III SO/Wr 12/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Marta Pajakiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III w sprawie z wniosku Y. M. o wymierzenie grzywny Wojewodzie D. w przedmiocie nieprzekazania w terminie skargi postanawia: I. wymierzyć Wojewodzie D. grzywnę w kwocie 1.000 (słownie: tysiąc) złotych; II. zasądzić od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pismem z dnia 8 października 2019 r. (data stempla pocztowego) strona skarżąca, działająca za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wniosek o wymierzenie Wojewodzie D. grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi z dnia 8 marca 2018 r., jaką strona złożyła na przewlekłe prowadzenie postępowania. W uzasadnieniu wniosku, powołując się na datę wpływu skargi do organu (13 marca 2018 r.), strona wskazała, że skarga powinna zostać przekazana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu do dnia 13 kwietnia 2018 r. Do dnia złożenia wniosku o wymierzenie grzywny, Wojewoda D. nie przekazał skargi do tego Sądu, co stanowi rażące naruszenie obowiązku przekazania skargi w terminie trzydziestu dni, zgodnie z treścią art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozwinięciu tej argumentacji strona podniosła, że opóźnienie organu w przekazaniu skargi wynosi (na dzień złożenia wniosku o wymierzenie grzywny) 543 dni (niespełna rok i siedem miesięcy). Zwróciła także uwagę (nawiązując do wyjaśnień organu zawartych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r.), że postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców podjęte na skutek zażalenia strony zostało wydane [...] kwietnia 2018 r., a zatem, biorąc pod uwagę wszelkie pocztowe opóźnienia, Wojewoda D. był w posiadaniu akt strony najpóźniej od maja 2018 r. Końcowo w skardze podniesiono, że w związku ze skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez pełnomocnika strony zawiadomieniem o nieprzekazaniu skargi na przewlekłość organu, Sąd ten pismem z dnia 6 września 2018 r. wezwał Wojewodę D. do przekazania akt w nieprzekraczalnym terminie 30 dni. Organ nie zareagował na to wezwanie. W piśmie wyjaśniającym z dnia 28 października 2019 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek, Wojewoda D. potwierdził, że w dniu 13 marca 2018 r. do D. Urzędu Wojewódzkiego we W. wpłynęła, pochodząca od strony, skarga na przewlekłość i bezczynność tego organu. Jednocześnie podniósł, że z uwagi na wniesione dzień wcześniej (12 marca 2018 r.) przez pełnomocnika strony zażalenie, organ nie miał możliwości ustosunkowania się do wniesionej skargi i przekazania jej do Sądu w terminie 30 dni jako że ww. zażalenie wraz z aktami sprawy zostało przekazane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Wskazał, że pismem z dnia 4 kwietnia 2018 r. zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o niezwłoczne przekazanie akt. O wskazanych okolicznościach organ poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w piśmie z dnia 12 kwietnia 2018 r. W odpowiedzi na wniosek wskazano również, że w dniu 17 kwietnia 2018 r. wpłynęło, wydane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego. Jednocześnie z tym postanowieniem zwrócono akta administracyjne. Na skutek zaburzenia obiegu wewnętrznego dokumentów, doszło do nieterminowego przekazania skargi. Wnosząc o oddalenie wniosku Wojewoda D. wyjaśniał, że nieprzekazanie skargi do Sądu wynikało z nadmiernego obciążenia organu ilością wpływających pism i związaną z tym faktem (jednostkową) komplikacją w obiegu dokumentów w sprawie, która wynikała z niewystarczających zasobów kadrowych i technicznych. Z ustaleń Sądu poczynionych z urzędu wynika, że obowiązek z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ zrealizował dopiero w dniu 28 października 2019 r. (data stempla pocztowego przesyłki w której znajdowała się skarga, odpowiedź na skargę oraz akta administracyjne). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie. Z treści art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) wynika, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłość są przedmiotem skargi, przy czym organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Stosownie natomiast do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków o których mowa w art. 54 § 1 i 2 p.p.p.a., Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Podkreślenia jednak wymaga, że dopełnienie przez organ obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. z uchybieniem przez organ terminu już po wniesieniu, ale jeszcze przed rozpoznaniem wniosku strony skarżącej o wymierzenie grzywny nie uzasadnia umorzenia postępowania w zakresie tego wniosku tylko z tego powodu. Sformułowanie zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. nakazuje bowiem przyjąć że grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie ma charakter mieszany: dyscyplinująco – restrykcyjny. Na przyjęcie wyłącznie dyscyplinującego charakteru takiej grzywny nie pozwala dyspozycja tego przepisu w nawiązaniu do art. 54 §2 p.p.s.a. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a stwierdzenie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd może (...) orzec o wymierzeniu organowi grzywny" oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie w tym przepisie przewidzianym (patrz postanowienie NSA z 5 lipca 2006 r., II OSK 1024/2006). Należy przy tym odnotować, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiana jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, iż przy rozstrzygnięciu wniosku skarżącego należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję – co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W sprawie bezspornym jest, że skarga strony na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – wniesiona do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu za pośrednictwem Wojewody D. – wpłynęła do siedziby organu w dniu 13 marca 2018 r. Niekwestionowaną także i przez organ okolicznością jest to, że organ ten nie dopełnił obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. albowiem skarga ta nie została przekazana wraz z aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Z ustaleń Sądu poczynionych z urzędu wynika, że obowiązek z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ administracji publicznej zrealizował dopiero w dniu 28 października 2019 r. Analizując ujawnione w sprawie okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że wniosek strony o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu, podnoszona przez organ w odpowiedzi na wniosek okoliczność, odnosząca się do braku możliwości ustosunkowania się do skargi, jak również, przeslania jej do Sądu z uwagi na przekazanie akt sprawy wraz z zażaleniem do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie stanowi, w ocenie Sądu, usprawiedliwienia dla zaniechania organu z dwóch powodów. Po pierwsze, fakt nieposiadania akt sprawy nie może skutkować zwolnieniem z obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a., który przecież nie dotyczy tylko przekazania akt, ale również samej skargi oraz odpowiedzi na nią. Przepis ten w sposób kategoryczny kreuje powinność organu, świadczy o tym użyte przez ustawodawcę wyrażenie: "organ (...) przekazuje skargę sądowi (...)", które ma charakter bezwarunkowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II GZ 223/12, CBOSA). Po drugie, z nadesłanych przez organ akt administracyjnych wynika, że przekazanie zażalenia wraz z aktami sprawy do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nastąpiło w dniu 26 marca 2018 r. (pismo przewodnie z dnia 26 marca 2018 r.), a zatem, wniesienie zażalenia i związana z tym faktem konieczność przesłania tego zażalenia do organu wyższej instancji nie pozbawiała organu możliwości ustosunkowania się do zarzutów zawartych w skardze, jak również, ewentualnego sporządzenia kserokopii akt administracyjnych, potwierdzonych za zgodność i w ten sposób zrealizowania wymogu z art. 54 § 2 p.p.s.a. W nawiązaniu do przyznanego przez organ faktu zwrotnego otrzymania akt administracyjnych w dniu 17 kwietnia 2018 r. oraz wskazanych w piśmie z dnia 28 października 2019 r. (odpowiedź na wniosek) okoliczności z powodu których po tej dacie nie doszło do przekazania skargi to należy podnieść, że kwestia braku odpowiedniej obsady etatowej i problemy wewnętrzne organu administracji publicznej związane z realizacją zadań ustawowych nie mogą powodować negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. akt V SAB 147/99, LEX nr 50019). W żadnej mierze nie zwalnia organu od terminowego załatwienia sprawy ilość spraw do niego wniesionych, czy okoliczność niedostatecznej obsady kadrowej urzędu. Wskazywany przez organ argument nie może być zatem okolicznością usprawiedliwiającą czy łagodzącą dla zwłoki w przekazaniu skargi. Orzekając o wysokości grzywny Sąd miał na uwadze treść wniosku i charakter sprawy będący przedmiotem skargi (przewlekłość i bezczynność postępowania), a także okres uchybienia terminowi przekazania skargi. Wymiar grzywny został wyliczony na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 11 lutego 2019 w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2018 r. (M.P. z 2019 r., poz. 154). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.