III SA/Wr 928/10

WyrokWSA we Wrocławiu2011-07-06

Skład orzekający: Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, Małgorzata Malinowska – Grakowicz, Sędzia WSA Marcin Miemiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia zaległości w składkach ZUS, biorąc pod uwagę sytuację materialną i zdrowotną skarżącego?
Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia zaległości w składkach ZUS, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności ani przesłanki uzasadnionego przypadku umorzenia mimo braku całkowitej nieściągalności, wynikające z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia wykonawczego. Sąd administracyjny nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do ZUS z wnioskiem o umorzenie zaległości w składkach za okres od sierpnia 2001 do marca 2002 r., powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez skarżącego majątku (nieruchomość, samochód) i brak spełnienia przesłanek całkowitej nieściągalności ani przesłanek uzasadnionego przypadku umorzenia mimo braku całkowitej nieściągalności. Skarżący wniósł skargę, podnosząc m.in. zarzut przedawnienia i powołując się ponownie na zły stan zdrowia i sytuację materialną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, Małgorzata Malinowska – Grakowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 lipca 2011 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w składkach ZUS oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. B. Z. – zwany dalej skarżącym – zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 2001 do marca 2002 r., wskazując na trudną sytuację materialną oraz zdrowotną. Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] r. ZUS utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ubezpieczeniowy wyjaśnił, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżący ma [...] lata, z zawodu jest kierowcą – mechanikiem, jest osobą bezrobotną. Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z konkubiną i pięcioletnim synem, utrzymują się z otrzymywanych zasiłków dla bezrobotnych ([...] zł netto na każdą z osób). Choruje na przewlekły uraz kręgosłupa, leczy się neurologicznie. Podczas ostatniego pobytu w sanatorium lekarz laryngolog stwierdził u niego ponadto brodawczaka, którego zakwalifikował do usunięcia, jednak skarżący do tej pory nie poddał się operacji, ponieważ nie ma środków na wcześniejsze wykupienie szczepionek ([...] zł). B.Z. jest poza tym właścicielem domu, położonego w P., posiada samochód marki Volkswagen Golf, rok produkcji 1997. Dalej organ wyjaśnił, że z powodu zaległości w uiszczaniu należnych składek wystawiono przeciwko skarżącemu tytuły wykonawcze, na podstawie których od dnia [...] r. prowadzona jest egzekucja z rachunku bankowego (do dnia wydania decyzji nieskuteczna). ZUS podniósł, że po przeprowadzonej analizie akt sprawy uznano, że w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Zgodnie z treścią powołanego przepisu całkowita nieściągalność zachodzi gdy: nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych i braku możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; aktualnie stanowi to kwotę [...] zł; naczelnik urzędu skarbowego stwierdził brak majątku z którego można prowadzić egzekucję, jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wydając zaskarżoną decyzję organ wyjaśnił, że skarżący co prawda zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, jednakże nie nastąpiło to przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Jak podkreślono, strona nadal jest właścicielem nieruchomości i samochodu, których wartość każdego z osobna jest wyższa od kwoty zadłużenia. Podkreślono także, że wysokość zadłużenia jest oczywiście od kosztów upomnienia ([...] zł), wobec czego nie można mówić również o spełnieniu przesłanki z pkt 2. Wskazano również, że z uwagi na posiadany skarżącego majątek, nie zachodzi przesłanka oczywistości nieuzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wobec powyższego organ uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek umożliwiających umorzenie należności przewidzianych w art. 28 ust.3 u.s.u.s. Jednocześnie organ wyjaśnił również, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek określone zostały rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365). Umorzenie należności z tytułu składek zgodnie z art. 28 ust. 3a, może nastąpić w sytuacjach nadzwyczajnych, niezależnych od stron, zdarzeń losowych. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem, Zakład może umorzyć należności tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności; gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W tym kontekście organ podniósł, że pierwsza z przesłanek w ogóle nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, natomiast odnośnie drugiej z nich wyjaśniono, że faktycznie skarżący jest osobą chorą, posiada orzeczony lekki stopień niepełnosprawności i pozostają pod kontrolą poradni neurologicznej, niemniej jednak z akt sprawy nie wynika, aby stan jego zdrowia uniemożliwiał mu podjęcia zajęcia w celu uzyskania dochodu. Zakład powołał się przy tym na orzeczenie o zaliczeniu skarżącego okresowo do lekkiego stopnia niepełnosprawności, ze wskazaniem do odpowiedniego zatrudnienia. W odniesieniu do trzeciej z wymienionych przesłanek, w uzasadnieniu decyzji podniesiono, że łączny miesięczny dochód trzy-osobowej rodziny skarżącego kształtuje się na poziomie około [...] zł miesięcznie, przy miesięcznych wydatkach związanych z utrzymaniem mieszkania na poziomie około [...] zł, i na leczenie w wysokości [...] zł. Skarżący ma w całości wykorzystaną linię kredytową w wysokości [...] zł. Jest posiadaczem domu jednorodzinnego i samochodu osobowego. Organ podniósł, że istotnie skarżący nie posiada środków pieniężnych zapewniających jemu i jego rodzinie minimum socjalne, jednak w ocenie organu, ubóstwo w jakim obecnie znajduje się skarżący wraz z rodziną nie ma charakteru trwałego, a tylko takie mogłoby stanowić podstawę umorzenia zadłużenia. Jak podniesiono w uzasadnieniu decyzji, skarżący jest osoba młodą, zdolną i gotową do podjęcia pracy, co wynika z samej już definicji osoby bezrobotnej, zarejestrowanej w UP. Organ podkreślił, że umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek jest instytucją nadzwyczajną, a więc i argumenty powoływane przez płatnika powinny posiadać tę samą cechę. Za umorzeniem mogą przemawiać wypadki niezależne od sposobu postępowania płatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które nie może mieć wpływu. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły zdaniem organu okoliczności takie jak np. poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Na opisaną decyzję ZUS skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że już w 2006 roku zwracał się z wnioskiem o umorzenie zaległości do WSA w Warszawie i był przekonany, że sprawa została dla niego załatwiona pomyślnie, bowiem nie otrzymał żadnej odpowiedzi na złożony wniosek. Po raz kolejny powołał się również na zły stan zdrowia i sytuację materialną rodziny. Dodatkowo skarżący zarzucił, że w dniu powstania zadłużenia (styczeń – marzec 2002 r.) i zakończenia przez niego prowadzenia działalności, obowiązywał pięcioletni okres przedawnienia składek, który w jego ocenie powinien mieć zastosowanie w sprawie, co czyniłoby tym samym niemożliwe egzekwowanie od niego zaległych składek. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Wobec wniosku skarżącego o umorzenie należności, należy podkreślić, że w zakresie kognicji sądów administracyjnych nie leży zastępowanie organów administracji publicznej w merytorycznym załatwianiu spraw administracyjnych, lecz wyłącznie dokonywanie kontroli w granicach precyzyjnie określonych przepisami. Sądy administracyjne nie prowadzą zatem postępowania mającego na celu ustalanie stanu faktycznego sprawy, nie prowadzą postępowania wyjaśniającego, gdyż kontrola legalności oparta jest na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. W razie stwierdzenia naruszenia prawa sąd administracyjny jest władny jedynie do usunięcia zaskarżonej decyzji z porządku prawnego. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie posiada kompetencji ustawowych do umorzenia należności. Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 z późn. zm.), w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...)", daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne wskazania wynikające z norm art. 28 ust 2 – 4 oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku, w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Sądowa kontrola decyzji administracyjnej obejmuje jedynie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności decyzji, wydanych w ramach uznania administracyjnego jest bowiem ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Organ państwowy, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, dopełniając nie tylko normę art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz i sporządzić odpowiednie – wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki którym organ się kierował - uzasadnienie decyzji, jak go obliguje art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895). Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna. Wobec podnoszonego przez stronę skarżącą zarzutu przedawnienia należy wskazać, że w dacie powstania zadłużenia skarżącego (sierpień 2001 – marzec 2002 roku), obowiązywała ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, która w pierwotnym brzmieniu instytucję przedawnienia określiła w ten sposób, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 24 ust. 5 ww. ustawy, bieg terminu przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Wskazać jednak należy, że ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonano w art. 1 pkt 9 zmiany art. 24 ust 4 ustawy o s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia w którym stały się wymagalne. Słusznie zatem Zakład w ocenianej decyzji przyjął, że skoro należności wobec ZUS nie wygasły przed wejściem w życie nowelizacji, to po 2003 roku, zaczął obowiązywać wobec nich dziesięcioletni okres przedawnienia. Przedawniłyby się zatem odpowiednio w miesiącach od sierpnia 2011 do marca 2012 roku. Jednakże wobec wszczęcia egzekucji należności, termin przedawnienia uległ przerwaniu. Przesłanki i granice dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym, podstawową przesłanką, umożliwiającą rozważenie zasadności zastosowania wnioskowanego umorzenia, jest stwierdzenie przez organy tzw. "całkowitej nieściągalności" należności. Pojęcie "całkowitej nieściągalności" zdefiniowane zostało w art. 28 ust. 3 tej samej ustawy. Stan ten zachodzi wówczas, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w wyżej wymienionym przepisie jest wyczerpujące. Stanowi zatem zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek tam określonych, daje możliwość umorzenia należności. Organ dokonał właściwej oceny stanu faktycznego w sprawie w odniesieniu do wyżej wymienionych przesłanek, analizując każdą z nich i szczegółowo wyjaśniając, a następnie przyjął, że żadna z nich nie zachodzi. Ustalenia dokonane przez organ należy uznać za trafne i wyczerpujące. W art. 28 ust 3a u.s.u.s. przewidziano wyjątek od generalnej zasady, wedle której całkowita nieściągalność przesądza o możliwości umorzenia należności w składkach, dla ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek - stanowiąc, że należności tego rodzaju mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Tu ustawodawca wprowadza jednak nieostre pojęcie, uzależniając ewentualne umorzenie od zaistnienia "uzasadnionego przypadku". Znaczenie tego pojęcia wywieść można z § 3 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Według brzmienia tego przepisu - zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ - pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); dłużnik poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); dłużnik cierpi na przewlekłą chorobę lub koniecznym jest sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3). Sąd uznał, że i w odniesieniu do tych przesłanek organ dokonał ich wnikliwej analizy w stosunku do sytuacji skarżącego. Ustalił, że skarżący posiada status bezrobotnego z prawem do zasiłku w wysokości [...] zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z I. D.(matką syna, osobą bezrobotną z prawem do zasiłku w wysokości [...] zł) oraz synem A. Z. Skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości P. (nr [...]) oraz posiada samochód osobowy marki Volkswagen Golf (rok produkcji 1997). W przypadku skarżącego, istotnie można mówić o trudnej sytuacji materialnej, natomiast dokonane ustalenia co do posiadanego majątku (własność nieruchomości, samochód osobowy) oraz stanu zdrowia (okresowe zaliczenie do lekkiego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem odpowiedniego zatrudnienia) nie pozwalają na przyjęcie, że zapłata należności pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny lub zachodzi brak możliwości uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu. Trafnie organ bowiem uznał, że z uwagi na młody wiek skarżącego, zdolność do podjęcia pracy i posiadane wykształcenie, zasadne jest przypuszczenie, że jego sytuacja materialna ulegnie poprawie. Trafnie zatem organ uznał brak przesłanek z § 3 ust 1 rozporządzenia uzasadniających umorzenie należności. Jakkolwiek organ może uwzględnić i inne okoliczności, gdyż wyliczenie z § 3 ust. 1 nie ma charakteru zamkniętego, ale organ dokonał oceny i w tej mierze, nie stwierdził istnienia nadzwyczajnych innych okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie instytucji umorzenia, a tym samym bezpowrotną rezygnację z należności. Należy bowiem podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego ich dochodzenia. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.), zaś umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia, a podejmując rozstrzygnięcie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Na tle brzmienia art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym mowa o "uzasadnionych przypadkach" oraz zważywszy, że § 3 ust.1 pkt 1 odwołuje się do takiego wyrażenia jak "zbyt ciężkie skutki" ocena organu, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną i winno dotyczyć wyjątkowych zdarzeń, a taki przypadek nie zachodzi w sytuacji skarżącego, z uwagi na możliwość ewentualnego pokrycia zobowiązań wobec ZUS w przyszłości lub z posiadanych obecnie składników majątku - nie jest wadliwa, mieści się w granicach dopuszczalnej wykładni i nie przekracza w żadnym razie granic uznania administracyjnego. Jeżeli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 roku, sygn. akt III SA/Wa 2426/06, LEX nr 328891). W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło