III SAB/Wr 223/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Asesor WSA Andrzej Nikiforów, Aneta Brzezińska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 21 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. S. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oddala skargę w całości. O. S. (dalej jako: strona, skarżący) złożył do Wojewody Dolnośląskiego (dalej jako: Wojewoda, organ) w dniu 20 września 2022 r. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Pismem z 21 lutego 2023 r. (data wpływu do organu) skarżący wniósł ponaglenie w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Pismem z 13 kwietnia 2023 r. (data wpływu do organu) skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - złożył skargę na bezczynność Wojewody w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, wnosząc o: 1. stwierdzenie bezczynności skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. 2. stwierdzenie, ze bezczynność miała miejsce w z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku, 4. przyznanie od organu na rzecz strony na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości 3.000 złotych, 5. zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący uzasadnił wnioski i zaprezentował swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej jest nieuzasadniona. Rozpatrując wniesioną skargę należy wyjaśnić, że co do zasady kwestie dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce określa ustawa z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.), dalej: u.o.c.. Niemniej jednak 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 r., poz. 91; dalej: nowelizacja). Na mocy nowelizacji art. 210 ustawy o cudzoziemcach przewidziano, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy. Przy czym, w myśl art. 112a ust. 2 nowelizacji, termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie. W art. 13 nowelizacji przewidziano przepisy intertemporalne. W art. 13 ust. 1 nowelizacji wskazano, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o cudzoziemcach), wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o cudzoziemcach) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Stosownie zaś do art. 13 ust. 3 nowelizacji, jeżeli terminy załatwienia spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku o udzielenie zgody na pobyt, jak też obowiązki organu mające przyśpieszyć postępowanie, w sytuacji gdy wniosek zawiera braki formalne. Co istotne, nowe regulacje mocą art. 13 ustawy zmieniającej, znajdują zastosowanie także do postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia 29 stycznia 2022 r. W rozpatrywanej sprawie poza wątpliwościami Sądu pozostaje kwestia, że wniosek skarżącego z 20 września 2022 r. wszczął postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej i toczyło się ono na podstawie ww. ustawy obowiązującej w brzmieniu od 29 stycznia 2022 r. i wedle reguł wyznaczonych w k.p.a. Zgodnie zaś z art. 210 ust. 1 znowelizowanej ustawy o cudzoziemcach, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy. Przy czym, w myśl art. 210 ust. 2 tejże ustawy termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2 upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a. Na mocy odesłania zawartego w art. 223 ustawy o cudzoziemcach przepis ten znajdzie zastosowaniu także do udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Pojęcie bezczynności organu w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane jest natomiast w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z tym przepisem, stronie służy prawo wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z definicji tej wynika, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych sprawy nie daje podstawy do uznania, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ administracji publicznej dopuścił się bezczynności. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wraz z dokumentami 20 września 2022 r. (data wpływu do organu). Pismem z 20 września 2022 r. – a zatem jeszcze tegoż samego dnia, w którym wpłynął organ – Wojewoda Dolnośląski na podstawie art. 203 ust. 2a w zw. z art. 223 u.o.c. wezwał natomiast skarżącego – w zakreślonym 30 dniowym terminie – do przedłożenia brakujących dokumentów w sprawie. Braki wniosku zostały przez organ szczegółowo rozpisane w 10 punktach wezwania, w tym w pkt 8 wskazano na brak w postaci "aktualnego zaświadczenia z urzędu skarbowego o niezaleganiu w podatkach". Niniejsze wezwanie zostało doręczone skarżącemu tegoż samego dnia (20 września 2022 r.), co potwierdza jego podpis. Braki skargi, co wymaga podkreślenia, nie zostały jednak uzupełnione w zakreślonym przez organ terminie, gdyż jak wynika z akt administracyjnych sprawy pierwsze braki skargi skarżący uzupełnił w ślad za pismem z 20 października 2022 r. (które wpłynęło do organu 25 października 2022 r.). Kolejne braki (pełna historia ubezpieczeniowa) skarżący uzupełnił 27 grudnia 2022 r (pismo z dokumentacją wpłynęło do organu 2 stycznia 2023 r.). I ostatecznie w ślad za pismem z 20 stycznia 2023 r. (które wpłynęło do organu 25 stycznia 2023 r.) skarżący przedłożył brakujące "zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach". Z treści tegoż zaświadczenia wynika, że zostało ono wystawione z datą 20 stycznia 2023 r. Ponadto pismem z tegoż samego dnia co data wniosku organ wystąpił na podstawie art. 223 w zw. z art. 207 ust. 1 i 2 u.o.c. do właściwych służb o przekazanie informacji o skarżącym. Kolejny wniosek do Komendanta Straży Granicznej został złożony przez organ 12 stycznia 2023 r. Z akt sprawy nie wynika, jednak aby do dnia wniesienia skargi (tj. do 14 kwietnia 2023 r.) organ uzyskał odpowiedzi w zakresie skierowanych zapytań. Dla oceny opisanego powyżej przebiegu postępowania przed organem, kluczową w rozpatrywanej sprawie jest zatem kwestia, że wniosek skarżącego z 20 września 2022 r. wszczął postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej i toczyło się ono na podstawie ww. ustawy obowiązującej w brzmieniu od 29 stycznia 2022 r. Tym samym bezspornym jest, że na mocy art. 210 ust. 1 u.o.c. przewidziano, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy (a nie w terminie 3 miesięcy). Zważywszy natomiast na sposób liczenia tegoż terminu wskazany w ust. 2 art. 210 u.o.c. i okoliczność, że skarżący nie uzupełnił jednak braków wniosku we wskazanym w wezwaniu organu z 20 września 2022 r. trzydziestodniowym terminie, lecz czynił to ratalnie, w dużych odstępach czasu, w tym ostatni raz 20 stycznia 2023 r., to nie sposób uznać, aby wspomniany kwalifikowany termin na wydanie decyzji w sprawie upłynął (już) w dniu złożenia skarżącego skargi do Sądu tj. 14 kwietnia 2023 r. Termin ten rozpoczął bowiem swój bieg od dnia bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego przez Wojewodę tj. od dnia 20 października 2022 r. i upłynął bezskutecznie z dniem 20 kwietnia 2023 r. (art. 210 ust. 2 pkt 3 u.o.c.). Nie można bowiem zapominać o obowiązkach, które ciążą (również) na stronie postępowania, dotyczących uzupełnienia braków formalnych wniosku – na wezwanie organu – a które to jak wynika z analizy sprawy, nie zostały przez skarżącego spełnione w zakreślonym przez organ terminie, co w istocie przyczyniło się zdaniem Sądu (w tej konkretnie sprawie) do wydłużenia postępowania i przesunęło moment biegu sześciomiesięcznego terminu na wydanie decyzji. Istotnym w sprawie jest, również to, że organ zrealizował swój obowiązek i już w dniu złożenia wniosku przez skarżącego (a zatem bez najmniejszej zwłoki) wezwał skarżącego do uzupełnienia jego braków oraz wystąpił do służb z zapytaniem o skarżącego, lecz pomimo tego odpowiedzi nie zostały w tym zakresie – w terminie wskazanym przez organ – udzielone ani przez skarżącego, ani przez służby. Tym samym na dzień 14 kwietnia 2023 r. organ nie był bezczynny, gdyż nie upłynął jeszcze sześciomiesięczny termin (przypadający na 20 kwietnia 2023 r.) do rozpoznania wniosku skarżącego. W konsekwencji bezzasadne są także twierdzenia skarżącego o rażącym naruszeniu przepisów prawa i żądaniu przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej (3.000 zł). Rozstrzygając sprawę Sąd miał również na uwadze fakt wejścia w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. - z mocą od 24 lutego 2022 r., z wyjątkami - ustawy z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1-4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Oceniając wprowadzone regulacje Sąd uznał, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.) zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a., przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Dolnośląskim w tej sprawie, a w konsekwencji w kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny. Skarżący nie wjechał bowiem na terytorium RP po dniu 24 lutego 2022 r. w związku z toczącym się w Ukrainie konflikcie zbrojnym (data wjazdu 16 stycznia 2022 r.). Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości. Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.