III SA/Wr 937/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia NSA Bogumiła Kalinowska, Anna Moskała, , Protokolant Zastępca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. na rzecz skarżącego kwotę 537 (pięćset trzydzieści siedem) złotych kosztów postępowania. Starosta J. decyzją z dnia [...] r. nr [...] – stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 90 ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) – uchylił decyzję własną z [...] r. o wydaniu prawa jazdy kat. B skarżącemu (pkt 1), odmówił wydania prawa jazdy kat. B (pkt2) oraz zobowiązał ww. osobę do zwrotu prawa jazdy do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w J. , w terminie 7 dni od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna (pkt 3). W dniu [...] r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji z [...] r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. odmówiło stronie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Organ wskazał, że skarżący (cudzoziemiec) składając w dniu [...] r. wniosek o wydanie prawa jazdy wskazał, że zamieszkuje pod adresem w P. Taki adres wynikał także z potwierdzenia zameldowania cudzoziemca na pobyt stały. Po wydaniu stronie prawa jazdy, skarżący nie zawiadomił Starosty J. o zmianie pobytu stałego w Polsce, ani o tym, że w Polsce już nie mieszka. Wskutek sprzeciwu Prokuratora Rejonowego w J. organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie wydania prawa jazdy. Zawiadomienie o wszczęciu tego postępowania oraz postanowienie o wznowieniu postępowania zostały przesłane pod adres w P. Przesyłkę odebrał E. M. podając się za "gospodarza". Natomiast przesyłka pocztowa zawierająca decyzję z [...] r. powróciła do Starostwa Powiatowego w J. z adnotacją poczty: "adresat nie mieszka pod tym adresem". W tych warunkach Starosta przyjął, że decyzja została prawidłowo doręczona i wszczął procedurę zwrotu prawa jazdy za pośrednictwem niemieckiego urzędu właściwego w sprawach uprawnień do kierowania pojazdami. W wyniku informacji uzyskanej od niemieckiego urzędu skarżący dowiedział się o decyzji z [...] r. i wniósł od niej odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Powołując treść art. 98 ust 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 89, poz. 855 ze zm.), organ wskazał, że obowiązkiem posiadacza prawa jazdy jest zawiadomienie starosty o zmianie adresu. Obowiązku tego nie dopełnił skarżący, a zatem zasadnie organ skierował przesyłkę na dotychczasowy adres w P. i uznał ją za doręczoną w dniu [...] r., bo taka data wynika z adnotacji poczty. Od tej daty biegł 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, które wpłynęło dopiero w dniu [...] r. W ocenie Kolegium skarżący nie uprawdopodobnił, że wniesienie odwołania po upływie terminu było niezawinione. Wnioskodawca podniósł, że nie wiedział o decyzji, ponieważ polski adres podał Staroście jedynie na potrzeby uzyskania polskiego prawa jazdy. Po uzyskaniu tego dokumentu skarżący nie przebywał i nie mieszkał już w Polsce i o tym fakcie nie zawiadomił organu, który mu wydał prawo jazdy. Z uwagi na brak zawiadomienia o zmianie adresu, wszelka korespondencja od organu wydającego prawo jazdy mogła i powinna być kierowana pod adres, który widniał w dokumentach przedłożonych przez stronę oraz w dokumencie prawa jazdy. Zdaniem Kolegium naruszenie przez stronę obowiązku wynikającego z art. 98 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazuje, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy strony. Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 125/12 tutejszy Sąd oddalił skargę skarżącego na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w sprawie należało ustalić, czy rozstrzygnięcia zawarte w przesyłkach pocztowych kierowanych na adres skarżącego w P. wywołały skutki prawne. Adres wskazał skarżący jako adres zameldowania na pobyt czasowy. Zameldowanie zostało dokonane na podstawie oświadczenia skarżącego z dnia [...] r., według którego skarżący jako cudzoziemiec ubiegający się o otrzymanie prawa jazdy w Polsce przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste. Był to wymóg uzyskania prawa jazdy w Polsce, wynikający z art. 90 ust 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przywołując kolejno treść przepisów art. 97 ust 1, 98 ust. 1, art. 100 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz treść wydanego na podstawie art. 100e ustawy Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu z Ministrem Finansów, rozporządzenia z dnia 3 sierpnia 2001 r. w sprawie centralnej ewidencji kierowców (Dz. U. Nr 92, poz.1028), Sąd stwierdził, że prawodawca uznał adres kierowcy (osoby uprawnionej do kierowania pojazdami silnikowymi) za jedną z danych zawartych w dokumencie prawa jazdy, a także w prowadzonych rejestrach urzędowych, podlegającą obowiązkowi aktualizacji. Do aktualizacji adresu, czyli podawania właściwemu organowi aktualnego adresu zobowiązany jest kierowca. Obowiązek ten aktualizuje się w każdym przypadku zmiany miejsca zamieszkania kierowcy i nie jest zależny od prowadzonego postępowania w jego sprawie. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że skarżący ubiegając się o polskie prawo jazdy podał adres w P. jako adres zamieszkania, wpisany następnie do jego prawa jazdy. Z uwagi na to organy orzekające były uprawnione do wysyłania na ten adres pism urzędowych, w tym postanowienia z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania oraz decyzji z dnia [...] r. Pismo wysłane przez organ na adres osoby, wprowadzony do ewidencji urzędowej, wywołuje skutki prawne. Decyzja z [...] r. została, zatem skutecznie doręczona dnia [...] r., a termin do wniesienia odwołania upłynął dnia [...] r. Skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania niewątpliwie z własnej winy, gdyż nie spełnił ustawowego obowiązku aktualizacji swego adresu. W rozpatrywanej sprawie nie zachodziły, zatem okoliczności, które w świetle art. 58 § 1 K.p.a. uzasadniałyby przywrócenie uchybionego terminu. Skarżący nie uprawdopodobnił, bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu, NSA wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 r. (sygn. akt I OSK 2349/12) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Dalej NSA wskazało, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia terminu, zostało wydane w postępowaniu wznowieniowym, co jest kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Następnie NSA podniósł, że uwadze Sądu I instancji uszło, że powołany art. 98 ust 1 i inne wskazane w zaskarżonym wyroku przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie miały w ogóle zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Postępowanie w przedmiocie wydania prawa jazdy zostało zakończone, natomiast postępowanie administracyjne wszczęte na skutek sprzeciwu Prokuratora Rejonowego w J. jest już nowym, odrębnym postępowaniem, do którego stosuje się reguły przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym te dotyczące doręczeń, tj. art. 41 § 1 i 2 i 43 K.p.a. Dlatego też, jak wskazał NSA, podstawową kwestią w sprawie jest ustalenie, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu pierwszego pisma organu w postępowaniu wznowieniowym, tj. zawiadomienia o wszczęciu tego postępowania (art. 61 § 4 K.p.a.), a w konsekwencji, do skutecznego doręczenia decyzji Starosty J. z dnia [...] r. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w dniu wszczęcia postępowania wznowieniowego skarżący nie mieszkał już pod adresem: ul. Z. [...] P. Pod tym adresem posiadał on jedynie meldunek czasowy do dnia [...] r. Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się aktualny adres strony w Niemczach. Organ – pomimo, że posiadał aktualny adres skarżącego – to nie doręczył mu na ten adres zawiadomienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego, w tym pouczenia o treści art. 40 § 4 K.p.a. (o obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju) oraz art. 41 § 1 K.p.a. i skutkach zaniedbania zawartych w nich obowiązków (art. 41 § 2 i art. 40 § 5 K.p.a.). Zatem – w ocenie NSA - za nieprawidłowe należy uznać skierowanie przez organ przesyłki na nieaktualny adres w Polsce. Dalej NSA wyjaśnił, że doręczenie stronie pisma, również doręczenie zastępcze na podstawie art. 43 K.p.a., będzie skuteczne jedynie wówczas, gdy zostanie dokonane pod prawidłowym adresem. Tym samym do skutecznego doręczenia, na adres: ul. Z. [...] P., w ogóle nie mogło dojść. Natomiast, gdyby nawet przyjąć, iż wskazany adres to miejsce zamieszkania skarżącego, wówczas doręczenie zastępcze kolejnego pisma organu (postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego) i tak nie mogłyby zostać uznane za skuteczne, bowiem brak na zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotacji, iż osoba odbierająca (E. M. podający się za "gospodarza") podejmuje się przekazania korespondencji jej adresatowi. Z kolei przesyłki zawierające decyzję organu I instancji z dnia [...] r. dwukrotnie kierowane do skarżącego wróciły do nadawcy z adnotacją poczty: "adresat nie mieszka pod tym adresem", "adresat wyprowadził się". W konsekwencji, należało zdaniem NSA rozważyć, czy decyzja Starosty J. z dnia [...] r., przesłana na nieaktualny adres w Polsce, została w ogóle skarżącemu skutecznie doręczona. Jeżeli nie doszło do skutecznego jej doręczenia, to tym samym nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania i nie jest uzasadnione składanie przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Rozstrzygając ponownie w niniejszej sprawie należało mieć na uwadze ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2349/12 uchylający wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Wr 125/12 przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania. Stosownie bowiem do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U.z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej jako p.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ze zwrotu: "związany wykładnią prawa" należy wysnuć wniosek, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią prawa obejmującą zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Wojewódzki sąd administracyjny nie jest natomiast związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyr. NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, niepubl.). Odstąpić od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa sąd I instancji może jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego rozpoznania uległ tak znacznej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny. Przenosząc te rozważania na grunt analizowanej skargi stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie nie miała miejsca żadna z okoliczności, pozwalająca Sądowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy na odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku NSA z dnia 22 listopada 2013 r. i Sąd działa w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Odnosząc się natomiast do związania tutejszego Sądu wykładnią NSA – wskazać należy – w ślad za NSA – że w rozpoznawanej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 Nr 108, poz. 908 ze zm.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie wydania skarżącemu prawa jazdy zostało już ostatecznie zakończone (decyzja Starosty J. z dnia [...] r. o wydaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B). Natomiast postanowienie SKO w J. z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty J. z dnia [...] r. o uchyleniu w wyniku wznowienia postępowania decyzji z dnia [...] r. o wydaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B i odmowie wydania takiego prawo jazdy – a zatem postanowienie stanowiące przedmiot niniejszej sprawy - zostało wydane w postępowaniu wznowieniowym. W wyniku bowiem sprzeciwu Prokuratora Rejonowego w J. , Starosta J. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] r. o wydaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B. Tym samym postępowanie administracyjne wszczęte na skutek sprzeciwu Prokuratora Rejonowego w J. stanowi nowe – odrębne od zakończonego ostatecznie postępowania w sprawie wydania skarżącemu prawa jazdy kat B - postępowania, do którego stosuje się – tak jak wskazał NSA – reguły przewidziane w kpa, w tym w szczególności te dotyczące doręczeń (art. 41 § 1 i 2 i art. 43 k.pa), nie zaś art. 98 ust. 1 w/w ustawy. Tymczasem – jak wynika z akt sprawy - zawiadomienie o wszczęciu postepowania wznowieniowego, jak również postanowienie Starosty J. z dnia [...] r. o wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną przesłane zostały skarżącemu na adres wskazany przez niego we wniosku o wydanie polskiego prawa jazdy i który następnie został wpisany do polskiego dokumentu prawa jazdy (ul. Z [...] P.). Podczas gdy w dniu wszczęcia postepowania wznowieniowego skarżący nie mieszkał już pod tym adresem. Miał on tam jedynie meldunek czasowy do dnia [...] r. I choć organ posiadał aktualny adres skarżącego w Niemczech to nie doręczył mu na ten adres (zgodnie z regułami przewidzianymi w kpa) zawiadomienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego, a w tym pouczenia o obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju (art. 40 § 4 k.p.a., 41 § 1 kpa) oraz o skutkach zaniedbania zawartych we wskazanych artykułach obowiązków (art. 41§ 2 i art. 40 § 5 kpa). Przesyłki zawierające decyzje organu I instancji z dnia [...] r. również kierowane były na nieaktualny adres w Polsce (ul. Z. [...] P.) i jako takie wróciły do nadawcy z adnotacją poczty "adresat nie mieszka pod tym adresem:, "adresat wyprowadził się". Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że organ administracji publicznej ponownie rozpoznając sprawę winien bezspornie zająć się kwestią – wskazaną w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego – czy wobec wskazanych uchybień w ogóle doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu pierwszego pisma organu w postępowaniu wznowieniowym tj. zawiadomienia o wszczęciu tegoż postepowania (art. 61 § 4 kpa), a w konsekwencji tego, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji Starosty J. z dnia [...] r. Dopiero prawidłowo poczynione ustalenia w tym zakresie (z uwzględnieniem wskazań NSA) – pozwolą organowi – na ustalenie, czy skarżący uchybił terminowi do złożenia odwołania, a tym samym czy zachodziły przesłanki do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jednocześnie o kosztach postępowania rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a.