III SA/Wr 98/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. sprawy ze skargi U. i W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej zarejestrowania samochodu osobowego, unieważnienia dowodu rejestracyjnego, tablic rejestracyjnych oraz karty pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) Starosta L. zarejestrował – na rzecz W.W. i U. W. (dalej skarżący) – pojazd marki [...] numer nadwozia: [...]i wydał zainteresowanym: dowód rejestracyjny serii i numeru [...] , tablice rejestracyjne o numerze [...] oraz nalepkę kontrolną i kartę pojazdu serii i numeru [...] . Samochód ten został nabyty przez skrzących za pośrednictwem Komisu od R. R., na rzecz którego pojazd ów był zarejestrowany przez Starostę Ż. W dniu [...] r. Starosta Ż. wydał – we wznowionym postępowaniu – ostateczną już i prawomocną decyzję ([...]), w której uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] r. (Nr [...]) rejestrującą wcześniej opisany pojazd na rzecz R. R. Jednocześnie organ ten odmówił ponownej rejestracji samochodu, unieważnił dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne oraz kartę pojazdu i nalepkę kontrolną. Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że przyczyną wyeliminowania z obrotu prawnego – we wznowionym postępowaniu – decyzji rejestrującej pojazd na rzecz R. R. był sprzeciw Prokuratora Rejonowego w Ż., w którym wskazano, że osoba ta wprowadziła w błąd pracowników Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Ż. co do faktu bycia właścicielem przedmiotowego pojazdu. Wyrokiem z dnia 11 maja 2009 r. (sygn. akt II. K. 145/09) Sąd Rejonowy w Ż. uznał R. R. winnym powyższego czynu. Po uzyskaniu informacji o wydaniu przez Starostę Ż. decyzji tego ostatniego organu z dnia [...] r., Starosta L. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej swoją wcześniejszą decyzją rejestrująca ten sam samochód na rzecz skarżących, postanowienie z dnia [...] r. Następnie – decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) – uchylił własną decyzję z dnia [...] r. (Nr [...]) o rejestracji pojazdu na rzecz skarżących, odmówił ponownej rejestracji auta, unieważnił wydane wówczas: dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne oraz kartę pojazdu i nalepkę kontrolną, W związku z odwołaniem, rozstrzygnięcie Starosty L. z dnia [...] r. zostało: uchylone w części unieważnienia dowodu rejestracyjnego, tablic rejestracyjnych oraz karty pojazdu; w pozostałym zakresie utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]). W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił istotę instytucji wznowienia postępowania, jako środka wzruszania decyzji ostatecznych. Zwrócono przy tym uwagę, że podstawy wznowienia zostały wskazane w art. 145 § 1 k.p.a. Skład orzekający Kolegium wywodził dalej, że w rozpatrywanym przypadku niewątpliwie zaistniała podstawa wznowienia wymieniona nie tylko w art. 145 § 1 pkt 5, ale przede wszystkim w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., skoro decyzja rejestrująca sporny pojazd na rzecz wcześniejszego właściciela została uchylona przez Starostę Ż. decyzją wydaną również we wznowionym postępowaniu. W ocenie organu drugiej instancji, w tej sytuacji, także Starosta L. zobowiązany był do uchylenia swojego własnego rozstrzygnięcia rejestrującego ten sam pojazd na rzecz odwołujących się, stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Z art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym wynika bowiem, że rejestracji pojazdu dokonuje się – między innymi – na podstawie poprzedniego dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd ten był już uprzednio rejestrowany (jak w niniejszej sprawie). Identyczny wniosek nasuwa się również z brzmienia § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Skoro zatem upadła rejestracja spornego w sprawie pojazdu, dokonana na rzecz poprzedniego właściciela tym samym zasadna była odmowa ponownego zarejestrowania tegoż samochodu na rzecz skarżących Dalej organ odwoławczy podniósł, że wydanie dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu jest czynnością materialno-techniczną, jest skutkiem zarejestrowania pojazdu. Dzieli więc byt prawny decyzji o zarejestrowaniu. Wyeliminowanie tej decyzji przez uchylenie, eliminuje również te czynności. Organ pierwszej instancji winien ograniczyć się w ramach postępowania wznowieniowego do uchylenia wcześniejszej decyzji o rejestracji i do odmowy dokonania tej czynności - dokonania rejestracji pojazdu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podnieśli, że zaskarżona decyzja narusza ich interes prawny, poprzez pobawienie możliwości rejestracji i tym samym użytkowania pojazdu, który zgodnie z prawem zakupili od poprzedniego właściciela. Wnieśli o; uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty L. oraz Starosty Ż.; zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji tej zarzucili: 1. Naruszenie prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. obrażę art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a. poprzez przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki obligujące organ do wznowienia postępowania i następnie uchylenia decyzji w przedmiocie zarejestrowania pojazdu i odmowy jego ponownej rejestracji. 2. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako odpowiadającej przepisom prawa, mimo, że decyzja ta oraz decyzja Starosty Ż. dotknięte były wadą prawną. 3. Błędne ustalenie, mające wpływ na wynik sprawy, że R. R. nie posiadał statusu właściciela pojazdu i nie mógł przenieść jego własności na rzecz skarżących. 4. Naruszenia art. 72 ust.1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez przyjecie, że skarżący nie spełniają przesłanek uprawniających do rejestracji pojazdu, podczas gdy skarżący posługują się dowodem własności pojazdu i dowodem rejestracyjnym poprzedniego właściciela. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że nie można uznać, aby przedłożone do rejestracji dokumenty były fałszywe Nie można przyznać, że dowody (dokumenty) w sprawie są nowe i nieznane organowi, który wydał decyzje W odpowiedzi Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Strona przeciwna zwróciła dodatkowo uwagę, że Kolegium nie stwierdziło, że dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy we wznowionych postępowaniach. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). W świetle przytoczonych zasad oceny dokonywanej przez sądy administracyjne skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Trafnie podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze specyfikę jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, jaki stanowi wznowienie postępowania. Z podstawowych uregulowań przyjętych w tym zakresie przez legislatora wynika dopuszczalność wznowienia postępowania – w większości przypadków także z urzędu (art. 147 k.p.a.) – w razie ujawnienia którejkolwiek z okoliczności wymienionych taksatywnie w art. 145 § 1 i w art. 145a k.p.a. Jedna z tych okoliczności została określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. następująco: "decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione". Nie może być kwestionowane, że taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanym przypadku. Przepis art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz.908 ze zm.) wskazuje – pośród dokumentów, na podstawie których dokonuje się rejestracji pojazdu – dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był już wcześniej zarejestrowany. Powinność przedłożenia wcześniej wydanego dowodu rejestracyjnego, jako wymogu dokonania ponownej rejestracji tego samego pojazdu, przewiduje też przepis § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (jednolity tekst: Dz. U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322 ze zm.). Z dokumentacji zgromadzonej przez organy w aktach administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący – ubiegający się o zarejestrowanie spornego samochodu na swoją rzecz – przedłożyli organowi dowód rejestracyjny wydany R. R. w wykonaniu decyzji z dnia [...] r. o zarejestrowaniu na jego rzecz tegoż pojazdu. Ponieważ jednak decyzja ta została uchylona przez Starostę Ż. ostatecznym już i prawomocnym orzeczeniem tego organu z dnia [...] r., jest oczywiste, że zaistniała podstawa wznowienia postępowania, wskazana we wcześniej już cytowanym przepisie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.: "decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione". Nie trafny jest więc zarzut skargi obrazy art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., polegający na nie spełnieniu przesłanki w nim zawartej. A także zarzut naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie. Zagadnienie sposobu załatwienia sprawy we wznowionym postępowaniu normuje art. 151 k.p.a. Przewidziano tam trzy możliwości: 1) odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy organ stwierdzi brak podstaw określonych w art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a.; 2) uchylenie decyzji dotychczasowej (w wypadku stwierdzenia podstaw wymienionych w obu dopiero co przywołanych przepisach) i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie; 3) stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, z wymienieniem okoliczności, które w świetle art. 146 k.p.a. uniemożliwiają uchylenie tej decyzji. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd w rachubę wchodziła tylko druga z wymienionych możliwości załatwienia tej konkretnej sprawy. Ponieważ zaistniała przesłanka wznowienia, określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. (co już wykazano), a nie zachodziła żadna z okoliczności wymienionych w art. 146 k.p.a., Starosta L. był wręcz zobligowany do uchylenia swojej pierwotnej decyzji z dnia [...] r., wydanej w przedmiocie rejestracji pojazdu, którego dotyczy spór, na rzecz skarżących i do wydania nowej decyzji w tym przedmiocie, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie istotne dla sprawy są podnoszone w skardze okoliczności, co do nie wystania w sprawie przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wystarczy wystąpienie jednej z przesłanki opisanej w art. 145 § 1 k.p.a. W realiach tej konkretnej sprawy nie można też skutecznie podważać zasadności odmówienia – przez organ pierwszej instancji, procedujący wszak w ramach trybu wznowienia postępowania – wydania ponownej decyzji rejestrującej samochód na rzecz skarżącego. Wyeliminowanie z obrotu prawnego dowodu rejestracyjnego wydanego onegdaj R. R. uczyniło niemożliwym przedstawienie tego dokumentu, wymaganego wszak przy ponownej rejestracji pojazdu przez stronę skarżącą (w przepisach prawa o ruchu drogowym i rozporządzenia wykonawczego, które były już wcześniej przytaczane). Stanowisko to było już zresztą wielokrotnie zajmowane w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2006 r., I OSK 1005/87 i z dnia 7 kwietnia 1999 r., II SA 260/99). Podkreślić należy, że na skutek uchylenia przez starostę Ż. decyzji o wcześniejszej rejestracji przedmiotowego pojazdu i odmowy jego ponownej rejestracji w obrocie prawnym nie istniał dowód rejestracyjny, który to dokument jest wymagany do dokonania rejestracji (art. 72 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym). W tym stanie, skoro skarżący nie dysponowali ważnym dowodem rejestracyjnym, organ administracji – Starosta L. - nie mógł dokonać ponownej rejestracji na ich rzecz przedmiotowego pojazdu. Nie uzasadniony jest więc zarzut naruszenia przez organ art. 72 ust.1 pkt 5 ustawy Prawo ruchu drogowym, poprzez przyjęcie, że skarżący nie spełniają określonej w niej przesłanki do rejestracji pojazdu. Jak już wskazano, decyzja w oparciu o którą wydano ten dokument została uchylona. Nie zmienia tej okoliczności fakt, że samochód został nabyty w drodze umowy z osobą, która dysponowała ważnym dowodem rejestracyjnym tego pojazdu. Kwestia dobrą wiary przy nabyciu przedmiotowego pojazdu nie podlega ocenie w toku powyższego postępowania administracyjnego. Takie zapatrywanie jest w pełni zgodne z utrwalonym już poglądem sądów administracyjnych, w myśl którego, właściwe do dokonania takiej oceny są wyłącznie sądy powszechne (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2005 r., I OSK 234/05; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 4 kwietnia 2005 r., VI SA/ Wa 898/04 i z dnia 21 września 2004 r., II SA 3046/03 oraz wyrok NSA z dnia 28 listopada 2001 r., II SA 2611/00). Skoro kontrolowane decyzje organów obu instancji nie naruszają prawa, przeto Sąd zobowiązany był skargę oddalić, kierując się dyspozycją art. 151 p.p.s.a.