III SAB/Wr 3/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Sędziowie: Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant: Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. H. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie nierozpatrzenia odwołania w sprawie wniosku o udzielenie pomocy na częściowe pokrycie kosztów remontu lokalu mieszkalnego przez repatrianta postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (sto złotych). Z akt sprawy wynika, że pismami z dnia 31 października 2001 r. M. H. zwróciła się do Prezydenta W., Starosty W. oraz do Wojewody D. o udzielenie na podstawie art. 17 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji (Dz. U. nr 106, poz. 1118) pomocy na częściowe pokrycie kosztów remontu domu przy ul. S. 22 we W. We wniosku wskazała, że ona i jej dzieci przekroczyli w dniach 15 i 25 listopada 1999r. granice Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wiz repatriacyjnych i – zgodnie z obowiązującym wówczas stanem prawnym – w momencie przekroczenia granicy otrzymali obywatelstwo polskie. Od 1996 r. do tego czasu M. H. z rodziną (8 osób) przebywała w Polsce na podstawie wiz pobytowych. Wnioskodawczyni podaje, że w 1996 r. rodzina kupiła dom we W., choć ze względu na trwające w nim prace remontowe od 17 września 1996 do lipca 2000 zamieszkiwali w innym, wynajmowanym domu. M. H. podniosła także, że dotychczas nie zwrócono im kosztów podróży do Polski, nie wypłacono jednorazowej pomocy na zagospodarowanie oraz pokrycie kosztów związanych z nauką. Powyższe podanie Wojewoda D. przekazał najpierw do Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia Urzędu Wojewódzkiego celem wszczęcia postępowania w sprawie, a stamtąd wniosek przesłany został do Ośrodka Pomocy Społecznej przy ul. G. Z. [...] we W., jako do organu właściwego do załatwienia sprawy. Ośrodek Pomocy Społecznej uznał, że mylnie uznano go za właściwy w sprawie i 07.01.2002r. przekazał pismo M. H. Członkowi Zarządu Miasta W. d/s polityki mieszkaniowej W. K. – do załatwienia zgodnie z kompetencją. Pismem z dnia 22 listopada 2001 r. W. K. ustosunkowując się do wniosku M. H. z dnia 31.10.2001 r. wniesionego do Prezydenta W. poinformował stronę, że jej wniosek była rozpatrywany przez Zarząd Miasta na posiedzeniu w dniu 20.11 2001r. i Zarząd nie przychylił się do jej prośby. W opinii M. H. powyższa odpowiedź zawierała - niekorzystne dla niej – rozstrzygnięcie w sprawie i zawierała podstawowe elementy decyzji, choć w istocie nie była decyzją. W związku z tym w dniu 28.01.2002 r., strona wniosła do Wojewody D. odwołanie od pisma Członka Zarządu Miasta, w którym wyraziła swój sprzeciw wobec odmowy przyznania jej pomocy, o której mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o repatriacji, zajmując stanowisko, iż pomoc ta winna być jej przyznana obligatoryjnie. Wojewoda D. nie ustosunkował się do powyższego pisma, ale przekazał jej do załatwienia Członkowi Zarządu Miasta W. K. Z uwagi na brak jakiejkolwiek odpowiedzi na "odwołanie" z dnia 28.01.2002 r. działając w imieniu M. H. S. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody – zarzucając, że jej sprawa nie została dotychczas wyjaśniona, w sytuacji gdy jako repatriantka z mocy prawa jest ona osobą uprawnioną do otrzymania zwrotu kosztów remontu domu. W dalszym piśmie do Sądu ( z dnia 13.05.2004 r.) pełnomocnik skarżącej wyjaśniał, że M. H. nie mając pewności, który organ jest właściwy w sprawie przyznawania pomocy repatriantom, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy do trzech organów, zaś w odpowiedzi otrzymała jedynie nie będące decyzją pismo Członka Zarządu Rady Miasta. W tej sytuacji pełnomocnik domagał się rozpoznania sprawy i wydania decyzji przez właściwy organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Celem sądowej kontroli administracji jest doprowadzenie do zniesienia sprzecznego z prawem działania organu lub jego bezczynności, nie zaś podejmowanie działań lub rozstrzygnięć merytorycznych w sprawie. Postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno bowiem zastępować postępowania administracyjnego. Stąd też droga sądowa staje się dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Powyższa zasada została wprost wyrażona w art. 52 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej w skrócie p.s.a), który stanowi, iż skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zwolnienie od tego obowiązku dotyczy tylko wnoszących skargę: prokuratora lub Rzecznika Praw Obywatelskich. Legalną definicję środka zaskarżenia, których wyczerpanie jest warunkiem koniecznym skutecznego wniesienia skargi zawarto w art. 52 § 2 p.s.a. W myśl tego przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne dotyczyło pomocy dla repatrianta przyznawanej do dnia 31.12.2000 r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 1999 r. w sprawie pomocy dla osób przybyłych do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy repatriacyjnej (Dz. U. z dnia 27 października 1999 r.), a od 01.01.2001 r. na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z dnia 5 grudnia 2000 r.) – w których to sprawach, w zakresie nieuregulowanym, ma zastosowanie ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U z 2000 r. nr 98, poz. 1071). Oznacza to, że o ile do załatwienia spraw dotyczących pomocy repatriantom powołane akty prawne nie ustalają własnych terminów, to zastosowanie mają terminy załatwienia spraw określone w art. 35 i 36 k.p.a , jak również regulacje Kodeksu dotyczące konsekwencji niedotrzymania przez organ tych terminów. I tak art. 37 k.p.a. stanowi o służących stronie postępowania administracyjnego środkach zwalczania bezczynności organu administracyjnego. Zgodnie jego treścią w na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Ponieważ przedmiotem skargi M. H. była bezczynność Wojewody D. po otrzymaniu "odwołania" z dnia 28.01.2002 r., należy uznać, że przysługiwał jej środek zaskarżenia w postaci zażalenia do organu wyższego stopnia – którym, w myśl art. 17 pkt 2 k.p.a. w stosunku do wojewody jest właściwy minister. Ponieważ M. H. przed złożeniem skargi do Sądu nie wniosła zażalenia na niezałatwienie przez Wojewodę D. w terminie przedstawionej mu sprawy, to w świetle wyżej omówionych warunków skutecznego wniesienia skargi na bezczynność w przedmiotowej sprawie należy sprawa nie może być przedmiotem rozpoznania, gdyż skargę uznać za niedopuszczalną z uwagi na niewyczerpanie toku instancyjnego. W razie niedopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej skarga na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6) p.s.a. w związku z art. 53 § 1 podlega odrzuceniu, stąd też Sąd postanowił, jak w sentencji.