IV SA/Wr 111/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego R. B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej Kierownik Urzędu) decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3 kpa i art. 105 § 1 kpa w związku z art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.); dalej: ustawa, po rozpoznaniu wniosku R. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją własną z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu ostatecznej decyzji wskazano, że decyzją z dnia [...] maja 2008 r. , utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Kierownik Urzędu odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 2 ust. 7 ustawy. Decyzje te zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 397/08, w którym stwierdzono, że strona złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, o których mowa w art. 2 ust. 7 ustawy, z uchybieniem terminu określonego w art. 22 ust. 4 tej ustawy. Następnie Kierownik Urzędu wspomnianą wyżej decyzją z dnia 21 maja 2009 r. umorzył postępowanie prowadzone na podstawie wniosku strony z dnia 14 grudnia 2007 r. o przyznanie uprawnień kombatanckich. Strona w ustawowym terminie złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie tej sprawy nie zgadzając się z decyzją z dnia 21 maja 2009 r. i wniosła o jej zmianę. Po ponownym rozpoznaniu tej sprawy Kierownik Urzędu wskazał, że stosownie do art. 105 § 1 kpa organ administracyjny umarza postępowanie, jeśli stało się ono bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie tego przepisu jest brak jednego z elementów materialnego stosunku w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94). Zgodnie z art. 22 ust. 4 powołanej ustawy wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 2 pkt 7 mogą być kierowane w trybie, o którym mowa w ust. 1 – do dnia 31 grudnia 1999 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 397/08 stwierdził, że strona złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, o których mowa w art. 2 ust. 7 ustawy, z uchybieniem terminu wskazanego w art. 22 ust. 4 tej ustawy. W związku z powyższym Kierownik Urzędu, będąc związany tym orzeczeniem uznał, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 105 § 1 kpa i umorzył postępowanie w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż jest dla niego krzywdząca. Wskazał, że Sąd powinien ponownie rozpoznać jego skargę i uznać, że w latach 1944-1990 popełniono zbrodnię komunistyczną na narodzie polskim, która nie ulega przedawnieniu. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie z powodów przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz zauważył, że skarżący nie polemizuje z prawidłowością zaskarżonej decyzji, która w gruncie rzeczy dotyczy kwestii proceduralnej – umorzenia postępowania. Argumenty podniesione przez skarżącego mogłyby mieć znaczenie jedynie przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy dotyczącej przyznania mu uprawnień kombatanckich. Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 373/09 Sąd podjął postanowienie dotyczące przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego: Czy art. 22 ust. 4 ustawy jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP (pkt I sentencji ) i zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne (pkt II sentencji). Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt P 19/10 (Dz. U. z 2012 r., nr 14, poz. 76) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 22 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin do złożenia do Kierownika Urzędu wniosku o przyznanie uprawnień z tytułu określonego w art. 2 pkt 7 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał, że ustawodawca wprowadzając w art. 22 ust. 4 ustawy termin ograniczający składanie wniosku o stwierdzenie uprawnień kombatanckich z tytułu określonego w art. 2 pkt 7 tej ustawy, naruszył zasadę równości, przez co powstała sytuacja, w której osoba, która nie złożyła wniosku o stwierdzenie uprawnień w odpowiednim czasie, nie może skorzystać z uprawnień kombatanckich. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie po czym sprawa została skierowana na rozprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne ( art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit "b" p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 145a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania również, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego wydana została decyzja. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że skoro stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego wydana została decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowienia), to taka sytuacja uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 (nieobowiązującej już) ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r. nr 74, poz. 368 ze zm.) - obecnie jest to art. 145 § 1 pkt 1 lit "b" p.p.s.a. (uwaga Sądu). Jest bowiem zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (wyrok SN z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 202/01, OSNP 2003/24/584). W rozpoznawanej sprawie Sąd postanowieniem z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 373/09 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: Czy art. 22 ust. 4 ustawy jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP (pkt I sentencji). Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt P 19/10 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 22 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin do złożenia do Kierownika Urzędu wniosku o przyznanie uprawnień z tytułu określonego w art. 2 pkt 7 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis art. 2 pkt 7 ustawy za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu wskutek działania wojsk lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Z przepisu art. 22 ust. 4 ustawy wynikało, że wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1 ust. 2 pkt 7 i w art. 2 pkt 7 mogą być kierowane do Kierownika Urzędu w trybie, o którym mowa w ust. 1, do dnia 31 grudnia 1999 r. Akt normatywny uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą nie powinien być stosowany przez Sąd w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2000 r., sygn. akt III ZP 27/00, OSNP 2001/10/33). Przepis art. 22 ust. 4 ustawy określający, do dnia 31 grudnia 1999 r., termin, w jakim powinny zostać złożone do Kierownika Urzędu wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie jednego z tytułów wymienionych w tym przepisie, tj. na podstawie tytułu określonego w art. 2 pkt 7, został powołany w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w uzasadnieniu umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyznania skarżącemu tego uprawnienia z uwagi na to, że wniosek o przyznanie tych uprawnień został złożony po dniu 31 grudnia 1999 r. Jednakże, skoro przepis ten, w zakresie tytułu określonego w art. 2 pkt 7 ustawy, został uznany za niekonstytucyjny, co stwarza podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145a § 1 kpa) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "b" p.p.s.a , należało orzec jak w sentencji wyroku. Dodać trzeba, że Trybunał Konstytucyjny w powyższym wyroku z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt P 19/10 wskazał, że odnośnie osób, które swój tytuł uzyskały na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy konieczne jest wprowadzenie zmian legislacyjnych w art. 22 ust. 4 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 7 tej ustawy, czyli w zakresie nieobjętym tym wyrokiem. W porządku prawnym pozostaje bowiem norma dyskryminująca określoną grupę osób, które mogą dochodzić potwierdzenia uprawnień wynikających ze wspomnianej ustawy. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ nie posiada ona przymiotu wykonalności (art. 152 p.p.s.a.). Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania zostało oparte na podstawie art. 200 p.p.s.a