III SAB/Wr 69/20
WyrokWSA we Wrocławiu2020-03-19
Skład orzekający: Jadwiga Danuta Mróz, Makowska-Hrycyk, Katarzyna Radom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania, ponieważ wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, złożony 23 maja 2018 r., został załatwiony (postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania) dopiero w styczniu 2020 r., co stanowi okres 20 miesięcy. Sąd uznał, że taka zwłoka, mimo trudności kadrowych i dużej liczby wniosków, stanowi rażące naruszenie prawa, ponieważ organ nie podjął żadnych realnych czynności procesowych przez 16 miesięcy od złożenia wniosku, a następnie wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania po kolejnych 4 miesiącach, mimo posiadania informacji pozwalających na wcześniejsze rozstrzygnięcie. W związku z tym sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji, przyznał skarżącemu sumę pieniężną za przewlekłość oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Stan faktyczny
Skarżący, obywatel U., złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę w dniu 23 maja 2018 r. Po ponad roku od złożenia wniosku, w sierpniu 2019 r., złożył ponaglenie na bezczynność organu, a następnie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wojewoda wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych, które zostały uzupełnione. Dopiero w styczniu 2020 r., po wniesieniu skargi do sądu, Wojewoda wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o cudzoziemcach poprzez nadmierne przedłużanie postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził przewlekłość postępowania przez Wojewodę D. z rażącym naruszeniem prawa, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji, przyznał skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 2 000 zł oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędziowie: Sędzia WSA Makowska-Hrycyk (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2020 r. sprawy ze skargi: M.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D.dopuścił się przewlekłości; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody D.do wydania decyzji w sprawie; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...] ([...]) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
M. S., obywatel U. (dalej: strona, Skarżący) w dniu 17 grudnia 2019 r. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowanie przez Wojewodę D.(dalej: Wojewoda, organ) w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, o co wystąpił wnioskiem złożonym 23 maja 2018 r. Działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 210 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach poprzez przekroczenie terminu do wydania zezwolenia na pobyt czasowy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia:
– art. 8 oraz art. 12 k.p.a. poprzez niepodejmowanie koniecznych czynności zmierzających do szybkiego zakończenia sprawy, co w sposób oczywisty uchybia zasadom prowadzenia postępowania administracyjnego, tj. zasadzie szybkości i prostoty postępowania prowadząc w konsekwencji do podważenia zaufania uczestników tego postepowania do organów władzy publicznej,
– art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie Skarżącego o niezałatwieniu sprawy w wyznaczonym terminie, poprzez podanie przyczyny opóźnienia i wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie wniesienia ponaglenia, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia:
• art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w zakresie przysługujących mu praw,
• art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu,
• art. 7 k.p.a. poprzez niepodejmowanie czynności mimo złożenia przez skarżącego wniosków z 6 sierpnia 2019 r. oraz z 18 listopada 2019 r.,
• art. 37 § 4 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącego – za pośrednictwem pełnomocnika – o przekazaniu ponaglenia, będącego środkiem zaskarżenia, do organu wyższej instancji, w terminie 7 dni od daty jego otrzymania,
• art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez nieumieszczenie w dokumencie podróży skarżącego odcisku stempla potwierdzającego złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy mimo spełnienia ustawowych przesłanek.
Wniósł o zobowiązanie Wojewody do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o stwierdzenie, że o stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; o stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 2 000 zł oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Argumentował, że 24 maja 2018 r. złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy, a pismem z 6 sierpnia 2019 r. wniósł o przyspieszenie rozpoznania sprawy. W dniu 16 sierpnia 2019 r. złożył ponaglenie na bezczynność organu. Pismem z 3 września 2019 r. Wojewoda wezwał Skarżącego do osobistego stawiennictwa i uzupełnienia braków formalnych wniosku, które strona uzupełniła w wyznaczonym terminie. Pismem z 18 listopada 2019 r. skarżący zwrócił się do organu o przekazanie ponaglenia do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, umieszczenie w dokumencie podroży stempla potwierdzającego złożenie wniosku zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Wskazał, że do dnia złożenia skargi organ nie podjął dalszych czynności w sprawie. Podkreślił, ze pierwszą czynność organ podjął dopiero w dniu 3 września 2019 r., czyli po upływie 1 roku i 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Nie zawiadomił w tym czasie skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i nie wskazał nowego terminu zakończenia postepowania, czym naruszył art. 36 § 1 k.p.a. Następnie przedstawił szczegółowe uzasadnienie prawne zarzutów odnosząc je zarówno do poglądów doktryny jak i orzecznictwa. W zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej strona podniosła, że zrekompensuje ona negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane z dopuszczeniem się znacznej zwłoki w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu podał dotychczasowy przebieg sprawy wskazując, że 23 maja 2018 r. strona złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W dniu 9 maja 2019 r. wpłynęło do organu pismo z wnioskiem o przyspieszenie rozpoznania sprawy. W dniu 19 sierpnia 2019 r. strona złożyła skargę na bezczynność, które Wojewoda przekazał pismem z 3 września 2019 r. do organu wyższego stopnia. Pismem z tego samego dnia organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W dniu [...] września 2019 r. strona osobiście uzupełniła braki. W dniu 21 listopada 2019 r. wniosła o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie za zasadne i wyznaczył termin zakończenia postepowania na dzień 20 lutego 2020 r.
W dniu 24 grudnia 2019 r. strona wniosła skargę na przewlekle prowadzenie postępowania. Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania.
W dalszej kolejności Wojewoda wskazał, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników organu, ale jest skutkiem ogromnych ilości wniosków, konieczności procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania, a także braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Przedstawił też rozumienie pojęcia "rażące naruszenie prawa" w kontekście bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania i argumentował, że w stanie faktycznym sprawy brak jest podstaw do uznania, że bezczynność organu może być zakwalifikowana jako rażące naruszenie prawa. Problemy kadrowe, liczba wniosków i równoczesne procedowanie w wielu różnych sprawach jak wyjaśnił, są okolicznościami mającymi znaczenie w sprawie.
Uzasadniał, że w chwili złożenia skargi nie upłynął jeszcze termin zakończenia postepowania, wyznaczony postanowieniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, co więcej – organ zakończył czynności w sprawie w dniu [...] stycznia 2020 r. wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W konsekwencji wskazał, że w stanie faktycznym sprawy brak jest podstaw do uznania, że miała miejsce przewlekłość prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Powołał się na trudną sytuację Urzędu z uwagi na wpływającą ilość wniosków oraz fluktuację kadry pracowniczej, która ma wpływ na tempo procedowania spraw. Sposób prowadzenia spraw przez pracowników organu, w tym czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosków, który jest dłuższy niż przewidziany w art. 35 § 1-3 Kodeksu postepowania administracyjnego nie wynika z opieszałości czy bezczynności pracowników organu, lecz jest wynikiem ilości wniosków oraz konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach. Podkreślił, że sprawy te są szczególnie skomplikowane w związku z potrzebą wnikliwego przeanalizowania poszczególnych indywidualnych przypadków.
Co do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej Wojewoda podkreślił, że zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia przewlekłości postępowania organu, lecz uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wedle Wojewody zasądzenie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie dla wyjątkowych indywidualnych przypadków, uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego. W ocenie organu, Skarżący nie uzasadnił istnienia i rozmiaru krzywdy, która stanowiłaby podstawę uwzględnienia wniosku. W rezultacie uznał wniosek Skarżącego co do przyznania sumy pieniężnej za bezzasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga na przewlekłość postępowania Wojewody jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8) p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że sprawa administracyjna z wniosku skarżącego po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu została zakończona wydaniem postanowienia o odmowie jej wszczęcia. Podjęcie tego postanowienia zajęło organowi 20 miesięcy. Istnieje tez pewna niejednoznaczność co do żądania skarżącego względem działania Wojewody zarówno na etapie czynności organu, jak i na etapie sądowoadministracyjmym. Złożone w dniu 19 sierpnia 2019 r. ponaglenie tytułowane jest jako ponaglenie na bezczynność, natomiast w jego treści skarżący wskazuje na przewlekłość postepowania organu oraz na bezczynność. W piśmie z 3 września 2019 r., kierującym ponaglenie do organu wyższego stopnia, organ uznał je za zasadne. W postanowieniu Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie to rozpoznano jako ponaglenie na przewlekle prowadzenie postępowania oraz niezałatwienie w terminie art. 35 k.p.a. wniosku skarżącego. Ponadto, rozważenia wymaga, czy odmowa wszczęcia postępowania w sprawie (postanowienie organu z [...] stycznia 2020 r., zatem przed złożeniem skargi) wyklucza prowadzenie jakiegokolwiek postępowania przez Wojewodę przed ta datą, a w konsekwencji czyni wszelkie żądania strony za bezprzedmiotowe.
W opinii Sądu, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w każdym ze wskazanych aspektów. Na chwilę wnoszenia skargi do sądu administracyjnego postanowienie o odmowie wszczęcia nie było wydane, ponadto jest to postanowienie zaskarżalne, a z akt administracyjnych nie wynika, kiedy weszło do obrotu prawnego, bowiem nie ma w nich dowodu doręczenia tego postanowienia. Sąd zaś bada zasadność skargi na moment jej wniesienia. Wynika stad wniosek, że na dzień wniesienia skargi postępowanie się toczyło, jako wywołane wnioskiem skarżącego (art. 61 § 1 i § 3 k.p.a.). Odmowa wszczęcia postępowania jest wynikiem przeprowadzonych przez organ czynności i wpływa jedynie na ocenę Sądu co do obowiązku organu zakończenia postępowania. Przechodząc dalej, skoro organy nie miały wątpliwości, że przedmiotem ponaglenia było przewlekle prowadzenie postępowania, z czym Sąd się zgadza, to oznacza, że spełniony został warunek wyczerpania przez stronę środków zaskarżenia w administracyjnym toku postepowania, od którego zależy dopuszczalność skargi.
W tym stanie rzeczy, skarga jest dopuszczalna.
Pojęcie "przewlekłości" postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ("postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy"). Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia.
W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
W judykaturze wskazuje się również, że - oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej - nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie, w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2013 r. (sygn. akt II OSK 34/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy zatem do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.
Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Rozwinięciem tej zasady są przepisy art. 35 § 1-3 k.p.a. zobowiązujące organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
W opinii Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, mamy do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania.
Z akt wynika, że strona w dniu 23 maja 2018 r. złożyła wniosek o pobyt czasowy i pracę. W dniu 9 sierpnia 2019 r. wniosła o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a następnie w dniu 19 sierpnia 2019 r. złożyła ponaglenie, które jako zasadne organ przekazał Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców pismem z 3 września 2019 r. Jednocześnie, pismem z tego samego wojewoda wezwał stronę do osobistego stawiennictwa oraz do uzupełnienia braków formalnych wniosku pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. W dniu [...] września 2019 r. skarżący stawił się w urzędzie i uzupełnił braki. W dniu 21 listopada 2019 r. skarżący wniósł o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a także o przekazanie ponaglenia do organu wyższego stopnia lub o informację w tym zakresie. Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. (wpływ do organu - 10 grudnia 2019 r.) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie za zasadne i wyznaczył termin zakończenia postepowania na 20 lutego 2020 r. W dniu 17 grudnia 2019 r. strona wniosła skargę n przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Po wniesieniu skargi organ postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego z uwagi na to, że w dniu złożenia tego wniosku, przebywał poza terytorium RP, co wypełnia przesłankę odmowy wszczęcia postępowania z art. 99 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach.
Z analizy akt administracyjnych i sądowych sprawy wynika zatem, że skierowany do Wojewody wniosek załatwiany zbyt długo. Organ wykonał jedną czynność po upływie 16 miesięcy od dnia wpływu wniosku, następnie w dniu [...] września 2019 r. powziął wiedzę o zaistnieniu przesłanki z art. 99 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach, dającej podstawę do odmowy wszczęcia, a mimo to oraz mimo monitów i ponaglenia strony postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (na podstawie dokumentów, które posiadał już w dniu [...] września 2019 r. właśnie) wydał dopiero po upływie 4 kolejnych miesięcy i już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Weryfikacja akt sprawy potwierdza więc, że pierwszą i jedyną czynność przed wniesieniem skargi organ zrealizował w dniu 9 września 2019 r. (16 miesięcy po wpływie wniosku)
Przedstawione okoliczności prowadzą do wniosku, że organ do dnia złożenia skargi na przewlekłość postępowania czynności realizował zbyt długo. Od dnia złożenia wniosku (19 marca 2019 r.) do wniesienia skargi (5 listopada 2019 r. ) Wojewoda w rzeczywistości nie dokonał żadnej realnej czynności procesowej, zmierzającej do zakończenia postępowania. Zawiadomienie z 19 marca 2019 r. doręczone stronie w dniu złożenia wniosku daje tylko wrażenie, jest pozorne (w zestawieniu z konkretnymi działania organu, a w zasadzie zaniechaniem) w zakresie przestrzegania zasad postępowania administracyjnego.
Niewątpliwie okoliczności sprawy uzasadniają twierdzenie o realizowaniu czynności zbyt długo, a przy tym zaniechano poinformowania o przyczynach zwłoki w rozpatrzeniu wniosku. Postępowanie Wojewody niewątpliwie kłóci się z zasadą zaufania do organów (art. 8 k.p.a.), z zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 k.p.a.) i zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również z zasadą szybkości i ograniczonego formalizmu (art. 12 k.p.a.).
Okoliczności sprawy dowodzą, że Wojewoda prowadził postępowanie z wniosku strony w sposób przewlekły, naruszając w sposób niedopuszczalny zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a.
Mając to na względzie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i postawę organu (nie tylko niewydanie przez tak długi okres dokumentu) Sąd uznał, że przewlekłość w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Sąd zauważa przy tym, co trzeba podkreślić, że stwierdzona przewlekłość postępowania w sumie w okresie 19 miesięcy w sposób niewątpliwy wynikała wyłącznie z postawy (zaniechań) organu oraz że do zaistniałej sytuacji nie przyczyniła się strona skarżąca. Wykonała ona bowiem wszystkie nałożone na nią obowiązki. Trzeba tu podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące spóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Sytuacja, w której strona czekała tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, które nadto nie wymagało żadnych szczególnych działań organu jak tylko weryfikacja dokumentu podróży, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.
Powyższe stanowi, że prowadzone w sprawie postępowanie, Wojewoda prowadził przewlekle, naruszając zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a.
W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), a przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.)
Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do zakończenia postępowania z uwagi na informację o wydaniu postanowienia z [...] stycznia 2020 r.
Na wniosek strony, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał Skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 2 000 zł, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając zezwolenia na pobyt czasowy w kontekście tego, że od [...] sierpnia 2018 r. przebywał on na terenie RP.
Również w ramach przysługujących kompetencji (Sąd "może"), Sąd postanowił odstąpić od wymierzenia organowi grzywny. Powszechnie wiadomym jest bowiem, że ilość załatwianych przez organ wniosków w sprawie o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt i pracę dla cudzoziemców jest bardzo duża oraz że czynione są starania dla poprawy mobilności organu w tym zakresie (organizacja nowych stanowisk do obsługi wniosków cudzoziemców, przesunięcia kadrowe itp.). I chociaż dla stwierdzenia przewlekłości (bezczynności) nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne lub kadrowe (na które organ powołuje się już od dawna), leżące po stronie organu (właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki), to jednak - w pewnych sytuacjach - winny one rzutować na rozstrzygnięcia Sądu wydawane na podstawie 149 § 2 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło