III SAB/Wr 952/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska Sędziowie: sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. E. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie wydania tymczasowego dokumentu podróży dla cudzoziemca I. stwierdza, że Wojewoda D. pozostaje w bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody D. nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej 31 lipca 2019 r. jest bezczynność Wojewody D. w sprawie rozpoznania wniosku A. E. o wydanie tymczasowego polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca. Z akt sprawy wynika, że A. E. (dalej: Skarżący, Strona), obywatel E. wnioskiem z 25 czerwca 2019 r. (wpływ do organu w dniu 28.06.2019 r. r.) wystąpił do Wojewody D. o wydanie tymczasowego polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca. Pismem z 25 czerwca 2019 (wpływ do organu w dniu 6.06.2019 r.) wyjaśnił przyczyny złożenia wniosku, do pisma dołączył pismo Ambasady A. Republiki E. z dnia 1.02.2012 r., zaświadczenia potwierdzające zameldowanie na pobyt czasowy w Polsce do 31.10.2022 r., kserokopie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca – ważny do 3.07.2019 r., kserokopię [...] paszportu. Jednocześnie złożył wniosek o dołączenie do akt sprawy tłumaczenia na j. polski 43 stron paszportu zagranicznego, które znajduje się w aktach spraw z poprzednich lat (2017 r. i 2018 r. ) Ponaglenie z dnia 29 lipca 2019 r. oraz skargę na bezczynność Wojewody D. z dnia 29 lipca 2019 r. Strona przesłała bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (wpływ w dniu 31.07.2019 r.). Sąd pismem z 1 sierpnia 2019 r. ponaglenie i skargę zgodnie z właściwością przesłał do Wojewody D. (wpływ do organu administracji w dniu 7.08.2019 r.). Ponaglenie zostało przekazane do Urzędy do Sprawa Cudzoziemców pismem z dnia 6.09.2019 r. W ponagleniu Strona wskazała, że jej wniosek z 28 czerwca 2019 r. winien być rozpoznany najpóźniej 28 lipca 2019 r. Mimo upływu tego terminu organ administracji nie rozpoznała wniosku. Także z dnia 6.09.2019 r. pochodzi wezwanie do uzupełnienia przez Stronę braków formalnych wniosku. Skarga na bezczynność Wojewody D. wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę wpłynęła do Sądu 11 września 2019 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Wojewody D. A. E. - wnosząc o zobowiązanie Wojewody D. do rozpoznania wniosku z 25 czerwca 2019 r. o wydanie tymczasowego polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego - zarzucił, że jego wniosek z 25 czerwca 2019 r. o wydanie tymczasowego polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca nie został rozpoznany w terminie wskazanym w art. 35 § 1 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2069 ze zm. – dalej: K.p.a.). Wyjaśnił, że we wskazanym w ustawie terminie organ administracji nie podjął żadnej czynności zmierzającej do merytorycznego rozpoznania wniosku i wydania stosownej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł: - o odrzucenie skargi, na podstawie art .58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. u. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), a gdyby wniosek ten nie został uwzględniony - o oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wniosek o odrzucenie skargi organ administracji uzasadnił tym, że Strona w jednym czasie wniosła zarówno ponaglenie na bezczynność organu admiracji jak i skargę do Sądu. Tymczasem skargę do Sądu Strona może wnieść dopiero po wniesieniu ponaglenia, tj. wyczerpaniu środków zaskarżenia. Uzasadniając wniosek o oddalenia skargi organ administracji stwierdził, że od dnia złożenia przez Stronę wniosku do złożenia ponaglenia i skargi upłynął dopiero miesiąc, a już w dniu 6.09.2019 r. (tj. kilka dni po upływie 2 miesięcy od złożenia wniosku) organ wezwał Stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku. W tych okolicznościach brak podstaw do przyjęcia, że organ pozostawał w bezczynności. Wskazał też na znaczną liczbę spraw oraz niedobory kadrowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarga jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że Skarżący nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. W rozpatrywanej sprawie Skarżący jednocześnie wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i skargę do tut. Sądu. Zarówno skargę jak i ponaglenie Sąd przekazał według właściwości do organu administracji. Zgodnie z art. 37 § 1 K.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - to do organu prowadzącego postępowanie. Stosownie zaś do art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Przy czym w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku jednoczesnego wniesienia ponaglenia i skargi nie jest możliwe ustalenie, które z tych wniesiono jako pierwsze. Ponieważ przepisy nie uzależniają skuteczności wniesienia skargi na bezczynność od rozpoznania przez właściwy organ środka zaskarżenia w postaci ponaglenia, ani od upływ czasu jaki przepisy prawa dają organom administracji na przekazanie i rozpoznania ponaglenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.07.2019 r., sygn. akt I OSK 323/18 publ. www.orzczenia.nsa.gov.pl), Sąd przyjął, uwzględniając prawo Strony do rozpoznania jego sprawy przez sąd, że nie wystąpiły w niniejszej sprawie przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi, o co wnosił Wojewoda. Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów skargi Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie. Pojęcie bezczynności organu administracji zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.("nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 §1"). Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami prawa terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a). Dla oceny zasadności skargi nie ma przy tym znaczenia czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 §1 i § 2 K.p.a., jest zasada szybkości postępowania. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień winny być załatwiane niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 §1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 35 § 5 K.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonej czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić stronę podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpozna sprawy. Sprawa nie jest skomplikowana, jak wynika z akt Strona nie po raz pierwszy występuje o wydanie tymczasowego dokumentu podróży, zatem sprawa winna być rozpoznana najpóźniej w terminie miesiąca od otrzymania przez organ administracji wniosku Strony. W terminie tym sprawa nie została nie tylko rozpoznana, ale organ w terminie tym nie podjął żadnej czynności zmierzającej do rozpoznania wniosku Strony, w szczególności nie ocenił czy wniosek ten spełnia wymogi formalne i możliwe jest jego merytoryczne rozpoznanie. Czynności te organ administracji winien podjąć niezwłoczne po otrzymaniu wniosku, a faktycznie podjął dopiero po złożeniu przez Stronę ponaglenia wraz ze skargą do Sądu. Wojewoda D. naruszył zasady i termin określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 K.p.a. w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Uwzględniając wskazane w sprawie okoliczności Sąd stwierdził, że organ administracji dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu z wniosku Skarżącego (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a) w punkt I sentencji wyroku. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie bezczynność Wojewody nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku), które należy rozumieć jako oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 §1a p.p.a.s.). Sąd wziął w tym zakresie pod uwagę, że okres bezczynności nie uzasadniał stwierdzenia, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniami prawa. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a Sąd zobowiązał organ administracji do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy ( pkt III sentencji wyroku). O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z 205 § 1 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku).