III SAB/Wr 7/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, , Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi "A" sp. j. w S. na przewlekłość postępowania Zarządu Województwa D. w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie oddala skargę. "A" Sp. jawna (dalej: strona; spółka, strona skarżąca), pismem z 5 stycznia 2018 r. złożyła skargę do WSA we Wrocławiu na bezczynność Zarządu Województwa D. (dalej: Zarząd Województwa). Zarzucił naruszenie: art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017 r. poz. 17 zm.; dalej: kpa), przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia wniosku o dofinansowanie realizacji operacji pn. "[...]", w ramach działania 19.2 Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Wniosła o: 1) zobowiązanie Zarządu Województwa D. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi oraz zgodnego z procedurą przeprowadzenia oceny formalnej wniosku o dofinansowanie, 2) dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, 3) zobowiązanie Zarządu Województwa D. do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, 4) na podstawie art. 6 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. Nr 34, poz. 173 z późn. zm.) w związku z art 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu, 5) zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że 03.04.2017 r., strona złożyła wniosek o dofinansowanie realizacji operacji pn. "[...]", w ramach działania 19.2 Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (dalej też: wniosek o przyznanie pomocy). Wniosek o dofinansowanie wraz z załącznikami został złożony, zgodnie z procedurą w siedzibie Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania [...]. (dalej też: LGD). Lokalna Grupa Działania jako podmiot odpowiedzialny za przeprowadzenie oceny merytorycznej, dochował wszelkich terminów związanych z procedurą wyboru wniosków do dofinansowania i [...].05.2017 r. wybrała wniosek, jako rekomendowany do dofinansowania, a [...].05.2017 r. przekazała go wraz załącznikami do Urzędu Marszałkowskiego Województwa D. Wskazano w uzasadnieniu, że zgodnie z § 22 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015, poz. 1570; dalej też: rozporządzenie), "W terminie 2 miesięcy od dnia przekazania wniosku o przyznanie pomocy zarządowi województwa przez LGD zarząd województwa: 1) wzywa podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy do zawarcia umowy - w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy; 2) informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o odmowie przyznania pomocy - w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy." Natomiast w sprawie [...].07.2017 r. strona otrzymała pismo od Urzędu Marszałkowskiego, podpisane przez Dyrektora Wydziału Obszarów Wiejskich, bez załączenia stosownego upoważnienia ze strony Zarządu Województwa, gdzie stwierdzono: "Pkt 3. Postępowanie w sprawie o przyznanie pomocy prowadzi zarząd województwa. Pkt 4. Załatwianie spraw związanych z przyznawaniem pomocy, w tym dokonywanie czynności w ramach postępowania w sprawie o przyznanie pomocy, może być dokonywane przez upoważnionych przez zarząd województwa pracowników urzędu marszałkowskiego wojewódzką samorządową jednostkę organizacyjną, zwaną dalej "samorządową jednostką." W tym kontekście podniesiono, że powyższe pismo zostało skierowane do strony przez nieupoważniony organ i podpisane przez osobę bez wskazania upoważnienia ze strony Zarządu Województwa. Ponadto podniesiono, że Zarząd Województwa nie dochował terminów wskazanych w rozporządzeniu, wynikających wprost z § 22. Wskazano w tym zakresie przebieg rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy: -[...] maja 2017r. wniosek strony zostaje wybrany do dofinansowania; -[...] maja 2017r. - LGD przesyła dokumentację z naboru do Zarządu Województwa; -[...] lipca 2017r. - Urząd Marszałkowski informuje o wstrzymaniu terminu rozpatrzenia wniosku z powodu wystąpienia do LGD z wezwaniem do uzupełnienia braków lub wyjaśnień. Podniesiono w tym miejscu, że zgodnie z § 24 rozporządzenia: "Wezwanie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy do wykonania określonych czynności w toku postępowania w sprawie o przyznanie pomocy wstrzymuje bieg terminu rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy do czasu wykonania przez ten podmiot tych czynności". Natomiast w sprawie podmiotem ubiegającym się o przyznanie pomocy jest spółka a nie LGD, stąd niezrozumiałym fakt wstrzymania biegu terminu rozpatrywania wniosku, gdyż pismo o dodatkowe wyjaśnienia w sprawie naboru zostało skierowane do LGD, a nie do strony jako podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy. -[...] września 2017 r. - odbyło się kolejne posiedzenie Rady LGD w sprawie rozpatrzenia drugiego protestu do wniosku z naboru 2/2017, które nie zmieniło faktu rekomendacji naszego wniosku strony do dofinansowania.\ -[...] listopada 2017 r. – strona otrzymała od Urzędu Marszałkowskiego pismo w sprawie usunięcia braków w terminie 7 dni na uzupełnienie wniosku o dofinansowanie. Podniesiono w tym miejscu, że zgodnie z procedurą oceny wniosków, Zarząd Województwa przeprowadza ocenę formalną wniosków, a znaczna część wskazanych w piśmie uwag dotyczy oceny merytorycznej, wpływającej na wcześniej przyznaną przez LGD punktację. -[...] listopada 2017r. – strona złożyła korektę dokumentów wniosku -[...] grudnia 2017 r. strona otrzymała pismo od Urzędu Marszałkowskiego Województwa D., podpisane przez Dyrektora Wydziału Obszarów Wiejskich, o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Na tle powyższego podniesiono, że łącznie, ocena wniosku tylko w Urzędzie Marszałkowskim trwała od [...]. maja 2017 do [...]. listopada 2017r., zatem prawie 6 miesięcy - co jest istotnym uchybieniem procedury wskazanej w rozporządzeniu przez Zarząd Województwa. Powyższa sytuacja wskazuje na złamanie co najmniej czterech zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym: 1) Zasady informowania stron i pozostałych uczestników postępowania; 2) Zasady czynnego udziału stron w postępowaniu; 3) Zasady szybkości i prostoty postępowania; 4) Zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę, Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie w sprawie o przyznanie pomocy w ramach poddziałania 19.2 prowadzi Zarząd Województwa. Na podstawie Uchwały nr 2689/V/16 Zarządu Województwa D. z dnia 13 września 2016 r. upoważniono pracowników Wydziału Obszarów Wiejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa D. do załatwiania spraw związanych m.in. z przyznawaniem pomocy finansowej w ramach poddziałania 19.2. Niniejsza uchwała opublikowana została w Biuletynie Informacji Publicznej w dniu 15 września 2016 r. Z jej treści wynika upoważnienie Dyrektora Wydziału Obszarów Wiejskich Departamentu Obszarów Wiejskich i Zasobów Naturalnych Urzędu Marszałkowskiego Województwa D. do załatwiania spraw związanych z przyznawaniem pomocy finansowej w ramach wskazanego poddziałania. Wobec powyższego twierdzenie strony w przedmiocie podpisania pisma przez nieupoważniony organ nie zasługuje na uwzględnienie. Dalej, w zakresie terminowości rozpatrywania wniosku strony, podniesiono w odpowiedzi, że [...] maja 2017r. do Urzędu Marszałkowskiego została złożona dokumentacja, dotycząca przeprowadzonego przez LGD naboru wniosków o przyznanie pomocy nr 2/2017 w ramach poddziałania 19.2, w tym wniosek strony. Wskazano, że wobec konieczności zweryfikowania poprawności przeprowadzonego przez LGD naboru wniosków o przyznanie pomocy, [...] lipca 2017r. do wnioskodawców skierowano pismo informujące o wstrzymaniu terminu rozpatrywania złożonych wniosków do momentu zakończenia postępowania wyjaśniającego, a [...] lipca 2017r. wystąpiono do LGD z wezwaniem do uzupełnienia braków oraz złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma. Podniesiono, że powyższe działanie powyższe wynika z art. 23 ust 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz.U. 2015 r., poz. 378, z późn. zm.; dalej też: ustawa), zgodnie z którym w przypadku gdy w dokumentach potwierdzających dokonanie wyboru operacji, zarząd województwa stwierdzi braki lub będzie konieczne uzyskanie wyjaśnień, zarząd województwa wzywa LGD do uzupełnienia braków lub złożenia wyjaśnień. Natomiast w światle § 24 rozporządzenia z dnia 24 września 2015 r., wezwanie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy do wykonania określonych czynności w toku postępowania w sprawie o przyznanie pomocy lub wezwanie LGD do uzupełnienia braków lub złożenia wyjaśnień, o których mowa w art. 23 ust. 2 ustawy, wstrzymuje bieg terminu rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy do czasu wykonania przez ten podmiot lub LGD tych czynności, o czym zarząd województwa zawiadamia podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy w formie pisemnej. Podniesiono, że w tym kontekście niesłuszny jest zarzut strony o niezasadności wstrzymania biegu terminu rozpatrywania złożonego wniosku. Wskazano, że strona przywołuje się na § 24 w/w rozporządzenia w pierwotnym brzmieniu, nie uwzględniając faktu, iż przepis ten uległ zmianie w związku z wejściem w życie w dniu 3 września 2016 r. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2016 r., poz. 1390). Dalej podniesiono, że 24 lipca 2017 r. LGD wystąpiła z prośbą o prolongowanie terminu złożenia uzupełnień i wyjaśnień do 10 sierpnia 2017 r. Uzupełnienia i wyjaśnienia zostały złożone ostatecznie 16 sierpnia 2017r. i niezwłocznie po ich weryfikacji, tj. 17 sierpnia 2017 r., zakończono ocenę wyboru operacji do finansowania, przekazując złożone wnioski do oceny merytorycznej. Wskazano w dalszej części odpowiedzi na skargę, że w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej złożonego przez stronę wniosku o przyznanie pomocy stwierdzono, iż zawiera on błędy oraz braki. Wobec powyższego, pismem [...] z dnia [...] listopada 2017 r., wezwano stronę do ich uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Podkreślono, że termin 7-dniowy na uzupełnienia wynikał wprost z 23 ust. 5 ustawy i że nie mógł zostać przedłożony. Podniesiono w tym zakresie, że zgodnie z otrzymanym zwrotnym potwierdzeniem odbioru pismo, wezwanie zostało doręczone stronie [...] listopada 2017 r. W związku z powyższym miała ona obowiązek usunięcia braków w terminie do [...] listopada 2017 r. W wymaganym terminie strona złożyła pismo w sprawie uzupełnień do wniosku o przyznanie pomocy. Niemniej jednak nie uzupełnił wszystkich błędów lub braków, do których uzupełnienia został wezwany. Wobec powyższego, na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy, wniosek pozostawiono bez rozpatrzenia, o czym poinformowano stronę pismem [...] z [...] listopada 2017 r. Odnosząc się wprost do zarzutów skargi podniesiono, że nietrafny jest zarzut naruszenia art. 8, 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 kpa. Bowiem, zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017r., poz. 562 ze zm, dalej też ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i poddziałań, w tym w ramach poddziałania 19.2 nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Wynika więc z powyższego, iż do postępowań w sprawie przyznania pomocy w ramach poddziałania 19.2 nie stosuje się przepisów, na których naruszenie wskazuje strona. Dalej podniesiono w odpowiedzi, z powołaniem na orzecznictwo, że z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko w przypadku, gdy mimo upływu terminu sprawa nie jest załatwiona, ale również w przypadkach, gdy organ odmawia jej rozpoznania lub załatwienia, bo mylnie sądzi, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej. Natomiast w postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zakończone zostało pozostawieniem wniosku strony bez rozpatrzenia, wobec powyższego nie zachodzi pierwsza z sytuacji wskazanych powyżej. Nie można również przyjąć, że doszło do odmowy dokonania określonej czynności merytorycznego rozpoznania wniosku strony o przyznanie pomocy. Wskazano w tym zakresie, że zgodnie z art. 23 ust. 5 ustawy, w razie stwierdzenia, że wniosek o udzielenie wsparcia, zawiera braki lub oczywiste omyłki, zarząd województwa wzywa podmiot ubiegający się o wsparcie do usunięcia tych braków lub poprawienia oczywistych omyłek w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Oznacza to, że jeżeli podmiot ubiegający się o udzielenie wsparcia nie usunął wszystkich braków lub nie poprawił wszystkich oczywistych omyłek w wyznaczonym 7 dniowym terminie, wniosek o przyznanie pomocy pozostawia się bez rozpatrzenia. Podniesiono, że taka sytuacja wystąpiła w sprawie. Wezwano bowiem stronę do uzupełnienia braków oraz poprawienie błędów w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma. Niemniej, pomimo złożenia pisma w sprawie uzupełnień w terminie, strona nie uzupełnił wszystkich braków i błędów, do których uzupełnienia i poprawienia została wezwana. Wskazano jako przykład, że wezwano do uzupełnienia pól 4.2 i 4.3-w części B.IV pkt 4 wniosku o przyznanie pomocy - odpowiednio wartość kosztów kwalifikowalnych w ramach I i II etapu realizacji operacji. Powyższe wezwanie wynikało wprost z zapisu instrukcji do wypełnienia wniosku o przyznanie pomocy, zgodnie z którą "(...) w polu 4.2 należy wpisać kwotę kosztów kwalifikowalnych planowanych do poniesienia w ramach I etapu realizacji operacji. (...) W polu 4.3 należy wpisać kwotę kosztów kwalifikowalnych planowanych do poniesienia w ramach II etapu realizacji operacji, o ile podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy planuje realizację operacji w dwóch etapach." (str. 24 instrukcji). Do pisma wzywającego stronę do poprawy błędów i uzupełnienia braków, załączono kopie stron wniosku z zaznaczeniem pól wymagających poprawy bądź uzupełnienia. Jednak w złożonych przez stronę 22 listopada 2017r. uzupełnieniach, pomimo deklaracji zawartej w piśmie przewodnim, nie uzupełniono w/w pól wniosku (str. 11 wniosku). Tym samym nie uzupełniano braków, do których strona została wezwana, co uzasadniało pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369; przywoływana dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest, wniesiona na podstawie art. 3 § 2 pkt. 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 §1 oraz art. 149 § 2 p.p.s.a., skarga na przewlekłość postępowania Zarządu Województwa D. Przewlekłość, w związku z pozostawieniem wniosku strony skarżącej o dofinansowanie realizacji operacji pn. "[...]" (dalej też: wniosek), w ramach poddziałania 19.2 " Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego PROW 2014-2020, bez rozpoznania. Sprawa bezczynność postępowania Zarządu Województwa została wydzielona do odrębnego postepowania i zapisana pod innym numerem: syg. akt II SAB/Wr 6/18. Zakończona wyrokiem WSA we Wrocławiu z 13 czerwca 2018 r.. Samo pojęcie przewlekłości postępowania nie zostało zdefiniowane w przepisach kpa, jak również w postanowieniach p.p.s.a., stąd - dokonując jego interpretacji - należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia przedmiotowej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie, w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2013 r. (II OSK 34/13), stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto również wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. W rozpatrywanej sprawie o przewlekłości Zarządu Województwa można będzie więc mówić w przypadku, gdy organ ten nie podejmował żadnych czynności, gdy podejmował nieefektywne działania, które nie zmierzały do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, wyjaśnienia istotnych okoliczności i nie prowadziły do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występowały nieusprawiedliwione okresy przerw. W postępowaniu w niniejszej sprawie, jak wynika z akt, postępowanie administracyjne zakończone zostało pozostawieniem wniosku strony bez rozpatrzenia, wobec powyższego nie można uznać, że Zarząd Województwa nie podejmował żadnych czynności. Nie można również przyjąć, że organ podejmował nieefektywne działania, które nie zmierzały do zebrania niezbędnego materiału dowodowego i wyjaśnienia istotnych okoliczności, które nie prowadziły do terminowego zakończenia postępowania. Jak wynika z akt sprawy, [...] maja 2017r. do Urzędu Marszałkowskiego Województwa D. została złożona dokumentacja, dotycząca przeprowadzonego przez Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania [...] (dalej: LGD) naboru wniosków o przyznanie pomocy nr 2/2017 w ramach poddziałania 19.2, w tym wniosek strony pn. " [...]". Zgodnie z § 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, Dz.U. 2017 r. poz.772; w wersji obowiązującej w dacie rozpoznawania wniosku strony (dalej: rozporządzenie): 1. W terminie 3 miesięcy od dnia przekazania wniosku o przyznanie pomocy zarządowi województwa przez LGD, a w przypadku wniosku o przyznanie pomocy na projekt grantowy lub operację własną LGD - od dnia złożenia tego wniosku, zarząd województwa: 1) wzywa podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy do zawarcia umowy - w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy; 2) informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o odmowie przyznania pomocy - w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy. Wynika z powyższego, co do zasady trzy miesięczny termin rozpoznania merytorycznego wniosku o przyznanie pomocy. Wskazać należy jednak, że zgodnie art. 23 ust. 2 ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. 2018 r. poz. 140; dalej: ustawa), w przypadku gdy w dokumentach, o których mowa w ust. 1 (wniosku o udzielenie wsparcia przekazanych przez LGD), zarząd województwa stwierdzi braki lub będzie konieczne uzyskanie wyjaśnień, zarząd województwa wzywa LGD do uzupełnienia braków lub złożenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni. Natomiast stosownie do § 24 rozporządzenia, wezwanie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy do wykonania określonych czynności w toku postępowania w sprawie o przyznanie pomocy lub wezwanie LGD do uzupełnienia braków lub złożenia wyjaśnień, o których mowa w art. 23 ust. 2 ustawy, wstrzymuje bieg terminu rozpatrywania wniosku o przyznanie pomocy do czasu wykonania przez ten podmiot lub LGD tych czynności, o czym zarząd województwa zawiadamia podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy w formie pisemnej. Oznacza to, że wstrzymanie biegu terminu rozpatrywania wniosków o przyznanie pomocy (w tym wniosku strony), następuje także gdy uzupełnienie braków dotyczy LGD. Bieg terminu - o którym mowa w § 22 rozporządzenia, ulega wstrzymaniu do czasu wykonania przez LGD wskazanych czynności. Z akt sprawy wynika, że w związku z koniecznością zweryfikowania poprawności przeprowadzonego przez LGD naboru wniosków o przyznanie pomocy, [...] lipca 2017r. do wnioskodawców (także strony) skierowano pismo informujące o wstrzymaniu terminu rozpatrywania złożonych wniosków do momentu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Natomiast [...] lipca 2017 r. wystąpiono do LGD z wezwaniem do uzupełnienia braków oraz złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni od dnia doręczenia przedmiotowego pisma. Stowarzyszenie LGD [...] lipca 2017 r. wystąpiło z prośbą o prolongowanie terminu złożenia uzupełnień i wyjaśnień do [...] sierpnia 2017 r., natomiast uzupełnienia i wyjaśnienia zostały złożone ostatecznie [...] sierpnia 2017 r. W następnym dniu -[...] sierpnia 2017 r., zakończono ocenę wyboru operacji do finansowania, przekazując złożone wnioski do oceny merytorycznej. Niemniej wskazać należy, że zgodnie z art. 23 ust. 5 ustawy, w razie stwierdzenia, że wniosek o udzielenie wsparcia, zawiera braki lub oczywiste omyłki, zarząd województwa wzywa podmiot ubiegający się o wsparcie do usunięcia tych braków lub poprawienia oczywistych omyłek w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Termin ten - w świetle obowiązujących przepisów nie może zostać przedłożony. W sprawie, w toku kontroli administracyjnej wniosku strony skarżącej o przyznanie pomocy organ stwierdził, iż zawiera on błędy oraz braki. Wobec powyższego, pismem z [...] listopada 2017r. wezwano stronę skarżącą do ich uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, stosownie do art. 23 ust. 5 ustawy. W wyznaczonym terminie – który upływał [...] listopada 2017 r. – strona skarżąca złożyła pismo w sprawie uzupełnień do wniosku o przyznanie pomocy. Jednakże nie uzupełnił wszystkich wskazanych błędów i uzupełnień. Wobec powyższego na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r wniosek pozostawiono bez rozpatrzenia, o czym poinformowano stronę skarżącą pismem [...] z dnia [...] listopada 2017r. Jak już wskazano, termin do rozpoznania wniosku strony skarżącej, o którym mowa w § 22 rozporządzenia, rozpoczął bieg 18 sierpnia 2017 r., natomiast 13 listopad 2017r. a więc przed upływem 3 miesięcy, organ wezwał stronę skarżącą do usunięcia braków wniosku i jego uzupełnienia, a [...] listopada poinformowano o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Powyższe wskazuje, że nie można uznać w sprawie przewlekłości Zarządu Województwa polegającej na nie podejmowaniu żadnych czynności w przedmiocie wniosku strony skarżącej. Nie można uznać, że podejmowane działania nie zmierzały do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, wyjaśnienia istotnych okoliczności i do terminowego zakończenia postępowania. Nie można mówić także o przewlekłości wobec nie dochowania sposobu rozpoznania wniosku strony skarżącej, wskazanego w § 22 rozporządzenia: 1) wzywania podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy do zawarcia umowy - w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy; 2) poinformowania podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o odmowie przyznania pomocy - w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy. Jak już wskazano, zgodnie z art. 23 ust. 5 ustawy, w razie stwierdzenia, że wniosek strony o udzielenie wsparcia, zawiera braki lub oczywiste omyłki, zarząd województwa wzywa stronę do usunięcia tych braków lub poprawienia oczywistych omyłek w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Termin ten - w świetle obowiązujących przepisów - nie może zostać przedłożony. Wynika z powyższego, jak to trafnie podniósł organ, że jeżeli strona skarżąca jako podmiot ubiegający się o udzielenie wsparcia nie usunie wszystkich braków lub nie poprawi wszystkich oczywistych omyłek w wyznaczonym 7 dniowym terminie, jej wniosek o przyznanie pomocy pozostawia się bez rozpatrzenia. W sprawie, czego strona nie neguje, pismem [...] z [...] listopada 2017 r. organ wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia wskazanych braków oraz poprawienia błędów w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma. Pomimo złożenia pisma w sprawie uzupełnień w terminie, strona skarżąca nie uzupełniła wszystkich wskazanych przez organ braków i błędów, do których uzupełnienia i poprawienia została wezwana. Jak wynika bowiem z dokumentacji sprawy, w piśmie [...] wezwano stronę skarżącą do uzupełnienia pól 4.2 i 4.3 - w części B.IV pkt 4 wniosku o przyznanie pomocy. Konieczność wypełnienia wniosku w tym zakresie, a tym samym wezwania do jego uzupełnienia braku, wynika z zapisu instrukcji do wypełnienia wniosku o przyznanie pomocy (str. 24). Zgodnie z nią "(...) w polu 4.2 należy wpisać kwotę kosztów kwalifikowalnych planowanych do poniesienia w ramach I etapu realizacji operacji. (...) W polu 4.3 należy wpisać kwotę kosztów kwalifikowalnych planowanych do poniesienia w ramach II etapu realizacji operacji, o ile podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy planuje realizację operacji w dwóch etapach." Do pisma wzywającego stronę skarżąca do poprawy błędów i uzupełnienia braków, załączono kopie stron wniosku z zaznaczeniem pól wymagających poprawy bądź uzupełnienia. Z znajdującego się w aktach pisma strony skarżącej z [...] listopada 2017 - uzupełnienia wniosku – wynika, że nie uzupełniono wskazanych pól wniosku. W świetle powyższego, stosownie do art. 23 ust. 5 ustawy, zasadne było pozostawienie wniosku strony skarżącej o przyznanie pomocy bez rozpoznania. Nie można więc przyjąć, że mamy do czynienia w sprawie z przewlekłością postępowania organu, z powodu nie dokonania czynności merytorycznego rozpoznania wniosku wskazanej w § 22 rozporządzenia. Wystąpiły okoliczności, które uwalniały organ od tego obowiązku, na skutek wystąpienia sytuacji pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Podnieść należy, że na podstawie Uchwały nr 2689/V/16 Zarządu Województwa D. z dnia 13 września 2016 r. upoważniono pracowników Wydziału Obszarów Wiejskich i Zasobów Naturalnych Urzędu Marszałkowskiego Województwa D. (w tym jego Dyrektora) do załatwiania spraw związanych m.in. z przyznawaniem pomocy finansowej w ramach poddziałania 19.2. Wobec powyższego nie uzasadniony jest zarzut skargi w przedmiocie podpisania pisma adresowanego do strony skarżącej przez nieupoważniony organ. W świetle powyższych ustaleń - braku uznania przewlekłości postępowania Zarządu Województwa D. w przedmiocie rozpatrywania wniosku strony skarżącej o przyznanie pomocy, nie uzasadnione są dalsze żądania skargi, w tym kwestia rażącego naruszenia prawa. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.