III SAB/Wr 1359/19
WyrokWSA we Wrocławiu2020-03-03
Skład orzekający: sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, sędzia WSA Piotr Kieres
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, a jeśli tak, to czy naruszenie to miało charakter rażący?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku strony o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, co miało charakter rażącego naruszenia prawa. Długotrwałe postępowanie, brak podjęcia czynności przez organ przez okres dwunastu miesięcy od złożenia wniosku, a następnie kolejne opóźnienia po uzupełnieniu braków, uzasadniały stwierdzenie przewlekłości. Sąd zobowiązał organ do wydania decyzji w terminie 14 dni, przyznał stronie sumę pieniężną tytułem rekompensaty oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę w dniu 24 stycznia 2018 r. Pomimo upływu ponad 22 miesięcy i wniesienia ponaglenia oraz skargi na przewlekłość, organ nie wydał decyzji. Strona zarzuciła organowi rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy. Organ bronił się, wskazując na dużą liczbę spraw i braki kadrowe, kwestionując rażący charakter naruszenia.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał Wojewodę D. do rozstrzygnięcia sprawy w terminie 14 dni, przyznał od Wojewody D. na rzecz strony sumę pieniężną w kwocie 2.000 zł oraz zasądził od Wojewody D. na rzecz strony kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Sędziowie: sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2020 r. sprawy ze skargi: M. C. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. postępowania w sprawie wydania zezwolenie na pobyt czasowy i pracę: I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku Strony skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do rozstrzygnięcia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz Strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie: [...]zł ([...]złotych); V. zasądza od Wojewody D. na rzecz Strony skarżącej kwotę [...]zł ([...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Przedmiotem skargi M.C. (dalej jako: Strona, Skarżący) jest przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. (dalej również jako Organ) postępowania w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 24 stycznia 2018 r. Skarżący złożył
w Urzędzie Wojewódzkim wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy celem wykonywania pracy. W dniu 23 lipca 2018 r. Strona stawiła się osobiście w D. Urzędzie Wojewódzkim i złożyła dalsze dokumenty.
Pismem z 24 stycznia 2019 r. Organ wezwał Stronę do złożenia oryginału informacji starosty właściwego ze względu na miejsce wykonywania pracy przez Stronę o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy lub dokumentów potwierdzających, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku Strona wykonywała pracę dla tego samego podmiotu, przez okres nie krótszy niż 3 miesiące – w terminie 30 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 28 lutego 2019 r. do Organu wpłynęło pismo pełnomocnika strony wraz z informacja starosty.
Pismem z 23 kwietnia 2019 r., pełnomocnik Strony złożył ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wniósł o: 1) stwierdzenie,
że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz 2) zobowiązanie organu rozpatrującego sprawę do jej załatwienia a także zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości i podjęcie stosownych środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Pełnomocnik podniósł, że pomimo upływu 14 miesięcy od daty złożenia wniosku przez cudzoziemca, Urząd nie wydał decyzji w sprawie. Podkreślił, że postępowanie powinno zakończyć się, zgodnie z przepisami k.p.a., maksymalnie do końca marca 2018 r., czego Organ nie uczynił. Sprawa z wniosku Strony nie ma charakteru szczególnie skomplikowanej. Następnie, pismem z 29 października 2019 r. (data wpływu do Organu – 05.11.2019 r.) Strona wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając Organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) - dalej jako: "k.p.a.", poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Strona wniosła o: 1) stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania, skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku Skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy; 2) stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zobowiązanie Organu do wydania decyzji w sprawie
w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, 4) przyznanie od Organu na rzecz Skarżącego kwoty 15.000 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., 5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym,
6) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że od dnia złożenia wniosku
w sprawie, upłynęły ponad 22 miesiące. Organ nie podjął wystarczających czynności do wyjaśnienia sprawy, w tym przede wszystkim nie poinformował Strony
o wszczęciu postępowania, a także o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Dalej wywodził, że Strona wciąż nie może uzyskać stempla do paszportu potwierdzającego, że może przebywać legalnie na terytorium RP. Nierozpoznanie sprawy w terminie skutkuje uniemożliwieniem Skarżącemu swobodnego podróżowania, z uwagi na brak karty pobytu. Takie postępowanie w ocenie pełnomocnika Strony narusza art. 35 § 3 k.p.a. W sprawie doszło do przewlekłości postępowania o charakterze rażącego naruszenia prawa. Dodatkowo podniósł,
że fakt prowadzenia przez Organ znacznej ilości postępowań z wniosków cudzoziemców, nie może usprawiedliwiać zaistniałej sytuacji. Organ nie podejmuje żadnych realnych czynności, zmierzających do polepszenia sytuacji. Wobec niewydania decyzji w sprawie wniósł o zobowiązanie Organu przez Sąd do jej wydania w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku. Uzasadniając wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz Skarżącego pełnomocnik wskazał, że naruszenie norm prawnych dotyczących terminów rozpoznania sprawy przez Organ, winno się wiązać z nałożeniem na Organ obowiązku uiszczenia takiej sumy, która będzie stanowić rekompensatę Strony za naruszenie jej praw w postępowaniu
i jednocześnie swoistą karę dla Organu.
Pismem z 18 listopada 2019 r. Organ zwrócił się do Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Straży Granicznej z wnioskiem o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Pismem z dnia 18 listopada 2019 r. Organ poinformował Stronę,
że przewidywany termin zakończenia postępowania określa na dzień 16 stycznia 2020 r. Jednocześnie pismem z tej samej daty wezwał Skarżącego do przedłożenia umowy zlecenia, aktualizacji załącznika nr 1 wniosku oraz do złożenia dokumentu potwierdzającego, że Strona ma zapewnione miejsce zamieszkania w trakcie pobytu w Polsce.
Postanowieniem z 17 października 2019 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie Strony za uzasadnione i wyznaczył termin załatwienia wniosku do dnia 16 stycznia 2020 r. Zarządził także wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz stwierdził,
że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę z 28 listopada 2019 r., Organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do kwestii zaistniałej przewlekłości podniósł, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Organu, ale jest skutkiem konieczności równoczesnego prowadzenia postępowań w wielu sprawach
z wniosków cudzoziemców, odpływem pracowników merytorycznych i brakiem możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Zdaniem Organu,
w sprawie nie zaistniała przewlekłość postępowania o charakterze rażącego naruszenia prawa. Podkreślił, że (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę
– dop. Sądu) nie upłynął jeszcze termin rozpatrzenia wniosku Strony, wyznaczony przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na skutek wniesionego ponaglenia. Zakwestionował również zasadność przyznania na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej wskazując, że suma niniejsza powinna być przyznawana wyłącznie
w przypadkach uzasadnionych drastycznymi i ewidentnie zawinionymi okolicznościami, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga uzasadniona, bowiem Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku Strony, a przewlekłość ma charakter rażący.
Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed Wojewodą D., toczyło się na podstawie przepisów k.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości, ocenie podlegać musi zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. oraz wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz, że powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Samo pojęcie przewlekłości zawarte jest w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z tym przepisem stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, iż przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (vide: wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17, CBOSA).
Nadto w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym, rozsądny termin postępowania musi zostać określony
w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samej strony skarżącej i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla strony skarżącej. W efekcie w sprawach
o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości
w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania. Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (vide: wyrok WSA
w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16, CBOSA).
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną
w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Ustaleniem wzajemnych zależności między zasadą legalizmu a zasadą szybkości postępowania zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 916/15, CBOSA), w którym podkreślił, że zasady te nie pozostają ze sobą w kolizji i należy je realizować
w równym stopniu. Zasada szybkości postępowania nie niweczy zasady legalizmu, której prawidłowa realizacja nie zwalnia z obowiązku prowadzenia postępowania
w sposób sprawny, racjonalny i efektywny. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub
w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca,
a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału
w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 k.p.a. Otóż, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że Organ przekroczył określony w art. 35 k.p.a. termin do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Analiza akt postępowania administracyjnego daje podstawy do stwierdzenia, że od chwili złożenia przez Stronę skarżącą wniosku, tj. od dnia 24 stycznia 2018 r. Organ, aż do 24 stycznia 2019 r. (tj. do dnia wezwania Strony do uzupełnienia braków wniosku z dnia 24 stycznia 2019 r.), a zatem przez okres dwunastu miesięcy, nie podjął jakiejkolwiek czynności zmierzającej do rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, po wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku i pomimo przedłożenia przez Stronę dokumentów, Organ ponownie nie podjął żadnej czynności w sprawie. W rzeczywistości, dopiero po wniesieniu ponaglenia oraz skargi do Sądu na przewlekłość postępowania, Organ podjął kolejne czynności tj. zwrócił się do właściwych służb z zapytaniem, czy wjazd i pobyt Strony na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz wezwał po raz kolejny Stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku (wezwanie z 18 listopada 2019 r.). Od momentu złożenia wniosku do dnia wniesienia skargi
w sprawie, upłynął okres niemal dwóch lat i do tej pory w sprawie Organ nie wydał rozstrzygnięcia. Powyższe stanowi, że prowadzone w sprawie postępowanie Wojewoda D. prowadził przewlekle, naruszając zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził w pkt
I sentencji wyroku, że Organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Jak już wskazano z akt wynika, że na przestrzeni prawie dwóch lat organ administracji wykonał jedynie podstawowe czynności niezbędne dla rozpoznania sprawy m.in. wezwał stronę do przedłożenia dokumentów. Przez okres rażąco przekraczający wyznaczony ustawowo czas na załatwienie sprawy, a wynikający z art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia wniosku Strony. Podkreślenia wymaga, że sprawa z wniosku Strony nie należy do skomplikowanych i wymagających podjęcia szeregu czynności dowodowych. Skarżący mimo obowiązujących organ przepisów wyznaczających termin załatwienia sprawy musiał zmuszać (przez złożenie ponaglenia i skargi) Organ do podjęci czynności w Jego sprawie. Zwłoka w rozpoznaniu wniosku Strony nie ma jakiegokolwiek uzasadnienia. Usprawiedliwieniem nierozpoznania wniosku Strony przez tak długi okres nie może być w żadnym wypadku sytuacja kadrowa Organu jak również napływ dużej ilości wniosków.
Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. określa kompetencje Sądu w przypadku uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z jego brzmieniem Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Dalsze przepisy stanowią, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Przepis art. 149 § 1a p.p.s.a. zawiera nie uprawnienie ale obowiązek Sądu w zakresie oceny czy w sprawie przewlekłość miała charakter kwalifikowany. Wypełniając ten obowiązek stwierdzić trzeba, że opisane fakty, mające odzwierciedlenie w aktach sprawy, nie pozostawiają wątpliwości, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. w CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, k.p.a. Komentarz, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15, wszystkie orzeczenia publ.
w CBOSA).
W kontekście opisanych kryteriów nie może budzić wątpliwości, że działanie Organu w niniejszej sprawie, winno być kwalifikowane jako rażąco naruszające prawo. Nie sposób przy tym nie podkreślić po raz kolejny, iż Organ uaktywnił się zasadniczo dopiero po wniesieniu ponaglenia oraz złożenia skargi do Sądu na przewlekłość prowadzonego postępowania. Niewątpliwie tak długie prowadzenie postępowania i konieczność przymuszania Organu do działania przez Skarżącego jest nieakceptowane z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa, nosi przy tym znamiona oczywistości, które nie miało żadnego racjonalnego uzasadnienia mogącego usprawiedliwiać organ administracji publicznej. Sąd uznał więc,
że w rozpoznawanej sprawie, doszło do rażącego, przewlekłego prowadzenia postępowania. Sąd dostrzega, że na sprawność działania organu administracji publicznej niewątpliwie wpływa ogromny napływ wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta jest nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa, gdy permanentnie dochodzi do rażącego naruszenia praw stron do szybkiego załatwienia jej sprawy, a ponadto ignorowane jest prawo do informacji o stanie sprawy i przyczyn nie dochowania terminów jej załatwienia.
Z tych względów, Sąd orzekł jak w pkt II sentencji.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny
w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tym względzie należy nadmienić, iż dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. Mając powyższe na uwadze, Sąd za uzasadnione uznał przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł (słownie: dwa tysiące złotych), i na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie IV sentencji wyroku.
Wobec okoliczności, iż Wojewoda D. dotychczas nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Organ do rozstrzygnięcia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania przez Organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami (punkt III sentencji wyroku).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło