III SAB/Wr 1226/19
WyrokWSA we Wrocławiu2020-01-22
Skład orzekający: Dagmara Dominik - Ogińska, Daria Gawlak-Nowakowska, Marta Semiczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przewlekłość wynikała z opieszałości organu w podejmowaniu czynności, braku efektywności działań oraz naruszenia zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości, prostoty i zaufania do organów państwa. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji, przyznał skarżącemu sumę pieniężną za przewlekłość oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Stan faktyczny
Skarżący V. K. S. złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę w dniu 19 września 2018 r. Pomimo uzupełniania dokumentów i wnoszenia ponagleń, postępowanie trwało ponad rok. W międzyczasie organ podejmował czynności, takie jak wezwania do uzupełnienia dokumentów czy zapytania do innych służb, jednakże Sąd uznał te działania za opieszałe i nieskuteczne. Ostatecznie decyzja została wydana 24 października 2019 r., jednak skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania, zarzucając naruszenie przepisów KPA i zasad postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
I. Stwierdzono, że Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie z wniosku Skarżącego; II. Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. Umorzono postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji; IV. Przyznano od Wojewody D. na rzecz Skarżącego sumę pieniężną w kwocie 2.950 zł; V. Zasądzono od Wojewody D. na rzecz Skarżącego kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, sędzia WSA Marta Semiczek, , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi: V. K. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę : I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie z wniosku Skarżącego; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz Skarżącego sumę pieniężną w kwocie: [...] (słownie: [...]) zł; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz Skarżącego kwotę [...] (słownie: [...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Postępowanie przed organem administracji.
1.1. Przedmiotem skargi V. K. S. (dalej: Skarżący) jest przewlekłość Wojewody D. (dalej: Wojewoda/ organ administracji) w zakresie prowadzonej przez organ sprawy z wniosku, który wpłynął do urzędu wojewódzkiego w dniu 19 września 2018r. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy.
1.2. Z akt sprawy wynika, że w dniu 19 września 2018r. Skarżący złożył do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i prace na terytorium RP wraz ze stosownymi dokumentami. Następnie dokumenty uzupełniono w dniach (data wpływu): 31 maja 2019r.; 25 czerwca 2019r.
1.3. Pismem z dnia 5 lipca 2019r. (data wpływu 15 lipca 2019r.) wniesiono ponaglenie na rozpatrzenie ww. wniosku. Pismem z dnia 26 lipca 2019r. Wojewoda przekazał je do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Departament Legalizacji Pobytu.
1.4. Pismem z dnia 25 lipca 2019r. wezwano Skarżącego do osobistego stawiennictwa, jak też przedłożenia kserokopii wszystkich stron paszportowych wraz z okazaniem oryginału do wglądu. Braki zostały uzupełnione w dniu 6 sierpnia 2019r. Kolejne pismo uzupełniające dokumenty wpłynęło w dniu 14 sierpnia 2019r.
1.5. Kolejne ponaglenie wpłynęło 4 września 2019r. Przekazane do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Departament Legalizacji Pobytu pismem bez daty.
1.6. Pismem z dnia 11 września 2019r. wystąpiono do Komendy Wojewódzkiej Policji, ABW we W. oraz Straży Granicznej czy pobyt Skarżącego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony i bezpieczeństwa publicznego. Odpowiedzi z dnia 28 września 2019r. i z dnia 3 października 2019r.
1.7. Pismem z dnia 11 września 2019r. wezwano o uzupełnienie formularza wniosku oraz dokumentu potwierdzającego posiadanie miejsca zamieszkania. Uzupełnione w dniu 1 października 2019r.
1.8. Decyzją z dnia 24 października 2019r. udzielono zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 1 lutego 2022r.
2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, działając na podstawie art. 50 §1 oraz art. 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325; dalej: ppsa) wniesiono skargę na przewlekłość Wojewody we wskazanym na wstępie zakresie zarzucając naruszenie art. 35 § 1-3 w zw. z art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.; dalej: kpa), poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny ze wskazanymi przepisami oraz art. 8 kpa i art. 12 kpa. W związku z powyższym wniesiono o zobowiązanie Wojewody do rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 14 dni od doręczenia akt organowi; stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości postepowania i to w stopniu rażącym; przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 4.000 zł; zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu podniesiono, że Skarżący oczekuje od ponad 12 miesięcy na wydanie decyzji. Podkreślono, że organ administracji nie zakończył sprawy w terminach jednoznacznie wskazanych w kpa. Zauważono, że brak takiej decyzji wpływa negatywnie na życie zawodowe i osobiste Skarżącego. Taki stan rzeczy ogranicza swobodę podróżowania za granicę, nie może odwiedzić swojej rodziny i przyjaciół przebywających za granicą. Takie działanie jest niezgodne z regułami demokratycznego państwa prawa.
2.2. W odpowiedzi na skargę, organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wskazano, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych do urzędu wojewódzkiego. Nie ma podstaw do uznania, iż miała miejsce bezczynność kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa. Zaś zasądzenie sumy pieniężnej nie stanowi bezpośredniej konsekwencji stwierdzenia bezczynności.
2.3. W piśmie procesowym z dnia 26 listopada 2019r. Skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze, podkreślając na naruszenie podstawowych i naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasadę szybkości postępowania, zasad demokratycznego państwa prawa oraz podkreślił, że fakt złej organizacji pracy nie może być okolicznością wyłączającą winę organu administracji.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
3.1. Skarga jest zasadna.
3.2. Zgodnie z art. 3 § 1 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ( w pkt 1 art. 3 § 2 ppsa zawarto przypadek decyzji administracyjnych). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
3.3. Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 kpa zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 kpa, a mianowicie pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001 r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).
3.4. Rażące zaś naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1 zdanie drugie ppsa, jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).
3.5. Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.
3.6. Stosownie do treści art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 kpa). W myśl art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 kpa). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).
Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 kpa). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 kpa).
Ponadto w myśl art. 6 kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Artykuł 8 § 1 kpa stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 kpa). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 kpa). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 kpa).
3.7. Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga wpierw złożenia osobiście na formularzu przez zainteresowanego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018r., poz. 2094 ze zm.; stan prawny na moment złożenia wniosku). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (komendanta oddziału Straży Granicznej, komendant wojewódzkiego Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy).
3.8. W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić przewlekłość postępowania administracyjnego.
Z akt sprawy wynika, że wniosek Skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP wpłynął do organu administracji w dniu 19 września 2018r. Skarżący złożył do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i prace na terytorium RP wraz ze stosownymi dokumentami. Następnie dokumenty uzupełniono w dniach (data wpływu): 31 maja 2019r.; 25 czerwca 2019r. Pismem z dnia 25 lipca 2019r. wezwano Skarżącego do osobistego stawiennictwa, jak też przedłożenia kserokopii wszystkich stron paszportowych wraz z okazaniem oryginału do wglądu. Braki zostały uzupełnione w dniu 6 sierpnia 2019r. Kolejne pismo uzupełniające dokumenty wpłynęło w dniu 14 sierpnia 2019r. Pismem z dnia 11 września 2019r. wystąpiono do Komendy Wojewódzkiej Policji, ABW we W. oraz Straży Granicznej czy pobyt Skarżącego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony i bezpieczeństwa publicznego. Odpowiedzi z dnia 28 września 2019r. i z dnia 3 października 2019r. Pismem z dnia 11 września 2019r. wezwano o uzupełnienie formularza wniosku oraz dokumentu potwierdzającego posiadanie miejsca zamieszkania. Uzupełnione w dniu 1 października 2019r. Przy czym tak naprawdę okoliczność zweryfikowania kompletności wniosku powinna nastąpić w momencie osobistego stawiennictwa Skarżącego a dokument umowy najmu był dołączony do wniosku o udzielenie zezwolenia.
W pierwszej kolejności niepokojąca jest praktyka organu administracji, który od złożenia wniosku Skarżącego występuje po upływie roku do organów takich jak Straż Graniczna, Policja, ABW z zapytaniem czy pobyt Skarżącego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Opieszałość organu administracji w tym zakresie stwarza właśnie takie zagrożenie, czyniąc pozorną wspomnianą instytucję konsultacji. Tak naprawdę wystąpienie z takimi zapytaniami powinno odbywać się zaraz po złożeniu wniosku przez Skarżącego.
Innym budzącym zaniepokojenie Sądu działaniem organu administracji jest przyjęty standard postępowania świadczący o braku możliwości uzyskania jakiejkolwiek informacji co do toczącego się postępowania (co wynika z treści pisma z dnia 11 września 2019r.). Należy podkreślić, że uprawnienie procesowe strony do udziału w postępowaniu nie może być postrzegane jako obowiązek strony. Wyłącznie strona ma prawo zdecydować, czy będzie brała – czynny lub bierny – udział w postępowaniu administracyjnym. Rolą organu administracji publicznej jest stworzenie takich warunków, które będą gwarantować stronie możliwość podejmowania czynności procesowych w toku postępowania administracyjnego. Organ zatem nie może tym samym stwarzać warunków ograniczających Skarżącemu możliwość uzyskania informacji na temat jego sytuacji procesowej. Uprawnienie Strony w tym względzie nie może być także uzależnione od uznania pracownika organu administracji. Takie działanie niewątpliwie stanowi naruszenie zasady zaufania do organów państwa, zgodnie z art. 8 kpa oraz zasady czynnego udziału strony, zgodnie z art. 10 kpa. Sąd potrafi zrozumieć, że określone środki polegające na braku bezpośredniego dostępu do pracowników a związane z m.in. z koniecznością skoncentrowania się nad powierzonymi zadaniami przez urzędników czy zapobieganiem ich korupcji mogą być podejmowane lecz muszą one mieć charakter proporcjonalny do założonego celu. Podjęte rozwiązanie nie powinno wykluczać możliwości uzyskania przez Skarżącego informacji o jego sytuacji procesowej.
3.9. Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zaufanie do organów władzy publicznej to przekonanie, że postępowanie administracyjne prowadzone jest zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa, że respektowane są uprawnienia jego uczestników, że organ wywiązuje się ze swoich obowiązków i dąży do sprawnego i efektywnego zakończenia sprawy. Przepisy art. 7 kpa i art. 8 kpa podkreślają służebną rolą organów administracji publicznej wobec Państwa i zarazem jego obywateli i innych podmiotów działających na jego obszarze. Od jakości prawnej działania tych organów zależy zatem autorytet samego Państwa i jego instytucji. Zasada zaufania uznawana jest za klamrę, która spina całość ogólnych zasad postępowania (por. Ż. Skrenty, Zaufanie obywateli do organów władzy publicznej w świetle orzecznictwa sądowego i poglądów doktryny, PWSZ IPiA Studia Lubuskie, Tom IX Sulechów 2013, s. 97-99). Obowiązek organu podatkowego działania zgodnego z prawem (art. 6 kpa) wynika z prawa do dobrej administracji wywodzonego z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasady sprawności i rzetelności działań instytucji publicznych (preambuła do Konstytucji RP) czy zasady dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny, przywołując w swoich orzeczeniach prawo do dobrej administracji, w znakomitej większości odwołuje się do źródeł europejskich, wskazując, iż prawo do dobrej administracji jest prawem obywatelskim mającym mocne oparcie w postanowieniach art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (wyrok TK z dnia 18 lutego 2003 r., K 24/02, OTK-A 2003/2/11), jak też rekomendacji CM/Rec(2007)7 Komitetu Ministrów dla Państw Członkowskich w sprawie Dobrej Administracji z 20 czerwca 2007 r. Dodatkowo należy wskazać, że w myśl art. 30 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Zatem godność jest chroniona przez Konstytucję RP jako wartość najwyższa i przynależna każdemu człowiekowi. Proceduralnym wyrazem godności jest prawo do rzetelnego procesu. Koncepcja prawa do rzetelnego procesu wyrosła z założenia, że wolności osobiste są niewiele warte, jeżeli brak jest instytucjonalnych gwarancji wobec arbitralnego działania władzy. Każdy ma prawo do udziału w procedurze, która może prowadzić do niekorzystnych dla niego rezultatów. Uznając godnościowy charakter prawa do wysłuchania i partycypacji uniezależniamy tym samym jego przyznanie jednostce od wyniku i jej swobodnej ocenie pozostawiamy decyzję, czy i jak zamierza brać udział w postępowaniu, które dotyczy jej praw i obowiązków (por. ww. rekomendację, art. 6 ust. 1 Konwencji ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie z dnia 4 listopada 1950 r). Podkreślić należy, że w myśl art. 37 ust. 1 Konstytucji RP kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji. Wyjątki od tej zasady, odnoszące się do cudzoziemców, określa ustawa (art. 37 ust. 2 Konstytucji RP; ustawa o cudzoziemcach).
3.10. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że postępowanie Wojewody D. prowadzone w sprawie na wniosek Skarżącego z dnia 31 października 2018r., nosi znamiona przewlekłości postępowania, naruszając zasady i terminy określone w art. 35 kpa w zw. z art. 109 ustawy o cudzoziemcach, art. 36 kpa oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 kpa a w konsekwencji art. 6 kpa i art. 7 kpa.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości prowadzonego postępowania na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa (pkt I sentencji wyroku).
3.11. Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną postawę organu administracji oraz wypracowany już standard jego postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowanie przez organ administracji miało miejsce niewątpliwie z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a ppsa (pkt II sentencji wyroku).
Nie stanowią usprawiedliwienia dla działania organu administracji – powtarzane od wielu miesięcy – tłumaczenia, że liczba wniosków o pozwolenie na prace i pobyt cudzoziemców jest bardzo duża, a sprawy są szczególnie skomplikowane, że następuje fluktuacja pracowników a ich praca wymaga konieczności procedowania w wielu różnych sprawach oraz, że czynione są starania dla poprawy mobilności organu w tym zakresie (organizacja nowych stanowisk do obsługi wniosków cudzoziemców, przesunięcia kadrowe itd.).
Należy podkreślić, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Stosownie do treści art. 22 pkt 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2019r., poz. 1464) wojewoda odpowiada za wykonywanie polityki Rady Ministrów w województwie, a w szczególności: wykonuje inne zadania określone w odrębnych ustawach oraz ustalone przez Radę Ministrów i Prezesa Rady Ministrów. Zatem Wojewoda D. powinien już, pomimo wielokrotnych zapewnień, przemyśleć kwestię zmiany standardu postępowania swoich pracowników w sprawach o udzielenie zezwoleń na pobyt czasowy. Wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, większość tych spraw wymaga sprawdzenia czy wnioskodawca spełnia wymogi formalne. Zatem nic nie stoi na przeszkodzie aby warunki wymagane w ustawie sprawdzić na moment przyjmowania wniosku, zwłaszcza, że wnioskodawca musi je złożyć osobiście. Organ administracji powinien też niezwłocznie występować o konsultacje właściwych organów. Tak naprawdę dopiero poczynienie ustaleń dotyczących Skarżącego w kwestii zagrożenia jego obecności na terytorium RP dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, które wymagają złożonych działań ustawowo powierzono innym, niż wojewoda, organom państwa (Policja, ABW, Straż Graniczna). W sytuacji zatem, gdy – tak jak w przedmiotowej sprawie - zapytanie zostało wysłane po upływie roku, to należy uznać, że takie działanie niweczy cel ww. konsultacji i jest działaniem na szkodę Państwa Polskiego.
3.12. Z uwagi na wydanie decyzji w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy należało umorzyć postępowanie sądowe w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa (pkt III sentencji wyroku).
3.13. Sąd na podstawie art. 149 § 2 ppsa, na wniosek Skarżącego, przyznał od organu administracji na rzecz Skarżącego sumę pieniężną w wysokości 2.950 zł (pkt IV sentencji wyroku). Sposób wyliczenia wspomnianej kwoty jest następujący. Jako bazę wyliczenia przyjęto połowę wartości minimum egzystencji przypadającej na 1 osobę w 1 osobowym gospodarstwie pracowniczym za 2018r. wyliczonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na podstawie danych Departamentu Statystyki Społecznej GUS (por. Informację o poziomie minimum egzystencji w 2018r. z dnia 28 marca 2019r. – dokumenty dostępne na stronie https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-egzystencji-2) przyjmując za okres wyliczenia ww. kwoty okres postępowania administracyjnego trwający powyżej 90 dni. Należy uznać, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście okoliczności faktycznych sprawy oraz standardu postępowania organu administracji pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak zasadą demokratycznego państwa prawa i prawem do dobrej administracji. Organ administracji zapomina o swojej służebnej roli wobec jednostki. Nie można akceptować działania organu doprowadzającego do piętrzenia trudności w uzyskaniu przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt czasowy, pomimo spełnienia przez niego warunków do jego otrzymania. Takie działanie nie tylko nie pogłębia zaufania do administracji i stwarza sytuację wyobcowania i bezradności jednostki, co jest nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa lecz przede wszystkim narusza prawo do godności wyrażone w art. 30 Konstytucji RP. Przedłużające się postępowanie administracyjne ograniczało też Skarżącemu wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu, stosownie do art. 52 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 37 Konstytucji RP, jak też wolność wyboru miejsca pracy, stosownie do art. 65 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 37 Konstytucji RP. W ocenie Sądu, zasądzona kwota przede wszystkim stanowi sankcję dla organu za trwające, wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania administracyjnego, naruszające również interes publiczny, w tym bezpieczeństwo publiczne, podkreślając jej walor dyscyplinujący organ w kwestii zmiany standardu postępowania w przedmiotowym zakresie. Jednocześnie zasądzona kwota powinna zrekompensować Skarżącemu negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane z przewlekłością postępowania oraz naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki i prawa do obrony.
3.14. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt V sentencji wyroku).
3.15. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło