III SAB/Wr 1181/19
WyrokWSA we Wrocławiu2020-02-26
Skład orzekający: Jadwiga Danuta Mróz, Annetta Makowska - Hrycyk, Piotr Kieres
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy dla małoletniego obywatela Ukrainy, a jeśli tak, to czy przewlekłość ta ma charakter rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy dla małoletniego obywatela Ukrainy, która miała charakter rażącego naruszenia prawa. Brak podjęcia przez organ jakichkolwiek czynności przez prawie rok od złożenia wniosku, a następnie podjęcie działań dopiero po wniesieniu ponaglenia i skargi do sądu, uzasadniało uwzględnienie skargi i przyznanie stronie sumy pieniężnej.Stan faktyczny
Małoletni L.D.N. złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w Polsce w dniu 30 listopada 2018 r. do Wojewody Dolnośląskiego. Pomimo upływu prawie roku, organ nie podjął znaczących czynności w sprawie, nie wzywał do uzupełnienia dokumentów ani nie informował o przyczynach zwłoki. Dopiero po wniesieniu ponaglenia przez stronę i skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ wezwał do uzupełnienia dokumentów i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy. Strona zarzuciła organowi przewlekłe prowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem prawa.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuszcza się przewlekłości prowadzonego postępowania, że przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, przyznał na rzecz strony sumę pieniężną w kwocie [...] złotych oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA – Anetta Makowska - Hrycyk Sędzia WSA – Piotr Kieres po rozpoznaniu w Wydziale III w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi: L.D.N. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A. N. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. postępowania w przedmiocie: wydania zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda D.dopuszcza się przewlekłości prowadzonego postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz L. D. N.reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A. N. sumę pieniężną w kwocie [...] (słownie: [...]) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz L. D. N.reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A.N.kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi małoletniego L. D.N. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A. N. jest przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: organ, Wojewoda) postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
Małoletni L. D. N. (dalej: Strona, Skarżący), urodzony 2 października 2017 r. obywatel Ukrainy (działający przez przedstawiciela ustawowego A. N.) złożył w dniu 30 listopada 2018 r. do Wojewody Dolnośląskiego wniosek o pobyt czasowy w Polsce.
Z przesłanych do Sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że w lipcu 2019r. (bez wezwania) uzupełniono dokumenty (o wyrażenie zgody na przetwarzanie danych osobowych, kopię karty pobytu ojca i paszportu małoletniego, umowę najmu mieszkania, opłatę za wniosek) i pełnomocnik Strony zwrócił się do organu o informację o stanie sprawy oraz możliwość wglądu w akta. W dniu 30 lipca 2019 r. w imieniu małoletniego – jego pełnomocnik wystąpił z ponagleniem, które Wojewoda przesłał do Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopiero 9 października 2019 r., uznając jednocześnie ponaglenie za zasadne. 14 października 2019 r. Wojewoda wysłał do pełnomocnika Strony pismo – informując, że przewidywany termin zakończenia postępowania wyznacza na 14 stycznia 2020 r. Jednocześnie wezwał do uzupełnienia dokumentów (w terminie 14 dni) o: potwierdzenie posiadania aktualnego, opłaconego ubezpieczenia zdrowotnego (w języku polskim) obejmującego planowany okres pobytu na terytorium RP; dokumentów potwierdzających: posiadanie źródła stabilnego i regularnego dochodu dla całego gospodarstwa domowego; pokrewieństwo pomiędzy L. D. N. a A. N; posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania (umowy najmu mieszkania, tytułu do lokalu), złożenia pisemnego oświadczenia przez A. N. o liczbie osób na jego utrzymaniu ze wskazaniem osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz wyjaśnienia odnośnie stopnia pokrewieństwa małoletniego L. D. N. z małoletnim D. L. i A. L. . Jednocześnie w piśmie pouczono wnioskodawcę, że kontakt z inspektorem prowadzącym sprawę jest możliwy jedynie po uprzednim wezwaniu ze strony pracownika prowadzącego postępowanie oraz, że nie udziela się informacji o statusie sprawy.
W dniu 30 września 2019 r. przedstawiciel ustawowy małoletniego L. a D. a N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (skargę przesłano do WSA w dniu 30.10.2019 r.). Pełnomocnik Strony powołując się na przepisy art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: P.p.s.a.) zarzucił naruszenie: art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej: K.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów do załatwiania sprawy w postępowaniu i wniósł o:
zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi uprawomocnienia się wyroku stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania;;
dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga;
przyznanie od organu na rzecz Skarżącego na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości;
zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego opisał czynności podejmowane od złożenia w dniu 30 listopada 2018 r. do Wojewody Dolnośląskiego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce. Wskazał, że od momentu złożenia wniosku do złożenia skargi (30 września 2019 r.) minęło 10 miesięcy a organ nie podjął skutecznych czynności w sprawie. W szczególności - nie informował Strony o statusie sprawy, o przyczynach nierozpoznania sprawy w terminie ani o przewidywanym terminie jej załatwienia. Organ nie zareagował też na wniesione 30 lipca 2019 r. ponaglenie. Do dnia wniesienia skargi decyzja w sprawie nie została wydana. Dopiero 14 października 2019 r. - po prawie roku od złożenia wniosku (30.11.2018 r.) i po wniesieniu skargi (30.09.2019 r.) Strona po raz pierwszy została wezwana do uzupełnienia braków formalnych wniosku i poinformowana o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do 14 stycznia 2020 r.
W ocenie strony Skarżącej, brak jakichkolwiek czynności i bierność Wojewody Dolnośląskiego, w sytuacji gdy sprawa nie jest skomplikowana i dotyczy osoby małoletniej - nie pozostawia wątpliwości, że organ prowadził to postępowanie opieszale i z naruszeniem wynikających z procedury administracyjnej terminów załatwienia sprawy, w tym: art. 35 § 3 K.p.a oraz art. 12 K.p.a. Organ nie informował Strony o przyczynach niezałatwienia sprawy ani o przewidywanym terminie jej załatwienia, naruszając tym samym art. 36 K.p.a. Pełnomocnik Skarżącego przed wniesieniem skargi, złożył 30 lipca 2019 r. ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłość postępowania organu. Uzasadniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego – pełnomocnik zarzucił, że zachowanie organu świadczy o świadomym i bezzasadnym wydłużaniu postępowania, co narusza zasady postępowania i jest wyrazem lekceważenia przez organ prawa i wszelkich wniosków i ponagleń Strony w sposób rażący i ciągły, stąd wnioskował o przyznanie na rzecz Strony sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości.
Przesyłając do Sądu skargę wraz z aktami administracyjnymi w dniu 30 października 2019 r. – Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie.
Zapewnił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników organu ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców oraz konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach. Na tempo procedowania spraw ma wpływ duża fluktuacja kadr i odpływ pracowników merytorycznych. Zapewnił, że w organizacji pracy urzędu wprowadzane są zmiany zmierzające do usprawnienia załatwiania składanych przez cudzoziemców wniosków. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że przekroczenie terminu rozpoznania sprawy pozbawione jest racjonalnego uzasadnienia. Wprawdzie czas załatwiania spraw jest dłuższy od przewidzianego w art. 35 § 1-3 K.p.a., nie wynika to jednak z opieszałości czy bezczynności pracowników organu ale jest wynikiem skomplikowanego ich charakteru i ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców. Z uwagi na obowiązujące przepisy ustawy z 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018r. poz. 2094) organ zobowiązany jest zweryfikować w sposób wnikliwy zasadność udzielenia każdego wnioskowanego zezwolenia. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze żądania przyznania sumy pieniężnej Wojewoda podniósł, że stosowanie tego środka nie może być bezpośrednią konsekwencją przewlekłego prowadzenia postępowania, a dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu, z którego należy korzystać wyjątkowo, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia ochrony praw strony. W ocenie organu wniosek Strony o przyznanie sumy pieniężnej jest nieuzasadniony i powinien być oddalony łącznie ze skargą.
Do dnia przesłania skargi z 30 września 2019 r. (wraz z aktami sprawy) do Sądu – tj. do 30 października 2019 r. decyzja w sprawie nie została wydana. Również na dzień rozpoznania skargi na przewlekłość Sąd nie posiadał informacji o zakończeniu postępowania w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:
Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania okazała się uzasadniona, bowiem Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku Strony, a przewlekłość ta ma w ocenie Sądu charakter rażący.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym wskazanymi przez stronę zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie wskazać trzeba, że na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), istnieje możliwość rozpoznana sprawy w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W tym trybie sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niemniejszą sprawę w trybie uproszczonym.
W sprawie nie jest sporne, że podstawę procesową działania organów administracji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku Strony na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach regulują przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r., poz.2096, dalej: K.p.a.).
Pojęcie przewlekłości postępowania zawarte jest w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a, normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Dokonując szerszego wyjaśnienia pojęcia przewlekłości należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz regulacji dotyczących terminów zakreślonych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów z art. 35 K.p.a., obowiązków jakie nakłada art. 36 K.p.a. oraz poszanowanie zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że art. 12 K.p.a. obliguje organy administracji do działania w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz, że organy powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).
Istotnych wskazówek w zakresie realizacji tych zasad i sytuacji kwalifikowanych jako naruszenie terminów załatwienia sprawy postrzeganych jako przewlekłość dostarcza orzecznictwo sądów administracyjnych. W orzeczeniach zgodnie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy w sprawie została wydana finalna decyzja, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, przewlekłość jest zjawiskiem niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy.
O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi administracji będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia.
Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana jest zarówno na podstawie analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Ponadto, w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz mając na uwadze takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samej strony, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 7 marca 2013 r. (sygn. akt II OSK 34/13, publ. w CBOSA), stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie zmierzają do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.
Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1 – 3 K.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, zatem bez zbędnej zwłoki powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotne są również dalsze zapisy K.p.a., tj. art. 36 stanowiący, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, pouczając jednocześnie o prawie do wniesienia ponaglenia ( art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).
W ocenie Sądu – w realiach rozpoznawanej sprawy, mamy do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania i to o charakterze rażącego naruszenia prawa.
Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych wynika, że wniosek małoletniej obywatelki Ukrainy - o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP został złożony 30 listopada 2018 r. W ciągu 10 miesięcy organ nie podejmował żadnych czynności. Nie wzywał o uzupełnienie jakichkolwiek dokumentów, nie wystąpił do służb Policji, ABW lub Straży Granicznej o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, przy czym oczywistym jest, że roczne dziecko nie mogło stanowić jakiegokolwiek zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa. Do chwili złożenia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie – tj. do 30 lipca 2019 r. organ ani razu nie wezwał Strony do uzupełnienia wniosku. Strona z własnej inicjatywy złożyła w lipcu 2019 r. dodatkowe dokumenty, które ewentualnie mogły być pomocne w sprawie i zwróciła się o informację o stanie sprawy oraz możliwość wglądu w jej akta. Dalszy brak reakcji organu spowodował złożenie w dniu 30 września 2019 r. skargi do WSA. Dopiero wniesienie skargi na przewlekłość postępowania zaktywizowała organ, który po ponad 2 miesiącach przesłał ponaglenie do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, uznając przy tym ponaglenie za zasadne. Dopiero po prawie roku od złożenia wniosku, po wniesieniu ponaglenia i skargi do Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania - pierwszym w sprawie pismem z 14 października 2019 r. organ wezwał Stronę do uzupełnienia dokumentów, które głównie z uwagi na upływ czasu i przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania - uległy dezaktualizacji, nadal nie wyjaśniając przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie, zawiadomił pełnomocnika Strony o przewidywanym terminie jej załatwienia – wyznaczając ten termin na dzień 14 stycznia 2020 r.
Podkreślić przy tym należy, że do dnia przesłania skargi z aktami sprawy do Sądu – tj. 30 października 2019 r. decyzja w sprawie nie została wydana. Również na dzień rozpoznania skargi na przewlekłość (tj. 26 lutego 2020 r.) Sąd nie posiadał informacji o zakończeniu sprawy.
Przenosząc ustalony w sprawie stan faktyczny na grunt obowiązujących przepisów postępowania, do przestrzegania których zobowiązane są organy administracji publicznej – Sąd stwierdza, że postępowanie organu administracji publicznej cechuje przewlekłość o charakterze rażącego naruszenia prawa. Wojewoda Dolnośląski przez prawie rok (od 30.11.2018 r. do 14.10.2019 r.) nie podejmował żadnych czynności. Pierwszą czynność (o uzupełnienie dokumentów) podjął dopiero 14.10.2019 r. tj. po kilku miesiącach od wniesienia ponaglenia (30.07.2019 r.) i prawie roku (11miesięcy i 14 dni) od złożenia wniosku. Taka opieszałość organu jest szczególnie rażąca w sytuacji, gdy sprawa dotyczy małoletniego – niespełna 2 letniego dziecka. Zasadnie zarzuciła Strona w skardze, że organ przez prawie rok nie podejmował w sprawie żadnych czynności, nie wzywał o uzupełnienie wniosku, nie nadał sprawie w ogóle biegu, a dopiero po wniesieniu ponaglenia i skargi do Sądu zaktywizował swoje działania, zastrzegając sobie na załatwienie sprawy dodatkowe kilka miesięcy. Podkreślić przy tym należy, że Strona przez cały okres postępowania, kiedy Wojewoda nie podejmował czynności, mimo składanych monitów - nie mogła nawet uzyskać informacji o przyczynach tak długiej zwłoki w załatwieniu sprawy. Takie postępowanie Wojewody Dolnośląskiego niewątpliwie narusza zasady postępowania, w sposób rażący uchybiając nie tylko zasadzie informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 K.p.a.) oraz zasadzie przekonywania (art. 11 K.p.a.) ale w szczególności naruszając zasadę zaufania do organów (art. 8 K.p.a.). Podkreślić przy tym należy, że sprawa z wniosku Strony nie należy do spraw szczególnie skomplikowanych i wymagających podjęcia szeregu czynności dowodowych. W tych okolicznościach - zasadny jest zarzut, że tak długa zwłoka w rozpoznaniu wniosku Strony nie ma żadnego uzasadnienia w okolicznościach sprawy.
Powyższe stanowi, że Wojewoda Dolnośląski – prowadząc w sprawie postępowanie, dopuścił się rażącej przewlekłości o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. – naruszając tym samym zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a., co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi.
Usprawiedliwieniem nierozpoznania wniosku Strony przez okres ponad 12 miesięcy nie może być w żadnym wypadku sytuacja kadrowa w urzędzie. Tak istotnej przewlekłości nie może również usprawiedliwiać napływ dużej ilości wniosków. W ocenie Sądu – stwierdzona przewlekłość postępowania wynika głównie z postawy (zaniechania) organu, zaś do jej powstania nie przyczyniła się w żaden sposób strona Skarżąca. W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji nie informuje Strony o powodach niezałatwienia sprawy a na skompletowanie dokumentów potrzebuje ponad 12 miesięcy, nie podejmując w tym czasie żadnych działań zmierzających do załatwienia sprawy.
Za rażąco naruszające zasady postępowania administracyjnego i podstawowe prawa Strony w postępowaniu należy uznać nie tylko nie nadanie sprawie biegu, ale uniemożliwienie Stronie uzyskania jakiejkolwiek informacji o postępowaniu i terminie jego zakończenia. Takie działanie organu administracji publicznej sprzeciwia się w sposób rażący obowiązkowi wynikającemu z art. 36 K.p.a. Sytuacja, w której Strona czeka tak długo na podjęcie rozstrzygnięcia w istotnej dla niej sprawie, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie obywateli i cudzoziemców do organów administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. - Sąd, uwzględniając skargę stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter kwalifikowany. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie - opisane fakty, mające odzwierciedlenie w aktach sprawy, nie pozostawiają wątpliwości, że przewlekłe prowadzenie postępowania, a raczej bezczynność organu i przekroczenie terminów załatwiania sprawy o nieskomplikowanym charakterze i to bez żadnej istotnej przyczyny, winno być kwalifikowane jako rażąco naruszające prawo.
Niewątpliwie tak długie prowadzenie postępowania jest nieakceptowane z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa, nosi przy tym znamiona rażącego naruszenia nie tylko zasad postępowania przyjętych w administracji ale nie mając żadnego racjonalnego uzasadnienia dla opieszałego działania organu administracji publicznej – godzi przede wszystkim w fundamentalne prawa Strony, utrudniając całej Rodzinie normalne funkcjonowanie w życiu społecznym (rodzinnym i zawodowym).
Kierując się przyjętymi kryteriami stopnia przewlekłości postępowania oraz z uwagi na fakt, że do dnia wydania przedmiotowego wyroku Sąd nie ma informacji o tym aby organ wydał w rozpoznawanej sprawie decyzję, należało uznać, że doszło do rażącego, przewlekłego prowadzenia postępowania. Sąd dostrzega, że na sprawność działania organu administracji publicznej niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana ze znacznym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta ulega nadal zbyt wolnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa, gdy permanentnie dochodzi do rażącego naruszenia praw Strony do szybkiego załatwienia jej sprawy i jak choćby w niniejszej sprawie do procedowania wniosku przez ponad rok i nadal braku rozstrzygnięcia. Sposób procedowania organu a w zasadzie jego bezczynność wskazuje niewątpliwie na niewłaściwą organizację pracy w instytucji ustanowionej celem rozpoznawania spraw obywateli i dla nich. Narusza to w sposób oczywisty zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz zasady informowania stron (art. 9 K.p.a.) oraz czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 K.p.a.).
Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz Skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tym względzie należy wyjaśnić, że dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez Stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić Stronie wadliwe działanie tegoż organu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdzając, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadzi postępowanie oraz że ta przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, za uzasadnione uznał przyznanie stronie Skarżącej od Wojewody Dolnośląskiego sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz § 2 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I, II i IV sentencji wyroku.
Natomiast na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło