III SO/Wr 3/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r., nr [...]w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia [...] r. strona skarżąca oświadczyła, iż nie ma możliwości pokrycia kosztów pomocy prawnej wskazując, iż "działania administracji samorządowej doprowadziły do zagrożenia bytu prawnego Fundacji oraz sprowadziły tak poważne zagrożenie dla własności osobistej prezesa i wolności, że jakiekolwiek działania finansowe są niemożliwe." We wniosku złożonym na urzędowym formularzu strona skarżąca zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podnosząc, iż nie posiada żadnych środków finansowych ani rzeczowych, które mogłaby spieniężyć. Dodała, iż według bilansu na dzień [...] r. strata Fundacji wynosi [...] zł (w roku [...] Fundacja poniosła stratę w wysokości [...] zł) i nie może złożyć wyciągów z rachunków bankowych, bowiem te zostały "zamknięte". Z załączonej do wniosku deklaracji podatkowej za rok [...] wynika, iż Fundacja uzyskała przychód w wysokości [...] zł (i poniosła koszty w wysokości [...] zł). Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy strona wnioskująca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu strona skarżąca nie wywiązała się z ww. obowiązku. Większość wskazywanych we wniosku okoliczności nie zostało przez skarżącą Fundację udokumentowane (np. fakt nie posiadania kont bankowych czy brak środków w dyspozycji Fundacji), a z tych dokumentów które zostały do akt złożone niektóre zawierały nieprawidłowe dane (np. wysokość przychodu w "rachunku zysków i strat za [...] r."). Z wniosku nie wynika, dlaczego pomimo ponoszenia od kliku lat strat finansowych Fundacja nie jest likwidowana; nie wyjaśniono czy w bieżącym roku Fundacja otrzymała jakieś środki finansowe na swoją działalność (w jakiej wysokości otrzymała czy otrzyma i w jakiej aktualnie wysokości je posiada); nie wyjaśniono też jak strona skarżąca rozlicza otrzymywane środki finansowe, skoro nie posiada żadnego konta bankowego (według jej twierdzeń-polikwidowała je) i z jakich źródeł dotychczas skarżąca Fundacja otrzymywała wsparcie finansowe i dlaczego aktualnie go nie otrzymała w dotychczasowej wysokości; nie wyjaśnione zostało jaka jest struktura kosztów w Fundacji i dlaczego jej założycielka (a jednocześnie Prezes Zarządu) nie może wspomóc jej finansowo i pokryć koszty wpisu od skargi w sprawie prowadzonej w interesie Fundacji; nie wyjaśniono również w jakim zakresie skarżąca Fundacja pozostaje w związku z innymi "formami aktywności" jej założycielki (...), itd. Przepisy ww. ustawy żądają wykazania przez podmiot ubiegający się o prawo pomocy, że nie posiada żadnych środków na ten cel i że pozbawiony (obiektywnie) jest możliwości uzyskania środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym z jakichkolwiek źródeł. Nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz Fundacji o braku takich środków. Podkreślić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP i jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Z złożonej dokumentacji finansowej wynika, iż strona skarżąca uzyskuje znaczący przychód (w roku [...] była to kwota [...] zł), a zatem niczym nieuzasadnione jest przekonanie strony wnioskującej, iż preferencyjnie może traktować wydatki związane ze swoją bieżącą działalnością, a koszty procesu powinien pokryć jej budżet Państwa. Zauważyć bowiem należy, iż Fundacja prowadzi działalność i uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć również koszty sądowe, tym bardziej, iż na obecnym etapie postępowania nie istnieje obowiązek ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych oprócz wpisu sądowego od skargi, który wynosi 400 zł. Zaznaczyć należy, iż ww. "formy działalność" założycielki Fundacji mają charakter odpłatny (działalność gospodarcza), a z treści pisma z dnia [...] r. wynika, iż Fundacja niejednokrotnie korzystała już ze wsparcia finansowego ww. podmiotów. A zatem wydaje się, że Fundacja mogłaby też taką pomoc uzyskać i w aktualnej sytuacji. Z urzędu Sąd posiada również informację, iż założycielka Fundacji (i jej Prezes Zarządu) deklaruje wysokość swojego wynagrodzenia na kwotę [...] zł. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez stronę skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (strona wnioskująca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzec jak w sentencji.