IV SA/Wr 109/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce I. uchyla decyzję I i II instancji, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. z dnia [...], wydaną na podstawie art. 175 w związku z art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. nr 164, poz. 1365) oraz § 3 ust. 1 i § 25 ust. 1 pkt 2 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu W., stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 44/2008 Rektora Uniwersytetu W. z dnia 28 maja 2008 r., odmówiono przyznania A. Ż. stypendium za wyniki w nauce od października 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający podał, że zgodnie z art. 181 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i § 29 tego Regulaminu pomoc materialną za wyniki w nauce, o której mowa w art. 173 ust. 1 pkt 4 ustawy, może otrzymać student, który spełnił kryteria o których mowa w § 29 ust. 1 Regulaminu. Warunkiem przyznania stypendium naukowego jest łączne spełnienie przesłanek zawartych w § 25 Regulaminu. Po myśli jego ust. 1 pkt 1, 2 i 3 stypendium za wyniki w nauce może otrzymać student, który zaliczył bezwarunkowo poprzedni rok studiów zgodnie z Regulaminem Studiów w Uniwersytecie W., w terminie do dnia 30 lub do dnia 28 lutego (w przypadku, gdy studia na danym kierunku rozpoczynają się od semestru letniego) - decyduje data ostatniego wpisu w indeksie, złożył indeks w terminie do dnia 5 października lub do dnia 5 marca (w przypadku, gdy studia na danym kierunku rozpoczynają się od semestru letniego). Jeżeli dzień 5 października lub 5 marca przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, termin ten ulega przesunięciu na najbliższy dzień roboczy. W szczególnie uzasadnionych przypadkach Dziekan, na wniosek studenta, może wyrazić zgodę na złożenie indeksu w późniejszym terminie, nie później jednak niż do dnia 10 listopada. Stypendium przyznane w tym trybie student może otrzymać od następnego miesiąca po dacie złożenia wniosku wraz z indeksem. W ocenie organu I instancji A. Ż. nie dotrzymał tego warunku, bowiem indeks z wnioskiem złożył dnia 9 października 2008 r. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, iż uchybienie w obliczeniu średniej ocen za rok 2008/2009 nastąpiło bez jej winy, a średnią ocen wylicza dziekanat. Odwołujący się wskazał, iż informację o pomyłce uzyskał przypadkiem i natychmiast dopełnił czynności, dla której określony był termin, składając wniosek o zakwalifikowanie do grona osób pobierających stypendium. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 175 w związku z art. 173 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym oraz § 40 ust. 1 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu W., stanowiącego załącznik do zarządzenia Nr 44/2008 Rektora Uniwersytetu W. z dnia 28 maja 2008 r. w związku z art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, Rektor Uniwersytetu W. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że odwołujący się nie zachował trybu obowiązującego w Uniwersytecie W. Na podstawie § 25 ust. 1 pkt 2 wyżej wskazanego Regulaminu brak było zatem podstaw do uwzględnienia odwołania. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym daje studentom uprawnienie do ubiegania się o stypendium za wyniki w nauce, jednak zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 186 ust. 1 tej ustawy, szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania tych świadczeń, ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Zgodnie z regulaminem obowiązującym w Uniwersytecie W. oraz zasadami obowiązującymi na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii, jednym z wymogów otrzymania stypendium za wyniki w nauce jest złożenie indeksu w Dziekanacie Pomocy Materialnej w terminie do dnia 5 października (w przypadku roku akademickiego 2008/2009 - do dnia 6 października 2008 r.). Odwołujący się tego terminu nie dochował, ponieważ indeks złożył dopiero dnia 9 października 2008 r. Przedstawione przez stronę argumenty stanowią natomiast szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w § 25 ust. 3 Regulaminu, dającym możliwość przyznania stypendium za wyniki w nauce, jednakże od miesiąca listopada. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. Ż. wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. art. 7 i 77 § 1 kpa. Skarżący podniósł, że indeks wraz z podaniem o jego przyjęcie złożył w Dziekanacie Pomocy Materialnej w dniu 5 października 2008 r. Podkreślił przy tym, iż nie otrzymał pokwitowania, a zamieszczona na podaniu, niewyraźnie odbita, pieczęć datownika została poprawiona długopisem. Zdaniem skarżącego zamiast cyfry "5" znajduje się na nim cyfra "9". Jak twierdzi skarżący, wyżej wskazane błędne ustalenie stanu faktycznego wprowadziło w błąd organ podejmujący decyzję w sprawie i wywołało przeświadczenie o niedochowaniu przez niego terminu. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna choć jej zasadność Sąd wyprowadza z przyczyn innych niż w niej przestawione. Należy bowiem zwrócić uwagę w szczególności na kwestię prawną mieszczącą się w podstawie prawnej obu decyzji. Przepis art. 173 ust. 1 pkt 4 cytowanego Prawa stanowi, iż student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium ministra za osiągnięcia w nauce. Art. 175 ust. 1 tego Prawa mówi natomiast, iż w uczelni posiadającej podstawowe jednostki organizacyjne świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, są przyznawane na wniosek studenta przez Kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej, przy czym stypendium za wyniki w nauce może być także przyznane bez konieczności składania wniosku przez studenta. Jednocześnie przytaczana ustawa przewidziała w art. 186 ust. 1 ustalenie przez rektora w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego szczegółowego regulaminu ustaleniu wysokości, przyznawania i wypłacenia świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielenia świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposobu udokumentowania sytuacji materialnej studenta. Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu W. został wprowadzony zarządzeniem Rektora Uniwersytetu W. z dnia 28 maja 2008r., nr 44/2008. W § 3 ust. 1 stanowi on, że świadczenia, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1,2,3,6,7 i 8 (wymieniono tu stypendia: socjalne, specjalne dla osób niepełnosprawnych, za wyniki w nauce lub w sporcie; na wyżywienie, mieszkaniowe i zapomogi) są przyznawane przez dziekana na wniosek studenta. Stypendium za wyniki w nauce może być także przyznawane przez dziekana bez koniczności składania wniosku przez studenta, z wyjątkiem studentów I roku uzupełniających studiów magisterskich, którzy ukończyli studia I stopnia na innej uczelni. (w punktach 4 i 5 § 2regulaminu wymienione zostały stypendia ministra: za osiągnięcia w nauce, za wybitne osiągnięcia sportowe). Kwestie dotyczące stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie zostały skonkretyzowane w § 25 i n. regulaminu. W § 25 ust. 1 pkt 2 zawarto warunek złożenia w dziekanacie indeksu w terminie do dnia 5 października lub do dnia 5 marca. Obok omawianego regulaminu ustalone zostały, na podstawie jego § 28 ust. 1, szczegółowe zasady przyznawania stypendium za wyniki w nauce i sprawy organizacyjne związane z miejscem składania indeksów przez uprawnionych studentów (pismo z dnia 18 czerwca 2008r.). Powtarzają one wcześniej przytoczone rozwiązania prawne, w szczególności to, że stypendium za wyniki nauce może otrzymać student, który zgodnie z Regulaminem studiów w Uniwersytecie W.: a) zaliczył bezwarunkowo poprzedni rok studiów, zgodnie z Regulaminem studiów w Uniwersytecie W. w terminie do dnia 30 września, b) złożył w dziekanacie pomocy materialnej indeks z zaliczonym semestrem (rokiem studiów) w terminie do dnia 5 października. Wstępnie indeksy w dziekanacie pomocy materialnej w terminie do 5 października powinni przedłożyć studenci, którzy uzyskali średnią ocen nie niższą niż 3,80. Ta kwestia prawna była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w wyroku z dnia 5 grudnia 2006r., sygn. akt I OSK 646/06, iż nie można przyjąć, że ustawodawca w akcie regulaminowym przewidywał wprowadzenie materialno-prawnego terminu zawitego, którego upływ udaremnia przyznanie świadczenia; taka wykładnia narusza art. 152 c i art. 152 h (obecnie art. 179 i art. 186 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym) jak również zasady konstytucyjne. (Przegląd Prawa Publicznego 2007/12/69). Ten punkt widzenia przedstawia również tut. Sąd w wyroku z dnia 28 marca 2007r. sygn. akt IV SA/Wr 803/06 przyjmując, iż warunek do otrzymania stypendium naukowego w postaci złożenia indeksu do 30 września wykracza poza zakres spraw przekazanych art. 186 § 1 ustawy o szkolnictwie wyższym do regulacji regulaminowej. Gdyby intencją ustawodawcy było czasowe ograniczenie składania wniosków o stypendium naukowe niewątpliwie stosowne postanowienie znalazłoby się w ustawie, w przepisach o charakterze materialnoprawnym. Tym samym założony w regulaminie termin do składania indeksów należałoby uznać za termin natury porządkowej. Brak bowiem powodów by uważać ten termin za termin o charakterze procesowym. Zatem skoro termin z § 30 regulaminu konkludował Sąd - jest terminem porządkowym nie może skutkować konsekwencjami wskazanymi w zaskarżonej decyzji (...). Pogląd ten należy w pełni podzielić. Wprawdzie odnosi się on do sprawy o stypendium naukowe ale nie stoi to na przeszkodzie by go przenieść na grunt niniejszej sprawy przez wzgląd na istotne podobieństwo obu świadczeń. Tym bardziej, że problem sprowadza się do tego, czy przepis art. 186 Prawa o szkolnictwie wyższym pozwalał na ustalenie terminu prawnomaterialnego do składania wniosku o stypendium za wyniki w nauce w akcie regulaminowym. Tym bardziej też, że regulamin określił podstawę do ustalenia "zasad", w których termin ten został powtórzony, czego ani jeden akt, ani drugi czynić nie mógł. Stanowisko to dodatkowo wspiera treść przepisu art. 175 ust. 1 cytowanego Prawa, według którego stypendium za wyniki w nauce może być także przyznawane bez konieczności składania wniosku przez studentów. Skoro tak to wprowadzenie do regulaminu określonego rygoru (wniosek plus złożenie w terminie indeksu) jest z tym uregulowaniem sprzeczne. Z tych względów zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie mogły się ostać - podlegały one uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt a ppsa. Z tych też względów Sąd uznał za bezprzedmiotowe wywody skarżącego wykazującego, że terminowi przypadającemu na dzień 5 października danego roku nie uchybił. Powyższe motywy stanowią jednocześnie wskazania co do dalszego postępowania organów orzekających (art. 141 § 4 zd. II ppsa). Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji gdyż nie ma ona cech wykonalności (art. 152 ppsa).