III SO/Wr 2/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku spółki D. Sp. z o.o. w L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2025 r. nr 0201-IOA.4246.39.2025/JN w sprawie nałożenia kary pieniężnej postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W dniu 26 lutego 2026 r. spółka D. Sp. z o.o. w L. (dalej: spółka, strona skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: organ) z dnia 16 grudnia 2025 r. nr 0201-IOA.4246.39.2025/JN o nałożeniu kary pieniężnej. W piśmie zaznaczyła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, gdyż decyzja nie została faktycznie doręczona. Podała, że operator pocztowy poinformował ją, iż przesyłka została objęta procedurą awizowania, tymczasem w siedzibie spółki nie odnotowano żadnego awiza. Jak wskazała, pozostawała w przekonaniu, że postępowanie przed organem trwa nadal i decyzja nie została wydana. Z późniejszej korespondencji dowiedziała się, że decyzja została uznana za doręczoną i jest prawomocna. Na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III z 27 lutego 2026 r. wezwano skarżącą spółkę do usunięcia braków formalnych poprzez złożenie skargi, której dotyczy wniosek, wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz wskazanie numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca spółka przesłała skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu. Poinformowała również, że o istnieniu zaskarżonej decyzji dowiedziała się cyt.: "najpóźniej na początku lutego 2026 r., po otrzymaniu upomnienia dotyczącego zapłaty kary pieniężnej". Jak podała, po otrzymaniu upomnienia skontaktowała się z pracownikiem organu i poinformowano ją, że decyzja jest prawomocna. Zaznaczyła, że niezwłocznie po uzyskaniu tej informacji – 11 lutego 2026 r. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Według art. 87 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (§ 5). Zgodnie natomiast z art. 88 p.p.s.a., spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminowi. Fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku. Sąd nie ma prawa domniemywać, że strona uchybiła terminowi w tej, a nie w innej dacie. Jeśli z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 został zachowany, sąd wyda rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminowi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 88, LEX). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy trzeba stwierdzić, że na podstawie okoliczności faktycznych (wniosku strony skarżącej, pisma będącego odpowiedzią na wezwanie do wskazania daty ustania przyczyny uchybienia terminowi czy też akt administracyjnych sprawy) nie można ustalić jednoznacznie, w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminowi. Nawet gdyby przyjąć, że nastąpiło to w dniu, w którym skarżąca dowiedziała się o fakcie, że decyzja jest prawomocna i bezskutecznie upłynął termin na wniesienie skargi, to nie ma podstaw do określenia konkretnej daty tej czynności. Spółka bowiem w odpowiedzi na wezwanie do wskazania daty podała, że nastąpiło to "najpóźniej na początku lutego 2026 r.", co może – ale nie musi – również oznaczać, że nastąpiło wcześniej. Ponadto stwierdzenie "na początku lutego" jest ogólnikowe i nie daje podstaw do przyjęcia, że jest to któryś konkretny dzień lutego. W związku z tym wniosek należało rozpoznać merytorycznie. Według art. 86 § 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Zgodnie natomiast z przytoczonym wyżej art. 87 p.p.s.a., we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi. Dodatkowo równocześnie z wnioskiem, strona powinna dopełnić czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Brak jednej z wymienionych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że uchybienie terminowi wywołuje ujemne skutki dla strony w postaci upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zatem spełniona jest przesłanka, o której mowa w art. 86 § 2 p.p.s.a. Na wezwanie Sądu z 3 marca 2026 r. strona skarżąca uzupełniła brak formalny wniosku poprzez przesłanie skargi, tym samym uczyniła zadość przepisowi art. 87 § 4 p.p.s.a. Ostatnią z niezbędnych przesłanek przywrócenia terminu jest brak winy strony skarżącej w jego uchybieniu. Art. 87 § 2 p.p.s.a. nakłada na stronę skarżącą obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi, nie określa natomiast, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005 r., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis str. 333). Zatem przywrócić uchybiony termin sąd może w przypadku, kiedy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, przedstawiając odpowiednią argumentację z zachowaniem szczególnej staranności w dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie przesłanki braku winy sąd bierze pod uwagę obiektywny miernik staranności, jaką powinien wykazać się każdy dbający o swoje interesy (porównaj: postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 150/20). W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Rozważając powyższe Sąd stwierdził, że argumenty przywołane przez skarżącą spółkę nie uprawdopodabniają, by uchybienie terminowi do wniesienia skargi nie nastąpiło bez jej winy. Skarżąca powołała się na niedopełnienie obowiązków przez doręczyciela. Podniosła, że odebranie przesyłki zawierającej decyzję z 16 grudnia 2025 r. nr 0201-IOA.4246.39.2025/JN nie było możliwe, ponieważ doręczyciel nie pozostawił awiza ani powtórnego awiza w siedzibie spółki. Poinformowała, że złożyła reklamację do P. S.A. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nadał przesyłkę w dniu 16 grudnia 2025 r. w systemie eDoręczenia w postaci hybrydowej – dokument elektroniczny przekształcony przez operatora pocztowego w wersję papierową i doręczony do adresata w postaci przesyłki papierowej (s. 238 akt administracyjnych). Po raz pierwszy przesyłka została awizowana w dniu 18 grudnia 2025 r., powtórne awizo wystawiono 30 grudnia 2025 r. (oryginał koperty k. 258 akt administracyjnych). Trzeba mieć na uwadze, że wyżej opisane dokumenty stanowią dokumenty urzędowe. Zawarte w nich informacje dotyczące czynności podjętych przez operatora pocztowego w celu doręczenia przesyłki korzystają z domniemania prawdziwości oraz zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Okoliczności podniesione we wniosku, odnoszące się do rzekomych nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki, w szczególności braku pozostawienia awiza i powtórnego awiza, jak również informacja o zgłoszeniu reklamacji nie wykazują, że faktycznie doszło do nieprawidłowości w procesie doręczenia, zatem nie podważają wskazanego domniemania. W konsekwencji należy przyjąć, że strona skarżąca nie podważyła skutecznie prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej decyzję. W związku z tym Sąd zobligowany był na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym orzec, jak w sentencji.