III SA/Wr 979/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości renty strukturalnej oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARIMR), działając na podstawie m.in. na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1438.) oraz § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 114 poz. 1191 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania skarżącej - Pani B. S. - od decyzji nr [...] z dnia [...].06.2015 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego (BP) Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w J. o zmianie wysokości renty strukturalnej - utrzymał w mocy decyzje pierwszej instancji. W uzasadnieniu przytoczono, że po rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej w dniu [...].03.2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu renty strukturalnej na okres od lutego 2006 r. do stycznia 2016 roku w wysokości 1181,42 zł. Zgodnie z Komunikatami Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w kolejnych latach dokonywano waloryzacji wysokości renty strukturalnej. Ostatniej waloryzacji dokonano w dniu [...].03.2015 r. ustalając kwotę renty strukturalnej na poziomie 1 848,95 zł. Dnia [...].04.2015r. do skarżącej wysłano pismo w związku z opublikowaniem w Dz. U. z dnia 10 marca 2015 r. poz. 333 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lutego 2015 r. zmieniającym rozporządzenie z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.). Powyższa zmiana wprowadziła obowiązek zawieszenia wypłaty części przyznanej renty strukturalnej w przypadku niezłożenia do właściwego organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników przez uprawnionego do renty strukturalnej bądź jego małżonka, na którego przysługuje dodatek do renty strukturalnej w wysokości określonej w § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. W dniu [...].06.2015 r. skarżąca dostarczyła decyzję z KRUS nr [...], mocą której od dnia [...].05.2015 r. nabyła praw do emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników w wysokości 1 178,66 zł. W związku z powyższym w dniu [...].06.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. wydał opisaną na wstępie decyzję o zmianie wysokości renty strukturalnej poprzez jej zmniejszenie o wysokość emerytury rolniczej brutto, zgodnie z § 14 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 oraz z 2005 r. Nr 211, poz. 1759). Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę skarżącą odwołania Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z § 14 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r., jeżeli uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. W omawianym przypadku przyznane świadczenie emerytalne z KRUS (1 178,66 zł) nie przekracza wysokości przyznanej renty strukturalnej (1 848,95 zł), wobec czego Kierownik Biura Powiatowego prawidłowo ustalił, iż wysokość renty strukturalnej została zmniejszona do 670,29 zł (z wyliczenia: 1 848,95 zł - 1 178,66 zł = 670,29 zł). Jako niezasadny organ ocenił zarzut, iż do wyliczenia kwoty renty strukturalnej należy przyjąć kwotę netto zamiast brutto. W tej materii organ wsparł swoje stanowisko orzeczeniami wojewódzkich sądów administracyjnych. Ponadto podniesiono, że w latach 2006-2015 wysokość przyznanej i wypłacanej renty strukturalnej była rokrocznie waloryzowana. W ten sposób wysokość renty strukturalnej zwiększano do kwoty obliczanej jako procentowe zwiększenie kwoty najniższej emerytury brutto ogłaszanej stosownym komunikatem Prezesa ZUS. Innymi słowy, przyjęcie sposobu pomniejszania sugerowane przez skarżącą w odwołaniu doprowadziłoby do niedopuszczalnej sytuacji, w której z jednej strony mielibyśmy do czynienia z powiększaniem wysokości renty strukturalnej (waloryzacja) liczone od kwoty brutto a drugiej strony z pomniejszaniem wysokości renty strukturalnej o kwotę netto. Dyrektor nie podzielił również zarzutów naruszenia dyspozycji art. 2, art. 32, art. 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjaśnił, że ponieważ pomoc finansowa w ramach działania "Renty strukturalne" stanowi jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, może być przyznawana producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. A zatem dokonując oceny podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia stwierdzić należy, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. zmniejszając stronie wysokość renty strukturalnej, działał zgodnie z prawem i w jego granicach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła wydanej decyzji naruszenie art. 35 par 3 kpa. Odwołanie od decyzji złożyła bowiem w ustawowym terminie tj. 1 lipca 2015 roku, Dyrektor zaś wydał decyzję w dniu [...] sierpnia 2015 roku. Nie godząc się z pomniejszeniem kwoty omawianego świadczenia stwierdziła, że działała pod presją organu składając wniosek o emeryturę do KRUS-u. Nie zgadza się na emeryturę przyznaną w wysokości 997,66 zł od maja 2015 roku. Skarżąca oświadczyła, że chce otrzymywać rentę w wysokości 1848,95 zł do stycznia 2016 roku, co jest zgodne z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i w tej mierze przytoczyła przepisy art.95. Wskazała, że gdyby złożyła wniosek o emeryturę do końca świadczenia rentowego to od marca 2016 roku emerytura była by o wiele wyższa. A tak Agencja pozbawia ją świadczenia, które jest naliczane do końca życia. W dniu [...] sierpnia 2015 roku skończyła 65 lat. Zgodnie z prawem może osiągać dochody nieograniczone takie jakie osiąga Dyrektor Agencji z tytułu zatrudnienia, emerytury oraz posiadania gospodarstwa rolnego jakie przedstawił w swym oświadczeniu majątkowym w dniu [...] maja 2015 roku. W związku z powyższym skarżąca także chce zgodnie z prawem otrzymywać rentę i emeryturę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoją argumentację i stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, względem której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpatrywanej sprawie jest ostateczna w administracyjnym toku instancji decyzja zmniejszająca wysokość renty strukturalnej z powodu uzyskania przez skarżącą prawa do emerytury rolniczej a podstawą normatywną takiego rozstrzygnięcia stanowi przepis § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r. Nr 114 poz.1191 ze zmianami), stosownie do którego - w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Na tle niewadliwie ustalonego i bezspornego stanu faktycznego sprawy, opisanego na wstępie, organy prawidłowo zastosowały i zinterpretowały obowiązujące normy prawne, tym samym zmniejszenie renty strukturalnej o wysokość otrzymanej emerytury z KRUS było zgodne z prawem. Dokonując wykładni przepisu § 14 ust. 1 powołanego rozporządzenia należy zauważyć, że brzmienie przepisu jest jasne, nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych a wynikające z niego zmniejszenie wysokości pobieranej renty strukturalnej w przypadku nabycia prawa do emerytury jest obligatoryjne i nie podlega uznaniu organu administracyjnego. Treść normatywna zakresu przedmiotowego tego rozporządzenia mieści się w granicach delegacji ustawowej, na podstawie której zostało wydane, to znaczy nie przekroczyło ram prawnych zakreślonych przepisem art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 42, poz. 386). Przepis ten reguluje kwestię zbiegu uprawnienia do renty strukturalnej oraz prawa do emerytury, w ten sposób, że kwota wypłacanej renty strukturalnej pomniejszana jest o kwotę ustalonej emerytury. Zgodnie z § 13 a ust. 1 tego rozporządzenia kierownik biura powiatowego Agencji zawiadamia pobierającego rentę strukturalną o możliwości złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników. Pobierający rentę strukturalną składa do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierownika biura powiatowego Agencji potwierdzenie złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie później niż w terminie 30 dni od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego (§ 13a ust. 3 rozporządzenia). W przypadku, gdy pobierający rentę nie złoży wniosku o ustalenie prawa do emerytury prawo do renty strukturalnej podlega zawieszeniu. Trzeba zaznaczyć przy tym, że renta strukturalna nie jest przyznawana bezterminowo. Z § 13 rozporządzenia bowiem wynika, że rentę wypłaca się nie dłużej jednak niż do osiągnięcia przez pobierającego rentę strukturalną 65 lat. Ponadto, w § 4 rozporządzenia wskazano warunki, jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie renty strukturalnej. Jednym z wymogów jest to, że osoba taka ukończyła 55 lat, lecz nie osiągnęła wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. W powyższym świetle należy stwierdzić, że zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie swoistej konkurencyjności między rentą strukturalną a emeryturą i obniżenie wysokości renty strukturalnej w przypadku uzyskania przez beneficjenta renty strukturalnej prawa do emerytury. Wbrew twierdzeniom skargi nie jest możliwy wybór świadczenia przez uprawnionego ani zachowanie prawa do obu świadczeń w pełnym wymiarze. W szczególności wskazywane przez stronę skarżącą prawo wyboru w wypadku zbiegu prawa do kilku świadczeń, jednego z nich, na podstawie art. 95 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 153 poz.1227 ze zm.) ma tylko zastosowanie do zbiegu świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a zatem wynikających z tej tylko ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych, a nie do świadczeń wynikających z innych ustaw. Z brzmienia ust. 2 tego artykułu wynika, że w stosunku do świadczeń określonych w ustawie może zachodzić jedynie zbieg: a) emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinnej, b) emerytury i renty z tytułu niezdolności do pracy, c) emerytury i renty rodzinnej, d) renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinnej. Nie ma mowy w tej ustawie o zbiegu uregulowanych nią świadczeń z rentą strukturalną. Nadto godzi się podkreślić, że skarżącej przyznano prawo do emerytury rolniczej (z KRUS), a w tej materii obowiązuje inny akt prawny, a mianowicie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz.U. z 2013 r. Nr 1403 ze zm.), która jakkolwiek w art. 33 reguluje także kwestie zbiegu prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych, lecz wszakże z pominięciem renty strukturalnej, analogicznie zatem jak w przypadku emerytur i rent na gruncie powołanej wyżej ustawy emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych - nie przewiduje zbiegu z uposażeniem z tytułu renty strukturalnej. Zbieg prawa do kilku świadczeń, uprawniający do wyboru świadczenia, nie występuje więc w sytuacji gdy świadczeniobiorca nabył uprawnienie do emerytury z tytułu świadczeń określonych w ustawie o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych albo w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, a zarazem posiada prawo do renty strukturalnej. Renta strukturalna wynikająca z ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 42, poz. 386 ze zm.) nie jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego w ujęciu ustaw dotyczących Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ubezpieczenia społecznego rolników. Zachodzi brak podstaw prawnych do formułowania tezy, że wysokość renty strukturalnej ma być pomniejszona o kwotę netto emerytury. Nie wynika to w żadnym wypadku z uregulowań prawnych. Tym samym, przeliczenie wysokości renty strukturalnej z uwzględnieniem zmniejszenia się jej o kwotę emerytury przysługującej beneficjentowi musi następować w wartościach brutto obu świadczeń albowiem tylko tak zwana wartość brutto wyraża faktyczną, pełną kwotę przyznanego świadczenia z danego tytułu prawnego. Korygowanie przez płatników wysokości tych świadczeń przy ich wypłacie - o inne należności przypadające z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych tudzież składek na ubezpieczenia zdrowotne - nie oznacza zmniejszenia samej wysokości ustalonego prawa do świadczenia, lecz jest wyłącznie wyrazem dodatkowych obciążeń finansowych tego świadczenia, wynikających z całkiem odrębnych podstaw prawnych. Nie doszło do naruszenia konstytucyjnie chronionych zasad. Ochrona praw nabytych służy ograniczaniu działań ustawodawcy przed zmianami stanu prawnego, które mogłyby ingerować w treść indywidualnych uprawnień podmiotów lecz nie ma charakteru absolutnego i nie wyklucza stanowienia regulacji, które znoszą lub ograniczają niektóre prawa podmiotowe. Powołane przepisy nie pozbawiły skarżącą świadczenia z tytułu renty strukturalnej za okres ustalony pierwotną decyzją o przyznaniu tej renty, lecz wpłynęły na zmianę źródła i tytułu finansowania na rzecz skarżącej. Renta strukturalna bowiem została z chwilą osiągnięcia stosownego wieku zastąpiona niejako została w części prawem nabytym z tytułu krajowego ubezpieczenia emerytalnego. Co najistotniejsze jednak, omawiany zarzut jest chybiony z tej racji, że prawodawca wprowadzając w życie z dniem 1 sierpnia 2004 roku cytowane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – wprost w przepisie § 14 ust. 1 przewidywał możliwość zmniejszenia renty strukturalnej po uzyskaniu prawa do emerytury. Zatem ukształtowany tym aktem prawnym stan prawny już od samego początku jego obowiązywania, czyli jeszcze przed datą złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie jej prawa do renty strukturalnej, pozwalał na późniejszą modyfikację przyznanego prawa w zakresie wysokości renty strukturalnej. Nie została także naruszona konstytucyjna zasada równego traktowania podmiotów albowiem omówione reguły pomniejszania rent strukturalnych dotyczą wszystkich beneficjentów rent strukturalnych w takim samym stopniu, nie wprowadzając zróżnicowania. W niniejszej sprawie na prawidłowość wydanej decyzji nie ma znaczenia okoliczność zachowania terminów określonych w art. 35 k.p.a. do rozpatrzenia wniosku lub odwołania. W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.