III SA/Wr 91/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar, Anna Kuczyńska – Szczytkowska, , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 grudnia 2019 r. nr UP-1024/2019 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi A. M. (dalej: skarżący, wnioskodawca, strona skarżąca) jest decyzja wydana z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez Zastępcę Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej (dalej: ZUS, Zakład, organ, organ rentowy) z dnia 9 grudnia 2019 r. nr UP-1024/2019 o utrzymaniu w mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Łodzi (dalej: organ I instancji, ZUS w Łodzi) z dnia 30 sierpnia 2019 r. nr 1741/2019 odmawiającej umorzenia stronie skarżącej należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 39.476,93 zł, a także odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej wysokości 21.817,49 zł. Decyzja ZUS nr UP-1024/2019 z dnia 9 grudnia 2019 r., której dotyczy przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o umorzenie należności z tytułu składek z dnia 13 maja 2019 r. skarżący wniósł do organu I instancji w dniu 17 maja 2019 r. domagając się umorzenia zaległości składkowych za lata 2003-2005. W uzasadnieniu tego wniosku wskazał, że w sprawie zachodzą obie przesłanki ustawowe umożliwiające umorzenie tj. całkowita nieściągalność należności oraz ekstremalnie trudna sytuacja finansowa i rodzinna. Podniósł również, że kwestionuje wymagalność należności składkowych dochodzonych przez ZUS oraz nieprawidłowości w podejmowanych działaniach przez ZUS. Zaznaczył, że w jego ocenie rzekome zadłużenie jest wynikiem ewidentnych błędów pracowników ZUS, co dodatkowo przemawia za dokonaniem umorzenia. Do wniosku skarżący załączył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, uzupełnione w dniu 27 czerwca 2019 r. na wezwanie organu I instancji. Decyzją z dnia 30 sierpnia 2019 r., nr 1741/2019 organ I instancji odmówił umorzenia stronie skarżącej: 1. należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 39.476,93 zł, w tym: a. ubezpieczenia społeczne – za okres: od maja 2003 r. do września 2003 r., grudzień 2003 r., styczeń 2004 r., od kwietnia 2004 r. do kwietnia 2005 r. w łącznej kwocie 28.598,74 zł (składki 8.842,74 zł; odsetki 19.381,00 zł; opłata dodatkowa 366,00 zł); b. ubezpieczenie zdrowotne - za okres: maja 2003 r., od lipca 2003 r. do sierpnia 2003 r., od grudnia 2003 r. do lutego 2004 r., od kwietnia 2004 do kwietnia 2005 r., w łącznej kwocie 8 593,32 zł (składki - 2 504,32 zł; odsetki 5 889,00 zł; opłata dodatkowa 200,00 zł); c. Fundusz Pracy - za okres: od lipca 2003 r. do sierpnia 2003 r., grudzień 2003 r., styczeń 2004 r., od kwietnia 2004 r. do kwietnia 2005 r., w łącznej kwocie 2.284,87 zł (składki 877,87 zł; odsetki 1382,00 zł; opłata dodatkowa 25,00 zł). 2. należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej wysokości 21.817,49 zł, w tym: a. ubezpieczenia społeczne - za okres: od maja 2004 r. do kwietnia 2005 r. w łącznej kwocie 14 071,15 zł (składki 5 354,15 zł; odsetki 8 351,00 zł; opłata dodatkowa 366,00 zł); b. ubezpieczenie zdrowotne - za okres: maj 2003 r., od lipca 2003 r. do sierpnia 2003 r., od grudnia 2003 r. do lutego 2004 r., od kwietnia 2004 r. do kwietnia 2005 r. w łącznej kwocie 6 728,32 zł (składki 2 504,32 zł; odsetki 4 024,00 zł; opłata dodatkowa - 200,00 zł); c. Fundusz Pracy - za okres: od maja 2004 r. do kwietnia 2005 r. w łącznej kwocie 1 018,02 zł, (składki 388,02 zł; odsetki 605,00 zł; opłata dodatkowa 25,00 zł). Organ I instancji szczegółowo uzasadnił swoją decyzję wskazując na zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, w tym odnosząc sytuację materialną i życiową wnioskodawcy do obowiązujących przepisów prawa w zakresie umorzenia należności składkowych. W efekcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, ZUS w Łodzi stwierdził, że w sprawie nie wykazano przesłanek i okoliczności umożliwiających umorzenie należności. Wnioskiem z dnia 1 października 2019 r. strona skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zgadzając się z decyzją organu I instancji. We wniosku wskazał, że został potraktowany niesprawiedliwie. Podnosił popełnienie błędów przez urzędników w toku prowadzenia sprawy polegające m.in na uniemożliwieniu skorzystania z procedury abolicyjnej oraz błędne wyliczenie zaległych należności składkowych. Zasadność wniosku o umorzenie należności motywował trudną sytuacją życiową, materialną i zdrowotną. Nie zgodził się z stanowiskiem ZUS, że jest w stanie uregulować zaległości z osiąganych dochodów i posiadanego majątku. Po zapoznaniu się z odwołaniem i ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS decyzją z dnia 9 grudnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję wskazał, że analiza materiału dowodowego w zgormadzonego w sprawie nie dała podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. ZUS zaznaczył, że ocena okoliczności sprawy nie jest oceną dowolną, ale została przeprowadzona zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. ZUS szczegółowo przedstawił sytuację życiową i stan majątkowy skarżącego ustalony na podstawie akt sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ poinformował, że sytuację rodzinną i materialną skarżącego oraz rodzaj, okres i wysokość należności wraz z przyczynami jej powstania ustalono na podstawie wszystkich zebranych w sprawie dokumentów, w tym złożonych przez samego skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z dnia 14 maja 2019 r., dokumentacji medycznej, zaświadczeń lekarskich, kart informacyjnych, wyników badań, a także uzyskanych przez ZUS z urzędu informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, informacji o zabezpieczeniach z majątku skarżącego, informacji z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS, informacji z Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych oraz informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów. Analiza tej dokumentacji wykazała, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim i pracuje zarobkowo. Wykazuje miesięczny dochód w wysokości 600 zł netto oraz dochód z produkcji rolnej w kwocie 50,00 zł. Ponadto skarżący nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej lub innych form pomocy. Organ ustalił, że strona skarżąca ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 1.010,00 zł miesięcznie, w tym: czynsz 200,00 zł, opłaty eksploatacyjne 700,00 zł, koszty leczenia 50,00 zł, inne wydatki w wysokości 60,00 zł. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze swoją żoną osiągającą dochód w wysokości 900,00 zł netto oraz uczącym się jeszcze synem, który dochodów nie uzyskuje. ZUS ustalił, że w przedłożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej skarżący wykazał mieszkanie o powierzchni [...] m2, położone we W. przy ulicy [...], dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz gospodarstwo rolne w miejscowości Z. [...], z którego w roku poprzedzającym wydanie decyzji strona skarżąca osiągnęła dochód w wysokości 600,00 zł. Ponadto skarżący jest posiadaczem pojazd [...] (rok produkcji: [...]), a także innych składników mienia ruchomego o łącznej szacowanej wartości 870,00 zł tj. komputera, lodówki (udział [...]), RTV (udział [...]) i roweru. Skarżący nie wykazał innych wierzytelności lub praw majątkowych. Zgodnie z ustaleniami ZUS, poza zaległościami składkowymi wobec ZUS, skarżący nie wykazał zobowiązań z innych tytułów. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, ZUS działając z urzędu ustalił, że skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, ale wciąż jest istnieje obowiązek uregulowania zaległych zobowiązań z tytułu jej prowadzenia. Od 26 września 2019 r. wnioskodawca jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na [...] etatu Z informacji uzyskanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne wynosiła we wrześniu 2019 r. 0,00 zł brutto, w październiku 2019 r. natomiast 20,14 zł brutto. Współmałżonek skarżącego nie pracuje zawodowo od czerwca 2003 roku, pomimo zgłaszanej we wniosku o umorzenie trudnej sytuacji materialnej rodziny i nie jest zgłoszona jako osoba bezrobotna, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności czy niezdolności do pracy. Osoby, z którymi skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, korzystają z ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie zgłoszenia ich przez skarżącego jako członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Organ wskazał ponadto, że ustalił na podstawie zebranych informacji, że skarżący jest również właścicielem innych nieruchomości: - lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2 we W. przy ulicy [...], dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu prowadzi księgę wieczystą nr [...] (brak obciążeń); - lokalu niemieszkalnego o powierzchni [...] m2 we W. przy ulicy [...], dla którego Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu prowadzi księgę wieczystą nr [...] (brak obciążeń). Z informacji uzyskanej przez ZUS z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, ustalono, że skarżący jest posiadaczem motocykla [...] (rok produkcji [...]) i przyczepy (rok produkcji [...]), o wartości poniżej wymaganej do dokonania zastawu skarbowego (wartość poniżej 12.400,00 zł). Powyższe ustalenia doprowadziły organ do stwierdzenia braku istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności składkowych, o których mowa art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 300 z późn. zm – dalej: u.s.u.s.). ZUS stanął na stanowisku, że w sprawie nie stwierdzono całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, organy egzekucyjne nie stwierdziły braku majątku podlegającego egzekucji oraz nieuzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z tych względów ZUS rozstrzygnął, że w sprawie nie potwierdzono przesłanki całkowitej nieściągalności należności składkowych, których umorzenia domagał się wnioskodawca i zdecydował o braku możliwości umorzenia należności składkowych z tego tytułu. W dalszej kolejności, ZUS przeanalizował sytuację wnioskodawcy także w kontekście zaistnienia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia z innych uzasadnionych przyczyn niż ich całkowita nieściągalność na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ZUS zweryfikował czy w sprawie znajdzie zastosowanie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 – dalej: rozporządzenie). Jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji stan majątkowy strony skarżącej jest niejednoznaczny i niejasny. Nadto, organ podkreślił, że na podstawie zgormadzonych w aktach sprawy informacji i dokumentów nie stwierdzono jednoznacznie, że faktycznie uzyskiwany dochodów wnioskodawcy uzasadnia umorzenie należności. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że skarżący nie dołączył do sprawy dokumentów wskazujących na istotne okoliczności utrudniające codzienną egzystencję. W oświadczeniu nie wykazał wydatków na zakup żywności, środków czystości, odzieży, obuwia, itp. oraz nie przedłożył dokumentów wskazujących na występowanie trudności w terminowym wywiązywaniu się z bieżących opłat. W związku z powyższym ZUS przyjął, że realizacja tych opłat odbywa się płynnie, więc nie potwierdza trwałego lub wyjątkowego charakteru występujących trudności. Ograniczone możliwości płatnicze podnoszone przez stronę skarżącą jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. W zakresie przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ZUS wskazał w swojej decyzji, że poza uzyskiwanym niewielkim dochodem skarżący jest właścicielem i współwłaścicielem nieruchomości. Majątek ten nie ma wpływu na wysokość uzyskiwanego w gospodarstwie domowym dochodu. Jak stwierdził organ, można przyjąć, że sprzedaż nieruchomości nie spowodowałaby konieczności sięgnięcia przez skarżącego po pomoc innych źródeł a uzyskane w ten sposób środki wystarczyłyby na pokrycie zadłużenia wobec Zakładu. Jak dalej podkreślono zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala organowi na wydanie decyzji o umorzeniu należności. Zakład podkreślił również, że nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane ze swoim utrzymaniem, a nadto, że powyższe okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które znajdują się w podobnej sytuacji. Zgłaszane przez skarżącego ograniczone możliwości płatnicze, jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane przez ZUS za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. W kontekście przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia organ wskazał, że w sprawie nie stwierdzono okoliczności świadczących o możliwości wystąpienia przesłanki umorzenia z tytułu poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności. ZUS stanął na stanowisku, że w sprawie brak jest możliwości dokonania umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis. W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 ZUS wskazał, że skarżący jest aktywny zawodowo i uzyskuje dochód z tytułu pracy, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności czy niezdolności do pracy z przyczyn zdrowotnych. Brak również dowodów, że konieczność sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny uniemożliwia mu spłatę zobowiązań wobec Zakładu. Organ podkreślił, że uznał fakt problemów zdrowotnych skarżącego i jego syna za udokumentowany. Okoliczności te jednak nie wyczerpują w ocenie ZUS przesłanki przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS po wyczerpującym przedstawieniu ustalonych okoliczności sprawy dotyczących wnioskodawcy stwierdził, że w sprawie nie zachodzą takie przesłanki. Z rozstrzygnięciem organu II instancji nie zgodził się skarżący, który wniósł skargę do tut. Sądu. Z treści skargi wynika, że skarżący zarzucił rozstrzygnięciu ZUS, że kwota roszczenia jest całkowicie nieprawidłowa i takie zobowiązanie nie istnieje. Nadto, że ZUS naruszył prawo w ramach prowadzonej w 2005 r. procedury abolicyjnej, a w wyniku bezprawnych działań ZUS skarżący nie mógł skorzystać z procedury abolicyjnej pomimo iż możliwość skorzystania z tej procedury gwarantowała skarżącemu ustawa. Podniósł też, że odmawiając umorzenia zobowiązań ZUS przekroczył w sposób rażący zasadę dowolności uznania. Z ostrożności procesowej skarżący wskazał też na przedawnienie roszczenia. W uzasadnieniu skargi wskazywano na błędy i bezprawność podejmowanych przez ZUS czynności w związku ze sprawą, nieistnienie lub ewentualnie przedawnienie roszczenia, nieprawidłowości w dokumentach zebranych w sprawie. Skarżący powołał się także na trudną sytuację materialną swojej rodziny oraz toczące się równocześnie postępowania w sądach powszechnych, które dotyczą tych samych zobowiązań, a ich rozstrzygnięcie ma istotny wpływ na postępowanie przed tut. Sądem. Strona skarżąca wniosła o zmianę decyzji i umorzenie podanych przez ZUS zobowiązań. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi w całości. Wskazał, że organ badał zastosowanie przesłanki całkowitej nieściągalności, zawartych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., które w sprawie nie zostały potwierdzone, co zostało szczegółowo uzasadnione w zaskarżonej decyzji. Wobec nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia, rozpatrzono wniosek w oparciu również o treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W wyniku ponownej analizy ustalono, że powyższa decyzja ZUS w Łodzi została wydana prawidłowo. Po ponownym zbadaniu sytuacji materialnej skarżącego, ZUS stwierdził, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które pozwalają na umorzenie należności z tytułu składek z obu ustawowych podstaw prawnych. Wobec nieprzedstawienia przez skarżącego żadnych nowych dokumenty czy okoliczności, które miałyby wpływ na zmianę rozstrzygnięcia organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2022 r. tut. Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne z uwagi na toczące się postępowanie przed sądem powszechnym, do czasu jego zakończenia. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 5 października Sąd Okręgowy we Wrocławiu, VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej: sąd okręgowy) wydał w sprawie o sygn. akt VIII U 4456/18 wyrok oddalający odwołanie złożone przez skarżącego i jego żonę. Następnie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej: sąd apelacyjny) w dniu 26 września 2024 r. w sprawie o sygn. akt III AUa 1620/22 wydał wyrok o oddaleniu apelacji wniesionej od ww. wyroku sądu okręgowego. Sprawa została podjęta po zawieszeniu z dniem 23 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca w skardze wskazywała na całkowicie nieprawidłowe naliczenie kwoty dochodzonej należności z tytułu składek jednocześnie podważając istnienie zobowiązania w ogóle. W dalszej kolejności, jak wskazał skarżący z ostrożności procesowej, powołał się także na przedawnienie należności z tytułu składek Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 5-6 u.s.u.s. Sąd wziął pod uwagę te zarzuty w pierwszej kolejności. Jak wynika z akt sprawy należności objęte zaskarżoną decyzją ZUS są tożsame z tymi, których dotyczyło odwołanie skarżącego do sądu powszechnego od decyzji z dnia 5 września 2018 r. w przedmiocie określenia wysokości zaległości skarżącego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Rozpoznanie odwołań od decyzji w tej materii nie leży w kognicji sądów administracyjnych, ale sądów powszechnych. W ramach tego postepowania sądy powszechne obu instancji objęły badaniem m.in. kwestie przedawnienia należności składkowych, w tym także wpływu i znaczenia dla biegu terminu przedawnienia toczącego się wobec skarżącego postępowania abolicyjnego. Szeroką argumentację w tym przedmiocie zawiera uzasadnione w wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu, VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt VIII U 4456/18 str. 4-9 (akta sądowe, str. 96-103) Tutejszy Sąd rozpoznając niniejszą sprawę stwierdził, że o kwestii wysokości zadłużenia oraz nieprzedawnienia dochodzonych należności z tytułu składek prawomocnie przesądził już sąd okręgowy wyrokiem z dnia 5 października 2022 r. w ramach swojej właściwości rzeczowej. Zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dla niniejszej sprawy oznacza to, że wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu, VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 października 2022r. wydany w sprawie o sygn. akt VIII U 4456/18 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 września 2024 r. wydany w sprawie o sygn. akt III AUa 1620/22 jako orzeczenia prawomocne wydane w toku postępowania cywilnego zainicjowanego odwołaniem skarżącego wiążą w tym zakresie również tut. Sąd. (A. Partyk [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. art. 1–505(39). Tom I, red. O. M. Piaskowska, LEX/el. 2025, art. 365.) Z tego względu Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził, że należności objęte zaskarżoną decyzją nie są przedawnione i zostały poprawnie naliczone. Sąd w tym zakresie podziela argumentację zaprezentowaną w wyroku sądu okręgowego i przyjmuje te ustalenia za własne. Tym samym, Sąd nie kwestionuje wniosków oraz ustaleń ZUS przedstawionych w zaskarżonej decyzji. Należy również odnieść się do zarzutu skarżącego, że zobowiązanie objęte decyzją ZUS nie istnieje. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszym składzie, skoro właściwy rzeczowo i miejscowo sąd okręgowy orzekł, że należności nie są przedawnione i zostały prawidłowo naliczone (str. 10-12 powołanego wyroku SO we Wrocławiu) to należy na potrzeby niniejszej sprawy stwierdzić, że zobowiązanie takie istnieje i nie budzi to wątpliwości. Strona skarżąca w skardze sformułowała także zarzut dotyczący nieprawidłowości w zakresie umorzenia należności składkowych na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. poz. 1551 – dalej: ustawa abolicyjna). W tym zakresie właściwym do orzekania jest sąd powszechny i jak wynika z akt sprawy, sądy powszechne prawomocnie oddaliły środki zaskarżenia składane przez skarżącego co do należności składkowych, których dotyczy ustawa abolicyjna (k. 97 akt sądowych). Mając na uwadze, że strona skarżąca podniosła wskazane powyżej kwestie w skardze do sądu administracyjnego, Sąd uznał za zasadne wskazać, że w tym przedmiocie prawomocnie orzekły już właściwe sądy powszechne, które wystarczająco wyjaśniły okoliczności sprawy w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd rozpoznający skargę przeszedł następnie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w zakresie wniesionej skargi tj. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Przedmiotem osądzania w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie umorzenia nieopłaconych należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu tj., gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Cytowany przepis określa zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Nie budzą zastrzeżeń Sądu ustalenia ZUS i argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wobec skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności z przyczyn wskazanych w art. 28 Zdaniem Sądu prawidłowe są ustalenia organu na podstawie, których trafnie stwierdzono, że wobec skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, co mogłoby stanowić podstawę ich umorzenia na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Organ prawidłowo, w oparciu o przedstawione przez skarżącego dowody oraz wskutek własnych czynności, dokonał ustaleń w tym zakresie. Formułowane w tym zakresie przez skarżącego zarzuty są nieuzasadnione i nie znajdują potwierdzenia w dokumentach stanowiących akta sprawy. Sąd nie znajduje podstaw do podważenia ustaleń organów dotyczących niespełnienia przesłanek nieściągalności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W zakresie braku podstaw do zastosowania art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ w zaskarżonej decyzji zasadnie stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w pkt 1-6 ww. przepisu. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd podkreśla, że stwierdzenie przez organ całkowitej nieściągalności nie budzi wątpliwości i organ właściwie ocenił te okoliczności w zaskarżonej decyzji. W myśl natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zasady stosowania tej instytucji zostały określone w przywołanym już wyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Jak stanowi § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Instytucja umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych jest dokonywana przy zastosowaniu uznania administracyjnego w formie decyzji Zakładu w indywidualnej sprawie. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, kompetencja do umorzenia zaległości przysługuje organowi. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny, musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i uwzględniać treści kierunkowe dyrektyw wyboru rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne nie może więc oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przepisach ustawy i rozporządzenia. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, LEX nr 399183, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 kwietnia 2023 r., III SA/Wr 1019/21, CBOSA publ.). Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania administracyjnego wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a. Organ administracji, podejmując w indywidualnej sprawie decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes obywateli, w tym strony postępowania oraz interes społeczny. Rozważenie obu interesów tj. słusznego interesu obywateli i interesu publicznego znaleźć musi wyraz w uzasadnieniu decyzji, aby umożliwić kontrolę instancyjną lub ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym. Decyzja administracyjna o uznaniowym charakterze w sprawie umorzenia należności musi zostać właściwie uzasadniona przez organ administracji publicznej. Istotnym jest, żeby uzasadnienie było logiczne, spójne i znajdowało odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Uzasadnienie takiej decyzji, jako jeden z jej niezbędnych elementów (art. 107 k.p.a.), winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się więc do zbadania, czy ZUS prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, w tym kierunkowe dyrektywy wyboru, mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie odmowy lub umorzenia należności. Przy tym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Trafnie ZUS na stronie 11 zaskarżonej decyzji podkreślił, że koncie skarżącego pozostają niepłacone składki finansowane przez ubezpieczonych. Zgodnie z art. 46 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy u.s.u.s. płatnik składek zobowiązany jest potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać składki za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Potrącanie składek z wynagrodzenia pracownika i nieodprowadzanie ich do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa i nie mogą one być objęte umorzeniem na podstawie § 3 rozporządzenia. Odnosząc się do kolejnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ZUS mógł zastosować te przepisy rozporządzenia tylko w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek na te ubezpieczenia. Pierwszą przesłanką wskazaną w rozporządzeniu jest sytuacja, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§3 ust. 1 pkt 1). W ocenie Sądu, zaprezentowana przez Zakład argumentacja uzasadnienia jest wystarczająca, gdyż organ rentowy zebrał wystarczające dane, ukazują sytuację materialną wnioskodawcy i osób tworzących z nim wspólne gospodarstwo domowe. Uzasadniając swoje stanowisko ZUS wskazał na osiągane przez stronę skarżącą dochody i inne składniki majątkowe, których właścicielem lub współwłaścicielem jest skarżący. Należy stwierdzić, że poczynione przez organ ustalenia, jak też zaprezentowane w decyzji stanowisko ZUS znajdują oparcie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Sąd podziela ocenę organu, że ustalona przez organ sytuacja materialna i życiowa skarżącego uzasadnia przyjęcie, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ przyznał, że kwota po pomniejszeniu wynikającego z oświadczenia strony łącznego dochodu w gospodarstwie domowym skarżącego (1530,- zł) o kwotę zadeklarowanych wydatków 1010,z- zł pozostaje w dyspozycji strony kwota 390 zł, co może być niewystarczające na pokrycie potrzeb rodziny. Jednak zgodzić się należy z organem, że w kontekście podanych przez stronę informacji niezrozumiały jest fakt, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, a także ani on ani jego żona nie podejmują starań w kierunku znalezienia zatrudnienia mimo, że momencie złożenia wniosku skarżącemu pozostało 12 lat do osiągnięcia wieku emerytalnego, a brak jest dowodów na to, że są niepełnosprawni i niezdolni do podjęcia zajęć zarobkowych. Tym samym słusznie organ konkludował, że dostarczone przez skarżącego informacje nie dają jasnego obrazu jego sytuacji materialnej i nie było podstaw do uznania, że powyższa sytuacja finansowa skarżącego i jego rodziny ma charakter definitywny. Podkreślić jednak przed wszystkim należy, że skarżący jest właścicielem i współwłaścicielem nieruchomości tj. mieszkania we W. o powierzchni [...] m² oraz niezabudowanej nieruchomości rolnej w Z., które mogą być przedmiotem zabezpieczenia należności Zakładu nie powodując bezpośrednich skutków dla aktualnych możliwości zaspokojenia potrzeb rodziny. Drugą z przesłanek wskazaną w rozporządzeniu jest poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§3 ust. 1 pkt 2). W tym zakresie ustalenia organu są więc prawidłowe i nie budzą zastrzeżeń Sądu. Trzecią z przesłanek jest przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zdaniem Sądu stanowisko ZUS przedstawione w decyzji z dnia 9 grudnia 2019 r. jest wystarczająca i prawidłowa. Sąd podziela ustalenia organu rentowego i jego ocenę przedstawioną w uzasadnieniu decyzji, że okoliczności sprawy nie pozwalają na przyjęcie, że w sprawie spełniona została ta przesłanka. Sąd podziela stanowisko organu rentowego, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia tej przesłanki. Mimo wskazanych przez stronę i niekwestionowanych przez organ schorzeń skarżącego i jego rodziny, rację ma organ, że choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny tylko wówczas mogą stanowić przesłankę umorzenia należności, gdy uniemożliwiają stronie osiąganie dochodu niezbędnego do pokrycia należności. Skarżący nie wykazał, że taka sytuacja występuje w jego przypadku (np. w oparciu o orzeczenie o niepełnosprawności/ konieczności pozostawania członka rodziny pod stałą opieką), w szczególności jeśli wziąć pod uwagę, że zgodnie z oświadczeniem uzyskuje on dochód z kilku źródeł. Z podanych powyżej względów Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie decyzji zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżona decyzja zawiera przekonujące uzasadnienie stanowiska organu. Wobec powyższego, wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.