III SAB/Wr 221/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Y. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie z wniosku skarżącego; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 3.000 (trzy tysiące) złotych; IV. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze z dnia 28 lutego 2019 r. (prezentata biura podawczego organu), skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Y. M. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżący) zarzucił Wojewodzie D. przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wniosek o udzielenia zezwolenia na pobyt i pracę (wraz z dokumentacją) strona złożyła w D. Urzędzie Wojewódzkim we W.Delegatura w J. w dniu 6 grudnia 2017 r. W dniu 8 maja 2018 r. nadesłała dodatkowe dokumenty (kopię umowy najmu mieszkania wraz z aneksem, oświadczenie o liczbie osób będących na utrzymaniu na terytorium RP) oraz jednocześnie wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismem z dnia 25 maja 2018 r., realizując obowiązek z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.) organ wystąpił o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt wnioskodawcy na terytorium RP nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pismem z tego samego dnia poinformowano również stronę o przewidywanym terminie zakończenia postępowania administracyjnego (określonym na 6 października 2018 r.) oraz na podstawie art. 50 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: k.p.a.) wezwano ją do uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty. Postanowieniem z dnia [...]r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie strony za uzasadnione i wyznaczył termin rozpoznania jej wniosku do dnia 29 października 2018 r. Pismami z dnia 22 i 28 stycznia 2019 r. (z odnotowanym wpływem do organu odpowiednio – 22 i 30 stycznia 2019 r.) strona zwróciła się z prośbą o przyspieszenie rozpoznania jej wniosku podnosząc, że małżonka jest w ciąży, a termin porodu został wyznaczony na dzień [...] lutego 2019 r. Do pism dołączone zostały – kserokopia odpisu skróconego aktu małżeństwa oraz kserokopia karty ciąży, potwierdzająca termin porodu wyznaczony na [...] lutego 2019 r. Swoją prośbę wnioskodawca powtórzył w korespondencji elektronicznej w dniu 8 lutego 2019 r. Składając skargę na przewlekłość postępowania w sprawie z wniosku z dnia 6 grudnia 2017 r. skarżący zarzucił naruszenie – art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8 , art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Wskazując na powyższe strona wniosła o: 1. zobowiązanie Wojewody D. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; 2. dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga; 3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 7 p.p.s.a.; 4. zasądzenie kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi. W rozwinięciu zarzutów skargi skarżący podniósł, że postępowanie w sprawie jego wniosku z dnia 6 grudnia 2017 r. toczy się od ponad 12 miesięcy. W dniu 8 maja 2018 r. skarżący wniósł ponaglenie, które Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał za uzasadnione, wyznaczając jednocześnie termin rozpoznania wniosku do dnia 29 października 2018 r. Po przekroczeniu tego terminu, strona dwukrotnie (w dniu 22 stycznia 2019 r. oraz 30 stycznia 2019 r.) występowała z prośbą o wydanie decyzji administracyjnej, a sprawa wciąż jest w toku. Uzasadniając wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej skarżący podkreślił, że przewlekłość postępowania w sprawie narusza jego dobra osobiste, tj. prawo do zamieszkania, prawo do pracy, prawo do swobodnego poruszania się na terytorium RP (i poza nim), a także, uniemożliwia dysponowanie dokumentami potwierdzającymi fakt legalnego pobytu w Polsce. W odpowiedzi na skargę (pismo z dnia 29 marca 2019 r.) Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie. Decyzją z dnia 25 marca 2019 r. Wojewoda D. udzielił stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 25 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniesiona przez stronę skarga na przewlekłość Wojewody D. w rozpoznaniu wniosku z dnia 6 grudnia 2017 r. okazała się uzasadniona. Postępowanie prowadzone w sposób przewlekły to takie które trwa dłużej aniżeli jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Z tak rozumianą przewlekłością będziemy mieć do czynienia w sytuacji gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a przy tym, podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), jak również, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. Postępowanie noszące cechę przewlekłości to zatem takie postępowanie, którego czas trwania nie znajduje uzasadnienia w świetle zindywidualizowanych okoliczności sprawy, a przez to, narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10, CBOSA). Ocena, czy określone postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy powinna być poprzedzona analizą zarówno charakteru podejmowanych czynności, jak i stopnia skomplikowania sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 61/18, CBOSA). Warto również w tym miejscu dodać, że przewlekłość postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy. A zatem, fakt podjęcia przez organ administracji rozstrzygnięcia kończącego sprawę nie czyni bezprzedmiotowej ani bezzasadnej skargi na przewlekłe prowadzenie konkretnego postępowania. W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy administracyjnej związanej ze złożonym przez stronę wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, przez okres znacząco przekraczający ramy czasowe z art. 35 k.p.a. organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia tego wniosku. Dopiero po pięciu miesiącach, a przy tym, dopiero w następstwie wniesionego przez stronę ponaglenia organ podjął (w dniu 25 maja 2018 r.) pierwsze czynności procesowe w sprawie tj.: skierował do stosownych służb zapytanie odnośnie do tego, czy wjazd i pobyt wnioskodawcy na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego; wezwał stronę (w terminie 14 dni) o przedłożenie dodatkowej dokumentacji, jak również, poinformował ją o przewidywanym terminie zakończenia postępowania wyznaczonym na dzień 6 października 2018 r. (jednocześnie, nie podając powodów tak długiego procedowania). Należy przy tym zaznaczyć, że ani termin wyznaczony przez sam organ, ani też termin jaki został wyznaczony przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w postanowieniu z dnia [...]r. uznającym ponaglenie za uzasadnione nie zostały w sprawie dochowane, w efekcie czego strona jeszcze trzykrotnie (pismami z dnia 22 i 28 stycznia 2019 r., oraz drogą elektroniczną w dniu 8 lutego 2019 r.) interweniowała z prośbą o przyspieszenie rozpoznania jej wniosku z uwagi na sytuację rodzinną (ciężarną żonę). Ostatecznie, dopiero w dniu 25 maja 2019 r. (a więc po upływie 17 miesięcy od złożenia wniosku, a przy tym, po wniesieniu do sądu administracyjnego skargi na przewlekłość w sprawie) Wojewoda D. wydał decyzję udzielającą skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP (do dnia 25 marca 2022 r.). Przedstawiona chronologia czynności organu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w kontrolowanym postępowaniu doszło do naruszenia zasad i terminów określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 , art. 10 i art. 12 k.p.a. W świetle zaistniałych okoliczności Sąd stwierdził, że Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie z wniosku strony, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I wyroku. Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (w pkt II wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i przeczy procesowym obowiązkom organu w zakresie szybkości postępowania i dążenia do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. W nawiązaniu do stanowiska organu prezentowanego w odpowiedzi na skargę należy wskazać, że na sprawność działania Wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z ogromnym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta nie ulega żadnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa. Na wniosek skarżącego, Sąd przyznał mu sumę pieniężną o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt III wyroku) uznając, że przyznana kwota 3.000 zł w sposób dostateczny zrekompensuje stronie krzywdy moralne związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie jej wniosku, a co za tym idzie, niepewnością w zakresie ustabilizowania życia rodzinnego, przy szczególnym uwzględnieniu wyjątkowości czasu związanego z oczekiwaniem na narodziny dziecka. W ocenie Sądu, żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości maksymalnej było żądaniem zbyt wygórowanym. Wobec wydania przez Wojewodę D. (już po wniesieniu skargi) decyzji w sprawie zainicjowanej wnioskiem strony, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, o czym, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie IV wyroku. O kosztach postępowania (pkt V wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzona od organu na rzecz skarżącego (tytułem zwrotu kosztów postępowania) kwota 100 zł odpowiada wysokości uiszczonego wpisu od skargi, którego obowiązek opłacenia obciążał stronę skarżącą.