III SO/Wr 3/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III sprawy z wniosku M. S. na Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ukarania organu grzywną za nieprzesłanie akt postanawia: wymierzyć Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. grzywnę w wysokości [...] zł (słownie: [...]złotych) M. S. (dalej: wnioskodawca) wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o wymierzenie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. grzywny za nieprzekazanie sądowi administracyjnemu jego skargi z dnia [...] r. na "bezczynność, przewlekłość postępowania, opieszałość w załatwieniu sprawy przez ZUS". W obszernym uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że "po uzyskaniu w dniu [...] r. pod numerem informacji sądowej WSA we Wrocławiu potwierdzenia, że nie odnotowano wpływu skargi z [...] r. do WSA" złożył wniosek o ukaranie ZUS grzywną. Dalej wnioskodawca podniósł, że jego skargi do ZUS były skargami na bezczynność, przewlekłość postępowania, opieszałość w załatwieniu sprawy i dotyczyły stanu na dzień składania skargi. Podniósł, że skoro ZUS nie przekazał żadnej jego skargi z [...] r., to "niniejszym pismem" aktualizuje ich treść. Do wniosku wnioskodawca załączył zaadresowane do tutejszego Sądu, za pośrednictwem ZUS - Oddział w W., dwie skargi:: - skargę z dnia [...] r. na "bezczynność, przewlekłość postępowania, opieszałość w załatwieniu sprawy przez ZUS". - skargę z dnia [...] r. na "bezczynność, przewlekłość postępowania, opieszałość w załatwieniu sprawy przez ZUS (...)". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu doręczył organowi wniosek wzywając go do udzielenia odpowiedzi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III z dnia [...] r.). Niniejsze wezwanie zostało skutecznie doręczone organowi w dniu [...] r., wobec braku odpowiedzi na wniosek Sąd - zarządzeniem z dnia [...] r. - ponowił wezwanie organu do udzielenia odpowiedzi. Wobec prośby pełnomocnika organu o ponowne przesłanie wniosku - zarządzeniem z dnia [...] r. - sporządzono odpis wniosku wraz z załącznikami i przesłano je do organu, wzywając organ już po raz trzeci do udzielenia odpowiedzi na wniosek. Pismem z dnia [...] r. organ - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o oddalenie wniosku, twierdząc, że skarżący nadużywa instytucji skarg w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawdopodobnie z uwagi na korzystny wyrok sądu administracyjnego dotyczącego decyzji odmawiającej umorzenia składek. Organ podkreślił, że niemalże każde pismo skarżącego skierowane do ZUS nazwane jest skargą. Dalej organ wskazał, że w jego ocenie pismo z dnia [...] r. nie jest skargą, ponieważ nie dotyczy działalności administracji publicznej, która podlega kontroli sądowej w sprawach określonych w art. 3 ust. 2 pkt 1-4 p.p.s.a., gdyż nie mieści się w katalogu skarg zawartych w tym przepisie. Końcowo organ wskazał, że skarga na bezczynność wnioskodawcy nie przysługuje, a wniosek o nałożenie grzywny jest bezpodstawny. Do niniejszego pisma organ załączył kserokopię skarg wskazanych przez skarżącego. Zarządzeniem z dnia [...] r. wezwano pełnomocnika organu min. do niezwłocznego wskazania, czy pismo skarżącego z dnia [...] r. zatytułowane jako "skarga na bezczynność, przewlekłość postępowania, opieszałość w załatwieniu sprawy przez ZUS (...)" i zaadresowane przez skarżącego do tutejszego Sądu za pośrednictwem organu (załączone zresztą przez organ do pisma procesowego z dnia [...] r. Nr[...] ) zostało przez organ - wraz z odpowiedzią na tę skargę i aktami administracyjnymi sprawy - przesłane do tutejszego Sądu. Ponadto Sąd wskazał, że w przypadku przesłania niniejszej skargi do tutejszego Sądu - prosi o wskazanie sygnatury pod którą sprawa z tej skargi zawisła przed Sądem. W przypadku zaś nieprzesłania tej skargi do tutejszego Sądu, Sąd wezwał organ do - niezwłocznego jej przesłania - wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy. Pomimo okoliczność, że wezwanie to ponowiono jeszcze raz w dniu [...] r. pełnomocnik organu nie udzielił na nie żadnej odpowiedzi, a także nie przekazał do tutejszego Sądu żadnej ze skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek o ukaranie organu grzywną jest zasadny. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jego kontrola ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowa- niu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.; dalej: ustawa; p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 ustawy). Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy. Podkreślić należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 3.11.2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2, post. NSA z 11.05.2012 r. sygn. akt I OZ 328/12, Lex nr 1164456). Powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiana jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku ten obowiązek wypełnił, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję - co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. nie wypełnił obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżący wniósł za pośrednictwem tego organu, co najmniej dwie skargi: - skargę z dnia [...] r. na "bezczynność, przewlekłość postępowania, opieszałość w załatwieniu sprawy przez ZUS", - skargę z dnia [...] r. na "bezczynność, przewlekłość postępowania, opieszałość w załatwieniu sprawy przez ZUS (...) ". I żadna z tych skarg nie została przekazana przez organ - wbrew art. 54 § 2 p.p.s.a. - do tutejszego Sądu. Okoliczności tej zresztą - co wymaga podkreślenia Sądu - organ w żaden sposób nie podważył. Jedynie pismem z dnia [...] r. (stanowiącym de facto jedyny przejaw aktywności organu wobec co najmniej pięciu wezwań Sądu) organ - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - wniósł o oddalenie wniosku, twierdząc, że skarżący nadużywa instytucji skarg w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawdopodobnie z uwagi na korzystny wyrok sądu administracyjnego dotyczący decyzji odmawiającej umorzenia składek. Organ podkreślił, że niemalże każde pismo skarżącego skierowane do ZUS nazwane jest skargą. Dalej organ wskazał, że w jego ocenie pismo z dnia [...] r. nie jest skargą, ponieważ nie dotyczy działalności administracji publicznej, która podlega kontroli sądowej w sprawach określonych w art. 3 ust. 2 pkt 1-4 p.p.s.a., gdyż nie mieści się w katalogu skarg zawartych w tym przepisie. Taka argumentacji organu nie usprawiedliwia jednak - w żaden sposób - braku działań do których został on ustawowo zobligowany. Organ winien bowiem wypełnić ustawowy obowiązek i "każdą skargę" zaadresowaną za jego pośrednictwem przekazać - z zachowaniem ustawowego terminu - do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę (art. 54 § 2 p.p.s.a). Swoje ewentualne spostrzeżenia organ może zawrzeć ewentualnie w odpowiedzi na skargę. Odpowiedź na skargę sporządzona przez organ administracji publicznej stanowi bowiem pismo procesowe strony w rozumieniu art. 45 p.p.s.a i jako takie powinna zawierać elementy określone w art. 46 p.p.s.a. Jednak zgodnie z istotą i celem, które ma ona spełniać w postępowaniu sądowoadministracyjnym, odpowiedź organu winna zawierać przede wszystkim ustosunkowanie się do zawartych w skardze twierdzeń i zarzutów dotyczących naruszenia prawa lub interesu prawnego. Tymczasem w niniejszej sprawie organ w trzydziestodniowym terminie od dnia doręczenia mu wskazanych powyżej skarg nie przekazał ich tutejszemu Sądowi. Organ nie udzielił również odpowiedzi na te skargi i nie przedłożył Sądowi akt administracyjnych, choć oczywistym jest, że wskazane przez wnioskodawcę skargi zostały mu przecież skutecznie doręczone. Wynika to chociażby z faktu, że organ do odpowiedzi na zarządzenie Sądu [...] r. (w zasadzie przesłanego do organu trzykrotnie) załączył kserokopie tych skarg. Ponadto organ wykazał się opieszałością w wykonywaniu pozostałych wezwań Sądu, a zatem również w postępowaniu sądowym. Pomimo dwukrotnego wezwania organ w ogóle nie udzielił bowiem odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia [...] r. (k.[...]). Organ do dnia dzisiejszego nie nadesłał również do Sądu (a co winien uczynić) żadnej ze wskazanych przez wnioskodawcę skarg. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał wniosek za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w kwocie [...] zł. Sąd wziął pod uwagę z jednej strony niewypełnienie przez organ ustawowych obowiązków, ale także ewidentną opieszałość organu w udzielaniu odpowiedzi na wezwania Sądu. Orzeczona wysokość grzywny, w ocenie Sądu, jest adekwatna do niewypełnienia ciążącego na organie obowiązku. Wymiar grzywny został wyliczony zaś na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2016 r. i w drugim półroczu 2016 r. (M.P. poz. 208) przeciętne wynagrodzenie miesięczne wyniosło w 2016 r. 3.536,87 zł., a w drugim półroczu 2016 r. wyniosło 3.622,05 zł. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji.