III SA/Wr 972/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III sprawy ze skargi M. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 lipca 2020 r., znak: 430000/71/220151/2020/ZPWWO, 430000/71/220152/2020/ZPWWO, 430000/71/220149/2020/ZPWWO w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za marzec, kwiecień i maj 2020 r. postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Pismem z dnia 4 sierpnia 2020 r. M. G. (dalej jako: "strona skarżąca",) reprezentowany przez doradcę podatkowego P. A. L., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (dalej: "Sąd") skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu (dalej: "ZUS", "organ") z dnia 14 lipca 2020 r., znak: 430000/71/220151/2020/ZPWWO, 430000/71/220152/2020/ZPWWO, 430000/71/220149/2020/ZPWWO, w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za marzec, kwiecień i maj 2020. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na fakt, że zaskarżona decyzja została w całości uchylona decyzją z dnia 11 września 2020 r. znak: 430000/71/220152/2020/ZPWWO/UCHY, 430000/71/220151/ 2020/ZPWW/UCHY, 430000/71/220149/2020/ZPWW/UCHY. W dniu 19 października 2020 r. do Sądu wpłynęło, za pośrednictwem platformy e-PUAP, pismo z dnia 19 października 2020 r., zatytułowane jako "pismo procesowe skarżącego" podpisane przez K. G., działającego jako "substytut doradcy podatkowego P. A. L.". W piśmie tym wniesiono m.in. o "stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 września 2020 r. znak: 430000/71/220152/2020/ZPWWO/UCHY, 430000/71/220151/2020/ZPWW/UCHY, 430000/71/220149/2020/ZPWW/UCHY oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 lipca 2020 r., znak: 430000/71/220152/2020/ZPWWO, 430000/71/220151/2020/ ZPWWO, 430000/71/220149/2020/ZPWWO", jako wydanej bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 538/20, tutejszy Sąd przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie według właściwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. wezwał, pełnomocnika skarżącego do wykazania, że spełnia wymogi do reprezentowania strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, określone w art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., w terminie 7 dni, pod rygorem pominięcia pełnomocnika w postępowaniu sądowym. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 835/21, WSA w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Po przekazaniu przez WSA w Warszawie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarga zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Wr 972/21. Pismem z dnia 23 czerwca 2022 r., , wezwano stronę skarżącą do usunięcia w terminie 7 dni, braku formalnego skargi, poprzez podpisanie skargi, pod rygorem jej odrzucenia, wskazując zarazem, że doradca podatkowy nie może być pełnomocnikiem w postępowaniu przed Sądem w niniejszej sprawie W załączeniu do pisma z 3 lipca 2022 r. strona skarżąca nadesłała odpis podpisanej własnoręcznie skargi do sądu administracyjnego na decyzję z dnia 14 lipca 2020 r. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 16 września 2022 r., organ pismem z dnia 21 września 2022 r. uzupełnił akta administracyjne poprzez przedłożenie zwrotnego potwierdzania odbioru przez skarżącego decyzji z dnia 11 września 2020r. oraz urzędowego poświadczenia przedłożenia skargi na decyzję z dnia 14 lipca 2020r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Postępowanie sądowe podlega umorzeniu, ponieważ na skutek uwzględnienia skargi przez organ, w ramach tzw. samokontroli, stało się ono bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. W rozpoznawanej sprawie organ korzystając z uprawnienia przyznanego na podstawie cytowanego przepisu, uchylił w całości zaskarżoną decyzję odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. Zgodnie z art. 161 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jedną z "innych przyczyn" bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego skutkującą jego umorzeniem jest wydanie aktu autokontrolnego w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Akt ten zastępuje akt pierwotnie zaskarżony do sądu i jest aktem organu II instancji. Wydanie takiego aktu uwzględniającego skargę w całości powoduje, co do zasady, konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie, Sąd umarzając postępowanie sądowe z uwagi na zastosowanie przez organ autokontroli bada jedynie czy skarga została uwzględniona przez organ w całości, a zaskarżony akt administracyjny wyeliminowany. Sąd nie kontroluje natomiast aktu autokontrolnego, gdyż naruszyłby zasadę skargowości. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje bowiem skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego, bez uprzedniego wnoszenia środka zaskarżenia lub wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (por. uchwała NSA z dnia 20 marca 1999 r., sygn. akt OPS 16/99, ONSA 2000, Nr 3, poz. 94 oraz A. Kabat, Komentarz do art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). W rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe, ponieważ zaskarżona decyzja została skutecznie przez organ wyeliminowana z obrotu prawnego po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. W konsekwencji brak jest możliwości dalszego prowadzenia postępowania sądowego. Brak przedmiotu zaskarżenia uniemożliwia rozpoznanie sprawy. Przepis art. 31 zq ust. 5 ustawy z 2 marca 2020 r. z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) przewiduje, że w przypadku pozytywnego załatwienia wniosku o zwolnienie ze składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje jednie płatnika składek o zwolnieniu go z obowiązku opłacania tych należności. Mamy więc w tym wypadku do czynienia z czynnością materialnotechniczną, na podstawie której strona uzyskuje odpowiednią kategorię uprawnień. W niniejszej sprawie organ informację taką skierował do skarżącego pismem z dnia 4 września 2020 r. Słusznie również organ uznał, że w ramach uwzględnienia skargi konieczne było również wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie odrębną decyzją. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w piśmie z dnia 19 października 2020 r., jedynie rozstrzygnięcie w decyzji wprost o zwolnieniu z opłacania składek, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, nastąpiłoby bez podstawy prawnej. W konsekwencji Sąd stwierdza, że w wyniku autokontroli w istocie wydano rozstrzygnięcie czyniące zadość woli strony skarżącej. Jednocześnie wskazać należy, że Sąd nie ma podstaw do kontroli w niniejszym postępowaniu aktu autokontrolnego, gdyż naruszałoby to zasadę skargowości. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje bowiem skarga do sądu administracyjnego w odrębnym postępowaniu, o czym strona skarżąca została pouczona. Jak już zaznaczono, umarzając postępowanie sądowe Sąd bada jedynie, czy skarga została uwzględniona przez organ w całości, a zaskarżony akt administracyjny wyeliminowany. Sąd wyjaśnia także, że nie zachodziły podstawy do nadania pismu z dnia 19 października 2022 r. biegu jako skardze na decyzję wydaną w trybie autokontroli. Po pierwsze, pismo to nie tylko zostało oznaczone jako skarga, lecz jako kolejne "pismo procesowe skarżącego" w sprawie skargi na decyzję z dnia 14 lipca 2020 r. Po drugie, powyższe pismo zostało podpisane przez K. G., działającego jako "substytut doradcy podatkowego P. A. L.", przy czym do akt sprawy nie zostało przedłożone pełnomocnictwo substytucyjne upoważaniające K. G. do działania w imieniu strony skarżącej w niniejszym postępowaniu. Ponadto doradca podatkowy nie mógł być skutecznie ustanowionym pełnomocnikiem w postępowaniu przed Sądem w niniejszej sprawie, co zostało skarżącemu wyjaśnione w wezwaniu z dnia 23 czerwca 2022 r. W konsekwencji doradca podatkowy nie jest również uprawniony do ustanowienia w niniejszym postępowaniu pełnomocnika substytucyjnego. W końcu Sąd zauważa, że pismo to zostało wniesione po upływie ustawowego terminu do wniesienia skargi. Pismo to zostało bowiem wniesione za pośrednictwem platformy e-PUAP w dniu 19 października 2020 r., a termin do wywiedzenia ewentualnej skargi na decyzję z dnia 11 września 2020 r., która została doręczona stronie skarżącej w dniu 16 września 2020 r., upływał 16 października 2020 r. (piątek). Mając powyższe na uwadze, Sąd w punkcie pierwszym postanowienia umorzył postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a.