III SAB/Wr 2/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 9 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi A. N., J.Ś. na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o podjęcie działań nadzorujących w stosunku do zarządu PTTK o/ziemi W. w zakresie znakowania szlaków turystycznych wynikających z umów cywilnych, wniosku J. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SAB/Wr 2/15, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] r. skarżący J.Ś. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia go z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, utrzymują się ze świadczeń emerytalno- rentowych, które wystarczają im tylko na niezbędne utrzymanie (żywność, opłaty związane z utrzymaniem mieszkania). Poinformował, że posiada mieszkanie o powierzchni 50 m². Dodał, że od [...] r. co miesiąc wydatkuje około [...] zł na prowadzenie postępowań administracyjnych i sądowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącego jego sytuacji finansowej i majątkowej, w piśmie z dnia [...] r. skarżący oświadczył m.in., że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] r., jako uzupełnienie obywatelskiego, społecznego zażalenia na bezczynność WSA W. Dodatkowo wskazał, że "w sprawie jako strona działająca społecznie nie tylko w obronie ogółu Narodu Polskiego, ale także zagranicznych turystów uprawiających turystykę górską - poniósł do chwili obecnej koszty postępowania administracyjno - sądowego łącznie w kwocie [...] zł. Skarżący podniósł, że wykonanie wezwania Sądu o udokumentowanie sytuacji majątkowej wymaga ogromu pracy i środków. Oświadczył również, że "jeśli WSA podejmie się rozpoznania skargi w takim przedmiocie jak wnosi, to wtedy rozważy wniesienie opłaty w wysokości [...] zł (drugi skarżący uczyni to samo)". Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując, że wezwanie do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie [...] zł należy traktować jako świadome wyłudzenie od wolontariuszy, bowiem Sąd nie wykazał, że wolontariuszom nie przysługuje zwolnienie z kosztów sądowych. Skarżący nie dołączył żadnych dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że z uwagi na brzmienie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r. poz. 658), w sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tym przepisem w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 243 p.p.s.a. stronie, na jej wniosek, może być przyznane prawo pomocy. W myśl art. 245 tej samej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącego, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. Podkreślić także trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja materialna i rodzinna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący, pomimo wezwania, nie dostarczył wskazanych informacji i dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, iż jego aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku (m. in. dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez niego i osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe, wyciągów z rachunków bankowych). Skarżący nie wykazał - w sposób określony w doręczonym mu wezwaniu, że jedynym źródłem jego dochodu i jego żony są świadczenia emerytalno – rentowe, nie podał w ogóle wysokości osiąganego dochodu, a także, że nie posiada żadnych oszczędności i nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że skarżący nie wykazał, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a., podstaw do przyznania mu prawa pomocy. W konsekwencji, Sąd – na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.