III SAB/Wr 24/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego na skutek sprzeciwu T. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] r. sygn. akt III SAB/Wr 24/10 w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie niewydania zatrzymanego prawa jazdy postanawia: przyznać skarżącemu T. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia [...] r., uzupełnionym następnie w dniu [...] r., skarżący T. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podał, że nie jest w stanie podjąć pracy, planuje ubiegać się o pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz, że nadal będzie wykonywał umowę zlecenia na rzecz "A" sp. z o. o. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że mieszka w zadłużonym mieszkaniu [...], jest właścicielem "[...]" lokalu, natomiast jego dochodem jest świadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie [...] zł miesięcznie oraz wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w kwocie około [...] zł. Poinformował nadto, że z powodu orzeczenia wobec niego zakazu pracy nie może rozpocząć prowadzenia nowej działalności gospodarczej. Ponadto poinformował o złożeniu za rok [...] "zerowego zeznania podatkowego", przeznaczaniu na wyżywienie oraz opłaty za gaz i prąd kwoty około [...] zł miesięcznie, nieotrzymywaniu wyciągów z rachunków bankowych, uchylaniu się od regulowania czynszu i spłaty kredytów, a także o zajęciach komorniczych na kwotę około [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. We wniesionym od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciwie, skarżący wniósł o ustanowienie mu radcy prawnego, wskazując na swą bardzo złą sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.". przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić tylko wtedy, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem Sądu sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym miejscu należy wyraźnie podkreślić, że prawdą jest, że strona w złożonym wniosku nie udokumentowała w należyty sposób tej sytuacji, tj. nie przedstawiła żadnych dokumentów źródłowych na poparcie składanych oświadczeń, jak choćby zaświadczeń z MOPS czy US, jednakże Sąd z urzędu posiada informacje, przedstawiane i udokumentowane przez stronę w innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem, które stanowią wystarczającą podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku strony (p. sprawy [...]). Z informacji tych wynika, że skarżący nie uzyskuje stałych dochodów, nie posiada nawet środków na regulowanie bieżących płatności. Skarżący jest najemcą mieszkania [...], bez łazienki i WC. Wnioskodawca jest co prawda właścicielem lokalu użytkowego, jednakże lokal ten jest przedmiotem zajęcia komorniczego, co uniemożliwia jego sprzedaż i przeznaczenie uzyskanych w ten sposób środków na prowadzone postępowania sądowe. Sąd mając na względzie przedstawione okoliczności stwierdził, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Konsekwencją zaś dokonania takiego ustalenia, wobec wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, było przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie całkowitym. Podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie, Sąd kierował się wykładnią przepisu 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dokonywaną wielokrotnie przez sądy administracyjne, stosownie do której, w sytuacji wykazania przez stronę braku środków na pokrycie kosztów sądowych, zwolnienie następuje obligatoryjnie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.