III SA/Wr 926/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej (w skrócie DIC) na podstawie art. 162, art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613, dalej w skrócie o.p.) po rozpatrzeniu wniosku R.R. (dalej strona, skarżący) z dnia [...] marca 2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w sprawie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry odmówił przywrócenia terminu. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia [...] września 2015 r. nałożył na stronę karę pieniężną za urządzanie gier na urządzeniu o nazwie [...] nr [...] poza kasynem gry. Strona pismem z dnia [...] marca 2016 r. złożyła wniosek o prawidłowe doręczenie decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Uzasadniając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Celnej we W. wyjaśnił, że złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, z [.] marca 2016 r., nie zasługuje na uwzględnienie. Organ przypomniał, że we wniosku pełnomocnik strony stwierdził, że strona nie otrzymała nigdy rzeczonej decyzji i tym samym nie miała świadomości nałożenia na nią kary, twierdził również, że w przedmiotowej sprawie nigdy nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji i tym samym nie weszła ona nigdy do obrotu prawnego. Organ celny podkreślił, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynik, że przedmiotowa decyzja została doręczona w tzw. trybie zastępczym, ponieważ strona nie odebrała zaadresowanej przez organ I instancji przesyłki. Organ wskazał, że ostatnim dniem pozostawania przesyłki w placówce pocztowej z powodu nieodebrania jej przez stronę, był dzień [...] września 2015 r., z upływem którego uznano, zgodnie z przepisem art. 150 o.p., doręczenie decyzji za dokonane. Z tego powodu w opinii DIC twierdzenie pełnomocnika strony o braku skutecznego doręczenia decyzji nie odpowiada stanowi faktycznemu. Dyrektor Izby Celnej we W. podkreślił, wskazując na treść przepisu art. 223 § 2 pkt 1 o.p., że termin na złożenie odwołania od tej decyzji upłynął w dniu [...] października 2015 r. Organ celny wskazał, że ze stempla pocztowego, znajdującego się na kopercie, w której nadano odwołanie, wynika, że przesyłka została nadana w dniu [...] marca 2016 r., czyli po terminie wymienionym w art. 223 § 2 o.p. W dalszej części uzasadnienia przywołano treść art. 228 § 1 pkt 2 o.p. oraz art. 163 § 2 o.p. i 162 o.p. i podkreślił, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy prowadzeniu swoich spraw, w tym dokonywaniu czynności procesowych. O braku winy można mówić tylko w przypadku, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. DIC wyjaśnił, że we wniosku o przywrócenie terminu strona nie wskazała, na okoliczności, które usprawiedliwiłyby złożenie odwołania po terminie, gdyż doręczenie decyzji było prawidłowe. Zdaniem należało organu stwierdzić, iż strona nie spełniła podstawowej przesłanki przywrócenia uchybionego terminu określonej przez przepis art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, którą jest uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Organ celny wyraźnie podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie, poza stwierdzeniem o tym, że nigdy nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji, nie wskazano żadnych innych dowodów, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku. Organ rozpoznający sprawę podniósł, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że strona odebrała osobiście postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w L. o wszczęciu postępowania z dnia [...] maja 2015 r. skierowane na adres: ul. K., [.] L.. DIC przypomniał, że adres ten strona zgłosiła w urzędzie skarbowym, jako adres korespondencyjny. Dyrektor Izby Celnej we W. wskazał, że kolejne pisma procesowe w przedmiotowej sprawie kierowane na powyższy adres takie jak: postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w L. z [...] lipca 2015 r. oraz z [...] lipca 2015 r. były odbierane przez pełnoletniego domownika, który podjął się przekazania stronie korespondencji. Nie podlega zatem żadnej wątpliwości, wbrew twierdzeniom pełnomocnika, że strona wiedziała o toczącym się w jej sprawie postępowaniu., które zmierza do wydania rozstrzygnięcia. Podsumowując DIC stwierdził, że strona zaniedbała obowiązku powiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu, a organ podatkowy działając zgodnie z przepisem art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej prawidłowo skierował decyzję pod dotychczasowy adres, który strona sama wskazała. Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiła żadna przeszkoda nie do przezwyciężenia, która spowodowała niedopełnienie czynności w terminie. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem strona wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, domagając się stwierdzenia nieważności w całości zaskarżonego postanowienia z powodu rażącego naruszenia prawa i przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, ewentualnie o: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, zasądzenie na rzecz skarżącego od organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa skarżącego w postępowaniu wywołanym niniejszą skargą według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 150 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja została skarżącemu doręczona w trybie zastępczym, 2. art. 146 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący zobowiązany był do poinformowania organu o zmianie adresu, 3. przepisów art. 162-164 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, 4. art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez nienależyte zebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, 5. art. 191 i art. 228 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, iż adres, na jaki była skierowana był adresem zamieszkania skarżącego. Uzasadniając wskazane zarzuty skarżący wskazał, że do dnia [...] lutego 2016 roku nie otrzymał przedmiotowej decyzji i tym samym nie miał świadomości o fakcie nałożenia na niego kary pieniężnej. O fakcie wymierzenia kary pieniężnej dowiedział się dopiero z treści upomnienia, które zostało wysłane na adres zamieszkania jego rodziców, tj. ul. K., [...] L. Tymczasem od momentu zawarcia związku małżeńskiego, tj. od 2008 roku, zamieszkuje pod innym adresem ([...]), tym samym postanowienie o wszczęciu postępowania zostało mu przekazane przez rodziców. Natomiast jakakolwiek korespondencja dotycząca niniejszego postępowania nie została nigdy skierowana na adres zamieszkania skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] października 2016 r. skarżący podkreślił, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] września 2015 r. nie została mu skutecznie, to znaczy zgodnie z art. 148 o.p. doręczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżanych aktów z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone akty podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt.1 lit.a - c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ). Skarżący jako okoliczności stanowiące o braku jej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania wskazał brak skutecznego doręczenia decyzji. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że formułowanie zarzut nieskutecznego doręczenia decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Wniosek taki opiera się bowiem na założeniu, że decyzje zostały skutecznie doręczone i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Doręczenie, które nie jest skuteczne nie powoduje rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2005 roku, FSK 2587/04, LEX nr 173329). Jak wynika z treści art. 162 § 1 o.p., przywrócić termin można jedynie w razie gdy doszło do jego uchybienia. Zatem rozstrzygnięcie kwestii uchybienia terminu ma charakter podstawowy dla późniejszego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. O tym, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania stwierdza organ podatkowy w odrębnym postanowieniu, wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. Po wydaniu takiego rozstrzygnięcia organ podatkowy, w dalszej kolejności, wydaje postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. (tak wyrok NSA z 12 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1499/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie R.R. postanowieniem z dnia [... maja 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził uchybienie terminu przez stronę do wniesienia odwołania od decyzji naczelnik Urzędu Celnego w L. z dni [...] września 2015 r. nr [...] Wskazać należy, że organ w toku postępowania o przywrócenie terminu bada jedynie, czy zaistniała druga przesłanka z art. 162 § 1 o.p. a mianowicie, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (tak wyrok NSA z 12 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1499/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Osoba zainteresowana ma zaś uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tj. powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący, nie przedstawił żadnych tego rodzaju okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. W zamian przedstawił argumentację, mającą wskazywać na nieskuteczność doręczenia decyzji organu I instancji (doręczenie na nieaktualny adres). Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznane powołane przez skarżącego twierdzenie, że organ nieprawidłowo doręczył przesyłkę to znaczy doręczył ją na nieaktualny adres. Powyższe prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia na podstawie art. 150 Ordynacji Podatkowej, która w niniejszej sprawie została prawidłowo zastosowana, gdyż jak wynika z adnotacji znajdujących się na przesyłce była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. Tym samym organy nie dopuściły się naruszenia art. 162 -164 Ordynacji podatkowej, na które naruszenia wskazywał skarżący. W rozpatrywanej sprawie zaznaczenia wymaga, że kwestia skuteczności doręczenia decyzji została wyraźnie uregulowana przepisami ordynacji podatkowej i tak zgodnie z art. 148 § 1 tej ustawy pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W myśl art. 148 § 2 pisma mogą być również doręczone: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) w miejscu pracy adresata, osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Natomiast zgodnie z art. 148 § 3 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Zgodnie z art. 150 § 1 pkt l i § la o.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje je przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, a adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w tej placówce pocztowej. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. W myśl § 2 ww. przepisu zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, lub gdy nie jest to możliwe na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję. W tym wypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu pozostawania przesyłki w placówce pocztowej. W niniejszej sprawie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...] września 2015 r. ostatnim dniem pozostawania przesyłki w placówce pocztowej z powodu nieodebrania jej przez skarżącego, był dzień [...] września 2015 r., z upływem którego uznano, zgodnie z powołanym wyżej przepisem, doręczenie decyzji za dokonane. Przede wszystkim jednak w myśl art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu. Zgodnie z § 2 tego artykułu w razie zaniedbania tego obowiązku pisma uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem i pozostawia się je w aktach sprawy. Dokonując oceny prawidłowego miejsca doręczenia spornej decyzji skarżącemu Sąd stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie skarżący zgłosił w urzędzie skarbowym jako adres korespondencyjny L., ul [...] co wynika bezpośrednio z zebranego materiału dowodowego (k. 28 akt adm.). Konsekwentnie skarżący osobiście odebrał adresowane na podany przez siebie adres postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, które zakończyło się wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji w dniu [...] września 2015 r. na co wskazuje załączone do akt potwierdzenie odbioru przesyłki (k.30 akt adm.). Takie działanie skarżącego wskazuje również ( wbrew jego twierdzeniom), że wiedział on o toczącym się w jego sprawie postepowaniu administracyjnym w przedmiocie nałożenia na niego kary pieniężnej. Sąd wskazuje, że kolejne pisma organu prowadzącego postępowania w sprawie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej: z dnia [...] lipca 2015 r. oraz z dnia [...] lipca 2015 r. adresowane na ul. [...] w L. zostały natomiast odebrane przez pełnoletniego domownika, który podjął się oddania tych pism skarżącemu (akta adm. k. 87 akt adm. k. 91 akt adm.). Natomiast sporna decyzja wysłana na wskazany przez skarżącego adres została doręczona zgodnie z zasadami zawartymi w przywołanym art. 150 ordynacji podatkowej. Kontrolując zgodność doręczenia decyzji z treścią art. 148 o.p. nie uszło również uwadze Sądu, że w formularzu pełnomocnictwa szczególnego jakie udzielił skarżący radcy prawnemu D.M. na potrzeby toczącego się postepowania administracyjnego (k. akt adm. 246-247), potwierdzonemu za zgodność z oryginałem przez tego pełnomocnika w dniu [...] maja 2016 r. skarżący dwukrotnie podał jako aktualny adres zamieszkania ulicę [...] w L.. Powyższe działanie skarżącego w opinii Sądu potwierdziło, że organy celne prawidłowo zgodnie z zasadami zawartymi w art. 148 o.p. ustaliły adres właściwy dla doręczenia skarżącemu decyzji. W świetle dowodów zgromadzonym w tej sprawie Sąd stanął na stanowisku, że podważanie skuteczności doręczenia w trybie art. 150 o.p. nie może uzasadniać uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. W konsekwencji, Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia i tym samym nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego, co do naruszenia przez organ art. 150 oraz art. 145 o.p. i art. 148 o.p. Tym samym w opinii Sądu organ prawidłowo, zgodnie z art. 191 o.p. ocenił na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, że okoliczność uchybienia terminowi do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji z 2 września 2015 r. nie została spowodowana bez winy skarżącego i dał temu prawidłowy wyraz w postanowieniu wydanym na podstawie art. 228 §1 pkt 2 o.p. Dotąd powiedziane prowadzi do wniosku, że skargę po myśli art. 151 p.p.s.a. należało oddalić w całości.