III SA/Wr 94/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarne- go we W. z dnia [...] nr [..] w przedmiocie nakazania niezwłocznego unieruchomienia piekarni postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonym w dniu 1 kwietnia 2009 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca zażądała zwolnienia z kosztów sądowych wskazując, że gospodarstwo domowe prowadzi z dorosłym synem, jego konkubiną i dwojgiem jego dzieci, a na ich dochód (1.621, 80 zł) składa się: jej świadczenie emerytalne w wysokości 1.070 zł i zasiłek dla bezrobotnych jej syna- 551, 80 zł. Dodała, że posiada udział we własności dom o pow. 120 m2 oraz piekarnię. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że skarżąca zawarła z mężem umowę o rozdzielności majątkowej, a z wystawionych na jej męża rachunków wynika, że koszty utrzymania domu zamieszkiwanego przez skarżącą kształtują się następująco: opłata za energię elektryczną - 502, 43 zł; za gaz- 189, 88 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o sprecyzowanie oraz udokumentowanie przez skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni oświadczyła, że niemożliwe jest przesłanie wszystkich danych w tak krótkim czasie, a ponadto- według skarżącej- wszystkie żądne informacje znajdują się już w aktach sprawy. Dodała, że stan finansowy jej firmy spowodowany jest kryzysem ekonomicznym i upadkiem firm, które były jej dłużniczkami. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu wnioskodawczyni- mimo wezwania- nie wykazała bowiem, że konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). Zauważyć przy tym należy, iż większość z żądanych w wezwaniu zaświadczeń i wyjaśnień nie jest czasochłonne i nie wymagało wizyt w urzędach, gdyż powinny one być w posiadaniu wnioskodawczyni. Nieprawdą jest, że wszystkie żądane informacje znajdowały się już w aktach spraw. To właśnie na podstawie przedstawionych przez wnioskodawczynię okoliczności Sąd powziął różnego rodzaju wątpliwości wymagające wyjaśnienia, co znalazło odzwierciedlenie w pytaniach sformułowanych w wezwaniu. W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie przedłożyła zaświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego przez siebie, męża, syna i jego konkubiny; nie przedłożyła zaświadczenia, że zamieszkująca z nią konkubina syna jest osobą bezrobotną i nie wskazała czy jej wnuki uzyskują np. zasiłek rodzinny; nie przedłożyła aktualnych dokumentów finansowych dotyczących prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej i wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych; nie wyjaśniła dlaczego kontynuuje działalność skoro generuje ona tylko straty; nie określiła wartości posiadanych przez siebie ruchomości (w tym ruchomości wykorzystywanych w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej); nie wyjaśniła czy ma zdolność kredytową i czy korzysta ze wsparcia osób trzecich lub pomocy społecznej; a nadto nie określiła należycie wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W tej sytuacji niczym nieuprawnione jest przekonanie skarżącej, iż ważniejsze jest dla niej pokrywanie wydatków firmy (jak wskazuje skarżąca we wniosku- "wszystkie wpływy z działalności przeznacza na zaległości") czy wydatków rodziny niż uiszczenie np. należnego wpisu sądowego od skargi. Brak jest w aktach dokumentu świadczącego o prawnym rozwiązaniu związku małżeńskiego skarżącej i jej męża, więc nawet umowa o rozdzielności majątkowej i odrębne prowadzenie przez nich gospodarstwa domowego (chociaż w ocenie Sądu to twierdzenie skarżącej jest wątpliwe) nie zniosły obowiązku wynikającego z art. 27 KRiO nakazującego obojgu małżonkom przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. W tej sytuacji każdy z małżonków ma obowiązek łożenia na utrzymanie współmałżonka, który utracił zdolność finansową, w tym nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. Dla oceny wniosku istotne jest zatem przedstawienie sytuacji finansowej i majątkowej współmałżonka, czego skarżąca- mimo pouczenia- nie uczyniła. Zauważyć również należy, że przedmiot skargi dotyczy prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, a niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Podkreślić należy, iż istotne przy rozpoznaniu wniosku o prawo pomocy są jedynie aktualne, miesięczne, niezbędne wydatki skarżącej. Tymczasem większość rachunków jakie załączyła skarżąca do wniosku dotyczyła wydatków związanych z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą (które pomniejszały już przychód), a z kolei rachunki za te wydatki, które nawet dotyczyły lokalu zamieszkiwanego przez skarżącą, nie pozwalały na określenie jakiego okresu dotyczą, a tym samym utrudnione było ustalenie miesięcznego obciążenia z tego tytułu. Nikt nie kwestionuje prawa skarżącej do swobodnego rozdysponowywania swoimi zasobami finansowymi, jednakże nie może przemawiać na uwzględnieniem wniosku okoliczność, że skarżąca przeznacza swoje środki na utrzymanie dorosłego syna i jego konkubiny, w szczególności, że nie łączy ją z konkubiną syna żadna więź prawna. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.