IV SA/Wr 11/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 maja 2014 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego I.oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi W. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Kierownik Referatu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta B. decyzją z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 w związku z art. 2, art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1, art. 15, art. 18, art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 9 listopada 2012 r., poz. 1228 ze zm.) – dalej ustawa, art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o oświadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), przyznał D. S. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku do 18 lat na osobę D. S. na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. w wysokości 200 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz załączonych dokumentów stwierdził, że zainteresowana D. S. posiada uprawnienia do wnioskowanych świadczeń. W związku z tym, że strona ma wobec Ośrodka zadłużenia z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 7800 zł oraz ustawowych odsetek należności te potrącone zostaną w całości z bieżąco wypłacanych świadczeń. Zgodnie z art. 23 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. S.. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie kwestionowała osnowy decyzji. Podniosła, że wróciła z Grecji do kraju bez pieniędzy a na drogę powrotną musiała się zapożyczyć. Podała, że ma na utrzymaniu syna, który uczęszcza do gimnazjum i potrzebuje pieniędzy na zakup książek. Twierdziła, że jest bezrobotna, zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy i jest w trakcie poszukiwania zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267) dalej k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania D. S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoją decyzję organ II instancji przedstawił uzasadnienie organu I instancji, treść odwołania skarżącej i stwierdził, że decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] organ I instancji uznał za nienależnie pobrane przez D. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci K., M., N. S. w łącznej wysokości 5400 zł w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane przez stronę na syna D.S. w łącznej kwocie 2400 zł w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. (łącznie: 7800 zł). Decyzja została doręczona stronie zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. i jest ostateczna. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. [...] organ I instancji odmówił stronie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń zaliczek alimentacyjnych w kwocie 7800 zł oraz ustawowych odsetek. Zaskarżoną decyzją z dnia 17 września 2013 r. organ I instancji przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę D. S. na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. w wysokości 200 zł miesięcznie. Kolegium stwierdziło, że powyższa decyzja odpowiada prawu a osnowy decyzji nie kwestionowała strona. Podstawę materialnoprawną zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.). Zgodnie z art. 23 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. W myśl zaś ust. 5 powołanego przepisu kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z bieżących wypłacanych świadczeń z funduszu. Zatem istnieje podstawa prawna do potrącenia przez organ I instancji nienależnie pobranych świadczeń ustalonych prawomocną decyzję tego organu dnia 8 stycznia 2010 r. Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni. Wniosła o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych w kwocie 7800 zł z ustawowymi odsetkami oraz świadczeń rodzinnych w kwocie 6.762 zł z ustawowymi odsetkami. Podała, że jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Przez 5 lat przebywała u siostry w Grecji z dwojgiem młodszych dzieci. Wyjechała gdyż miała bardzo trudne warunki życiowe i finansowe. W Grecji nie pracowała, pomagała siostrze w prowadzeniu domu w zamian za utrzymanie jej i dzieci. Nie była świadoma że nie należą się jej otrzymywane świadczenia rodzinne i alimenty. Ośrodek Pomocy Społecznej żąda zwrotu pieniędzy, które pobrała na dzieci i przeznaczyła na ich utrzymanie i mieszkanie. Jest samotną matką i nie mogła liczyć na pomoc, że strony ojców dzieci. W sierpniu 2013 r. wróciła do Polski, gdyż w Grecji jest bardzo trudna sytuacja, brakowało pieniędzy nawet na jedzenie. Gdy wróciła do Polski nie miała żadnych środków do życia a ma na utrzymaniu syna. Zostały wprawdzie zgodnie z wnioskiem skarżącej przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego ale jednocześnie odebrane na poczet zadłużenia. Zadłużyła się aby posłać syna do szkoły i wyposażyć go w książki. Przez pierwsze dwa miesiące pomagała skarżącej matka. W chwili obecnej znalazła pracę, ale jest ona tymczasowa, przedłużana co dwa tygodnie. Po potrąceniu składek otrzymuje 1110 zł wynagrodzenia z czego na życie po opłaceniu rachunków pozostaje około 700 zł. Nie jest w stanie z tej kwoty spłacić zadłużenia. Dodała, że wniosła o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń ale organy obu instancji rozpoznały jej prośbę negatywnie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Wówczas to Sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. może w zależności od okoliczności uchylić zaskarżoną decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa. Jednakże zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola Sądu oparta na wskazanych przepisach daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przypomnieć należy, że zaskarżoną decyzją rozpatrzono wniosek skarżącej z dnia 13 września 2013 r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego syna zainteresowanej D.. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżąca legitymowała się ugodą sądową zawartą w Sądzie Rejonowym w D. w dniu 19 października 2000 r. sygn. akt III RC 506/00, w której ojciec małoletniego D. zobowiązał się do płacenia na jego rzecz alimentów w kwocie 200 zł miesięcznie, zaświadczeniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w D. z dnia 17 września i z dnia 13 września 2013 r. stwierdzającym, że wierzyciel w roku 2011 i 2012 nie otrzymał żadnych świadczeń alimentacyjnych należnych od ojca oraz, że egzekucja tych świadczeń pozostaje bezskuteczna. Skarżąca złożyła takie oświadczenie o dochodach w roku 2011 i 2012 wynoszących "0", odpis skrócony aktu urodzenia syna D., z którego wynika, że urodził się dnia 26 sierpnia 1999 r. Powyższy stan faktyczny dał podstawę do uwzględnienia wniosku skarżącej i przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 200 zł miesięcznie. Zgodnie bowiem z art. 9 tej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia (...) (ust. 1), świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza 725 zł (ust. 2). W myśl zaś art. 10 ust. 1 wymienione świadczenia przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyżej niż 500 zł. Jak z powyższego wynika zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zainteresowana nie kwestionuje rozstrzygnięcia organów w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ani co do zasady ani wysokości. W odwołaniu i skardze wnosi o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i świadczeń rodzinnych, które jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I i II instancji zostaną potrącone ze świadczeń przyznanych decyzjami Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia 17 i 18 września 2013 r. Przede wszystkim mając na uwadze treść i żądania skargi należy stwierdzić, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie może rozstrzygać o umorzeniu nienależnie pobranych świadczeń. Przedmiotem oceny Sądu jest opisana na wstępie decyzja Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia 18 września 2013 r. oraz decyzja SKO w L. z dnia 5 listopada 2013 r. Ich przedmiotem jest przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Po drugie decyzja z dnia 11 października 2011 r. Nr [...] 1 odmawiająca stronie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń – zaliczek w kwocie 7800 zł oraz ustawowych odsetek jak wynika z akt administracyjnych sprawy jest ostateczna. Sąd natomiast co stwierdzono na wstępie rozważań może zgodnie z art. 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 p.p.s.a. kontrolować zaskarżone akty i czynności, nie może natomiast ferować wyroków w oderwaniu od prawomocnych aktów administracyjnych, o co wnioskuje skarżąca. Podstawą do stwierdzenia organu w uzasadnieniu decyzji, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu znajduje oparcie w art. 23 ustawy. Ust. 1 tego przepisu stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami, ust. 5 zaś, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją, podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu. W związku z zarzutami skargi należy również rozważyć treść art. 23 ust. 2, 3 i 4 omawianej ustawy. Mówią one: należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna (ust. 2). Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności należności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej osoba obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń została powiadomiona (ust. 3). Nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat (ust. 4). Analizując istnienie przesłanek wymienionych w powołanych wyżej przepisach w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że decyzja w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci K., M., N. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w łącznej wysokości 5400 zł oraz świadczenia pobrane z funduszu alimentacyjnego na syna D. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. w kwocie 2400 zł zapadła w dniu 8 stycznia 2010 r.; decyzja ta nie została odebrana przez skarżącą – awizowana dwukrotnie, została pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia – zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. Zatem 3 letni okres przedawnienia określony w art. 23 ust. 2 ustawy upływałby z dniem 29 stycznia 2013 r. Jednakże z akt sprawy wynika jednoznacznie, że bieg terminu przedawnienia został dwukrotnie przerwany. Pierwszy – decyzjami Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia 1 października 2010 r., którymi odmówiono wnioskodawczyni umorzenia nienależnie pobranych świadczeń oraz odsetek odraczając termin spłaty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 7800 zł oraz ustawowych odsetek do dnia 30 czerwca 2011 r., nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 650 zł wraz z odsetkami do dnia 30 czerwca 2011 r. i z tytułu pobranych świadczeń rodzinnych na kwotę 6762 zł oraz ustawowych odsetek do dnia 30 kwietnia 2011 r. (decyzje Nr) [...]. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokami w sprawach IV SA/Wr 168/11, IV SA/Wr 169/11 i IV SA/Wr 170/11 w dniu 8 czerwca 2011 r. uchylił powyższe decyzje i decyzje organu II instancji SKO w W., a ponowne rozstrzygnięcia nie zawierały orzeczeń o rozłożenie nienależnie pobranych świadczeń na raty. Niewątpliwie drugą czynnością, która przerwała bieg przedawnienia były upomnienia wzywające skarżącą do zapłaty wymienionych wyżej kwot z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Noszą one datę 11 października 2011 r. i numery [...]. Przesłano je skarżącej a zostały odebrane przez córkę wnioskodawczyni K. S. w dniu 21 listopada 2011 r. Nastąpiło zatem doręczenie skarżącej tej korespondencji zastępczo, w trybie art. 44 k.p.a. Opisana czynność jest niewątpliwie czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności, o której zainteresowana była powiadomiona. Tym samym osiągnięto skutek wynikający z art. 23 ust. 3 ustawy – przerwano bieg przedawnienia. Skoro zatem doręczenie wezwania do zapłaty nastąpiło 21 listopada 2011 r. termin przedawnienia przerwany wymienioną wyżej czynnością zaczął biec ponownie od dnia 22 listopada 2011 r. Upłynie z dniem 22 listopada 2014 r. Przypomnieć należy, że organ I instancji wydał decyzję w dniu 18 września 2013 r. a organ II instancji w dniu 5 listopada 2013 r., czyli przed upływem przedawnienia. Należy również podkreślić, że czynność potrącenia nienależnie pobranych świadczeń z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu jest czynnością materialnotechniczną nie wymagającą wydania decyzji. Tym samym osnowa decyzji I instancyjnych nie zawiera w tym zakresie żadnych uregulowań. Organy obu instancji podkreśliły jednakże powyższą okoliczność w uzasadnieniach decyzji. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak wyżej. H.B.26.06.2014 r.