III SA/Wr 95/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B P o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję P W I S we W z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie obciążenia opłatą za czynności kontrolne postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości [...] zł, skarżąca w piśmie z dnia [...] r. wniosła o zwolnienie jej z tej opłaty sądowej wskazując na trudną sytuację finansową prowadzonej przez siebie firmy (zaległości w płatnościach). We wniosku (podwójnie) złożonym w dniu [...] r. na urzędowym formularzu skarżąca zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z dorosłym [...], jego [...] i dwojgiem jego [...], na ich dochód ([...] zł) składa się: jej świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł i zasiłek dla bezrobotnych jej [...]-[...] zł. Dodała, że posiada udział we własności dom o pow. [...] m2 oraz [...]. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że skarżąca zawarła z [...] umowę o rozdzielności majątkowej, a z wystawionych na jej [...] rachunków wynika, że koszty utrzymania domu zamieszkiwanego przez skarżącą kształtują się następująco: opłata za energię elektryczną - [...] zł; za gaz- [...] zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, że konieczność poniesienia przez nią wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego i jak sama przyznała we wniosku- "kosztu niewysokiego") mogłoby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie przedłożyła zaświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego siebie i [...]; nie przedłożyła zaświadczenia, że zamieszkująca z nią [...] jest osobą bezrobotną i nie wskazała czy jej [...] uzyskują np. zasiłek rodzinny; nie przedłożyła aktualnych dokumentów finansowych dotyczących prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej i wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych; nie wyjaśniła dlaczego kontynuuje działalność skoro generuje ona tylko straty; nie określiła wartości posiadanych przez siebie ruchomości (w tym ruchomości wykorzystywanych w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej); nie wyjaśniła czy ma zdolność kredytową i czy korzysta ze wsparcia osób trzecich lub pomocy społecznej; a nadto nie określiła należycie wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W tej sytuacji niczym nieuprawnione jest przekonanie skarżącej, iż ważniejsze jest dla niej pokrywanie wydatków firmy (jak wskazuje skarżąca we wniosku- "wszystkie wpływy z działalności przeznacza na zaległości") czy wydatków rodziny niż uiszczenie np. należnego wpisu sądowego od skargi. Brak jest w aktach dokumentu świadczącego o prawnym rozwiązaniu [...] skarżącej i jej [...], więc nawet umowa o rozdzielności majątkowej i odrębne prowadzenie przez nich gospodarstwa domowego (chociaż w ocenie Sądu to twierdzenie skarżącej jest wątpliwe) nie zniosły obowiązku wynikającego z art. 27 KRiO nakazującego obojgu małżonkom przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. W tej sytuacji każdy z małżonków ma obowiązek łożenia na utrzymanie współmałżonka, który utracił zdolność finansową, w tym nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. Dla oceny wniosku istotne jest zatem przedstawienie sytuacji finansowej i majątkowej współmałżonka, czego skarżąca- mimo pouczenia- nie uczyniła. Zauważyć również należy, że przedmiot skargi dotyczy prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, a niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Podkreślić należy, iż istotne przy rozpoznaniu wniosku o prawo pomocy są jedynie aktualne, miesięczne, niezbędne wydatki skarżącej. Tymczasem większość rachunków jakie załączyła skarżąca do wniosku dotyczyła wydatków związanych z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą (które pomniejszały już przychód), a z kolei rachunki za te wydatki, które nawet dotyczyły lokalu zamieszkiwanego przez skarżącą, nie pozwalały na określenie jakiego okresu dotyczą, a tym samym utrudnione było ustalenie miesięcznego obciążenia z tego tytułu. Nikt nie kwestionuje prawa skarżącej do swobodnego rozdysponowywania swoimi zasobami finansowymi, jednakże nie może przemawiać na uwzględnieniem wniosku okoliczność, że skarżąca przeznacza swoje środki na utrzymanie dorosłego [...] i jego [...]y, w szczególności, że nie łączy ją z [...] żadna więź prawna. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.