III SAB/Wr 164/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-07-24
Skład orzekający: Barbara Ciołek, Katarzyna Borońska, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda dopuścił się bezczynności w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz czy należy się stronie skarżącej suma pieniężna i zwrot kosztów postępowania?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, ponieważ organ nie podjął żadnych czynności w sprawie przez okres ponad roku od złożenia wniosku, a następnie przez kolejne miesiące pozostawał w bezczynności. Bezczynność ta została uznana za rażące naruszenie prawa ze względu na oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa, co podważa zaufanie do organów państwa. Sąd zobowiązał organ do zakończenia postępowania w terminie 14 dni, przyznał stronie sumę pieniężną w kwocie 2000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie praw oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Organ wezwał do uzupełnienia braków formalnych, jednak strona nigdy nie otrzymała wezwania. Po wielokrotnych interwencjach strony, organ odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków. Strona wniosła skargę na bezczynność organu, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących terminów załatwiania spraw. Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, wskazując na dużą liczbę wniosków i problemy kadrowe.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezczynność Wojewody D., uznał ją za mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał organ do zakończenia postępowania w terminie 14 dni, przyznał stronie sumę pieniężną w kwocie 2.000 zł oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi V. V. na bezczynność Wojewody D. w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do zakończenia postępowania w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.000 (dwa tysiące) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z [...] r., V. V.(dalej: skarżący, strona, cudzoziemiec) wystąpił do Wojewody D.(dalej też: organ) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP w celu prowadzenia działalności gospodarczej.
Pismem z [...]marca 2018 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku (Załącznik nr 1), w terminie 7 dni od otrzymania tego pisma. Wezwanie organ uznał za doręczone na podstawie art. 44 § ustawy z 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. t.j. 2018 r., poz. 2096 ze zm.)- dalej: k.p.a.
Pismami z [...]marca, [...]kwietnia i [...]czerwca 2018 r. skarżący zwracała się o informacje o toczącym się postępowaniu.
Pismem z [...]września 2018 r., działając przez pełnomocnika, skarżący ponowił wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Kolejnym pismem, z [...]października 2018 r., zwrócił się o przywrócenie terminu na uzupełnienie braków wniosku, dołączając Załącznik nr 1 do wniosku. W uzasadnieniu wskazał, że uchybienie terminowi na uzupełnienie braków formalnych nastąpiło bez jego winy, ponieważ nigdy nie otrzymał wezwania do uzupełnienia tych braków, a dowiedział się o nim dopiero wskutek rozmowy przeprowadzonej [przez pełnomocnika strony z pracownikiem prowadzącym sprawę.
W dniu [...]stycznia 2019 r. do organu wpłynęło ponaglenie strony na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., w którym wniesiono o stwierdzenie bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia postepowania, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ustalenie przyczyn i osób winnych bezczynności organu oraz wyznaczenie organowi terminu do załatwienia sprawy. Ponaglenie organ przekazał do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w W. [...]marca 2019 r.
Postanowieniem z [...]marca 2019 r. organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
W dniu [...]lutego 2019 r. strona, działając przez pełnomocnika, wniosła za pośrednictwem tut. organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Zarzuciła organowi naruszenie 35 § 1 i 3 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 12 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie i rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu.
Strona skarżąca wniosła o:
- stwierdzenie bezczynności lub przewlekłości prowadzonego postępowania skutkującego niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku strony skarżącej,
- stwierdzenie, że przewlekłość postępowania lub bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy,
- na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] złotych,
- rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym,
- zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
- w razie nieprzekazania skargi Sądowi wraz z uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od jej otrzymania przez organ, o wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu strona rozwinęła przytoczone wyżej zarzuty skargi i podkreśliła, że sprawa jej toczy się od półtora roku, w którym to czasie organ powinien był wydać decyzję, co jednak nie miało miejsca. Organ także nie informował strony o przyczynach niewydania decyzji, nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy, przy czy skarżący sam, na podstawie ustnych informacji uzyskanych od inspektora prowadzącego sprawę, starał się doprowadzić do przyspieszenia i zakończenia postepowania. Skarżący stwierdził, że naruszenie norm prawnych dotyczących terminów podważa zasadę zaufania do organów państwa oraz naraża stronę na wielomiesięczne oczekiwanie na decyzję. Brak decyzji w niniejszej sprawie negatywnie wpływa na sytuację życiową skarżącego, co uzasadnia wniosek o przyznanie skarżącemu wnioskowanej sumy pieniężnej.
Odpowiadając na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie.
Organ wskazał, że sposób prowadzenia sprawy nie wynikał ze złej woli pracowników Urzędu Wojewódzkiego ale był skutkiem dużej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców, koniecznością jednoczesnego procedowania w wielu sprawach w warunkach znacznego odpływu pracowników. Organ wywodził, że z uwagi na sytuację związaną z ilością rozpatrywanych wniosków, kadrą zajmującą się sprawami oraz wdrażanymi zmianami organizacyjnymi, uchybienia postępowania w przedmiocie wniosku złożonego przez skarżącą nie miały charakteru rażącego. Ponadto sprawy rozpatrywane w wydziale Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców maja charakter skomplikowany i wymagają wnikliwego przeanalizowania poszczególnych indywidualnych przypadków, co nie pozostaje bez wpływu na czas trwania postepowania. Wojewoda D. sprzeciwia się wobec powyższego żądaniu zasądzenia na rzecz skarżącego kwoty pieniężnej i powołując się m.in. na wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla, że suma pieniężna może być na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U z 2018 , poz.1302 ze zm.) – dalej: p.p.s.a przyznana tylko w sytuacji, gdy przyznanie to jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność tj. zwalczania bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu. Podkreślił, że w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości wybór jednego z środków, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ( grzywna lub suma pieniężna) należy do Sądu i powinien być w pierwszym rzędzie uwarunkowany celem skargi, którym jest zwalczanie bezczynności i przewlekłości. Dopiero, gdy uzna, że dla zrealizowania tego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną. Ta zaś nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może służyć wyrównaniu szkody w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Ponadto dla uwzględnienia wniosku o przyznanie sumy pieniężnej nie jest wystarczającym sam fakt zwłoki organu, ale wymagane jest wykazanie przez stronę, że doznała ona krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania oraz jej rozmiaru.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga w niniejszej sprawie okazała się uzasadniona.
Jak stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) dalej: p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiuje pojęcia "bezczynności", podobnie jak k.p.a. Jednakże zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia czy i w jaki stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że mamy w niej do czynienia z tak rozumianą bezczynnością organu w postępowaniu.
Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że skierowany do Wojewody D. wniosek skarżącego, wpłynął do organu w dniu [...]września 2017 r. Organ przystąpił do pierwszych czynności w sprawie dopiero [...] marca 2018 r. (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku – dot. Załącznika nr 1). Mimo nieuzupełnienia przez stronę wskazanego braku w wyznaczonym terminie (wyliczonym przez organ na podstawie art. 44 § 4 k.p.a.), organ nie pozostawił wniosku bez rozpatrzenia, nie wyjaśniał również ewentualnych okoliczności związanych ze skutecznością doręczenia w związku z kolejnymi pismami strony , w których zwracała się o informacje o statusie sprawy ( już w marcu, kwietniu, a następnie we wrześniu 2018 r.). Również do dnia złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz przedłożenia dokumentu, do którego uzupełnienia skarżący był wzywany, organ nie załatwił sprawy na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Z akt sprawy i odpowiedzi na skargę nie wynika, by takie rozstrzygniecie zapadło do dnia wniesienia skargi, nie wydano również decyzji w sprawie. Tak więc niewątpliwie przez pierwsze 5 miesięcy od złożenia przez stronę wniosku brak było jakiegokolwiek działania ze strony organu, który nie dokonał nawet oceny wniosku pod kątem spełnienia wymogów formalnych. Po wstępnej ocenie formalnej wniosku i wezwaniu strony do uzupełniania jego braków organ przez kolejne 7 miesięcy nadal pozostawał w bezczynności, aż do wniesienia przez pełnomocnika skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wraz z uzupełnieniem tych braków. Tym samym już na ten moment bezczynność organu trwała prawie rok. Organ nie tylko nie może się za ten okres powoływać na konieczność prowadzenia czasochłonnego postępowania wyjaśniającego, uzasadniającego niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub w terminie miesiąca, ale wymagającego wydłużonego, dwumiesięcznego terminu rozpoznania sprawy. Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, akceptowaną przez tutejszy Sąd w orzekającym składzie, usunięcie braków formalnych podania z uchybieniem 7 dniowego terminu nie pozwala organowi administracji publicznej na zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a., gdyż rygor zawarty w tym przepisie odnosi się wyłącznie do nieusunięcia braków pisma, a nie do ich usunięcia z uchybieniem terminu. Pozostawienie podania bez rozpoznania jest możliwe wówczas, gdy wnoszący je w ogóle nie usunął wskazanego braku formalnego lub usunął go, ale niezgodnie z wymaganiami precyzyjnie określonymi w wezwaniu. W przypadku gdy strona usunęła brak formalny po terminie określonym w art. 64 § 2 Kpa, lecz przed wysłaniem przez organ administracji publicznej zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, stosowanie powołanego przepisu nie jest dopuszczalne. Innymi słowy, usunięcie przez stronę braku formalnego podania po upływie wyznaczonego w tym celu terminu, a przed wystosowaniem przez organ zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania nie wywołuje negatywnego skutku procesowego, o którym mowa w przepisie art. 64 § 2 in fine, w postaci pozostawienia podania bez rozpoznania (por. wyroki NSA: z dnia 11 marca 2011 r., sygn. II GSK 337/10; z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. II GSK 3/11, z dnia 26 marca 2019r., sygn. akt II OSK 3346/17 - publ.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie więc od kwestii uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz jego przywrócenia, w sytuacji uzupełnienia przez skarżącego w dniu [...]października 2018 r. braku formalnego - nawet po wyznaczonym mu terminie, ale przed wysłaniem zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia – organ jest nadal zobowiązany ocenić, czy strona skutecznie, choć z opóźnieniem, wykonała wezwanie tj. faktycznie uzupełniła brak, co do którego była precyzyjnie i skutecznie wezwana i w zależności od rezultatu tej oceny albo zawiadomić stronę o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania albo rozpoznać sprawę merytorycznie. Na dzień wniesienia skargi brak jest informacji o podjęciu przez organ któregokolwiek z tych działań.
W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa
nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której strona - pozbawiona możliwości legalnego pobytu - czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu w rozpoznawanej sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Jednocześnie akta sprawy nie dają podstawy do stwierdzenia, że do tak znacznej zwłoki przyczyniła się wyłącznie strona, wręcz przeciwnie, wynika z nich, że wkrótce po wystosowaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych podejmowała ona kilkukrotnie działania celem wymuszenia na organie aktywności w sprawie. W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji dokonuje wstępnej oceny formalnej wniosku - jego kompletności (zaczyna działać, podejmuje pierwsze w sprawie czynności) po ponad pięciu miesiącach od jego wpłynięcia, a następnie nie robi nic przez kolejne dziesięć miesięcy.
Odnosząc się do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od niemal 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz postawę organu, który w sumie przez ponad rok nie rozpoznał wniosku ani w inny sposób nie zakończył postepowania, mimo, że strona wielokrotnie interweniowała w związku z przedłużaniem się postępowania, uchybił nie tylko podstawowemu, ale i wydłużonemu, dwumiesięcznemu terminowi załatwienia sprawy, nie realizował obowiązku wyznaczenia, wraz z bezskutecznym upływem ustawowego lub przedłużonego terminu zakończenia postępowania, nowego terminu załatwienia sprawy, Sąd stwierdza, że bezczynność organu w postępowaniu w miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) – o czym orzeczono w pkt II wyroku.
W oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a Sąd zobowiązał Wojewodę D. do zakończenia postępowania, w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (w pkt III wyroku).
Uprawnienie Sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jest przy tym szczególnym instrumentem, który poza wspomnianą funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Jak wyjaśniono powyżej, charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale obciążeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód, poniesionych przez nią w związku z bezczynnością, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Naruszenie w ten sposób praw strony będzie natomiast uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej) w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie towarzyszą także sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do legalności pobytu na terytorium RP. Skarżący, uzasadniając wniosek, powołał się na szkody moralne, wynikające z naruszenia jego praw w postępowaniu. W tym też kontekście należy, zdaniem Sądu, oceniać rażący charakter przewlekłości postępowania jako przesłankę przyznania stronie skarżącej przez Sąd sumy pieniężnej ([...] zł) na podstawie powyższego przepisu (pkt IV wyroku). Kwotę powyższą Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia doznanej krzywdy oraz uwzględniającą rozmiar i okoliczności przewlekłości oraz ukształtowany już praktyką tego Sadu poziom finansowy zasądzanych kwot w podobnego typu sprawach.
Odnosząc się do podniesionej w tym zakresie w odpowiedzi na skargę argumentacji Sąd zauważa, że art. 149 § 2 p.p.s.a. wyposaża Sąd w kompetencję do zastosowania dwóch rodzajów środków: grzywny nakładanej na organ oraz sumy pieniężnej zasądzanej od organu na rzecz strony skarżącej, przy czym decyzję o zastosowaniu jednego lub obu tych środków ustawodawca pozostawił Sądowi. Przepis powyższy w żaden sposób również nie uzależnia możliwości nałożenia kary pieniężnej od jednoczesnego nałożenia na organ grzywny, wręcz przeciwnie, zastosowanie tych środków oparto na alternatywie zwykłej. Oba środki przewidziane w art. 149 §2 p.p.s.a. pełnią, tak jak wskazuje organ, funkcję dyscyplinującą wobec organu i mają służyć zwalczaniu bezczynności, mogą jednak, choć nie muszą, być stosowane niezależnie. Mając na uwadze powyższe Sąd w ramach przysługujących kompetencji postanowił odstąpić od wymierzenia organowi grzywny, uznając że zasądzona na rzecz strony kwota pieniężna dostatecznie realizuje funkcję dyscyplinującą wobec organu, uwzględniając zarazem wspomniany element zadośćuczynienia za naruszenia praw strony w postępowaniu. To zaś przesadziło o oddaleniu żądania skargi w zakresie nałożenia na organ grzywny ( pkt V wyroku).
Z przedstawionych wyżej względów, Sąd – na podstawie art. 149 § 1, § 1a i § 2 orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
(pkt VI sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło