IV SA/Wr 113/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia NSA Henryk Ożóg, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 lipca 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolność do zawodowej służby wojskowej I. odrzuca skargę w części dotyczącej związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową, II. oddala dalej idącą skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez P. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia 12 grudnia 2008 r. Nr [...] wydane na podstawie art.127 § 1 i 138 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 5 pkt 1, § 30 ust. 1 i ust.2, § 31 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75), utrzymująca w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. z dnia 6 listopada 2008 r. Nr 4932/3/2008 w sprawie kontrolnego badania inwalidy uznające P. B. zdolnym do zawodowej służby wojskowej w grupie drugiej (kat. Z). Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. rozpoznała u P. B. następujące schorzenia, a to : nawracające krótkotrwałe zaburzenia nastroju, które to schorzenie zakwalifikowała jako schorzenie określone w § 74 pkt. 1 Załącznika Nr 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.)(zwanego dalej rozporządzeniem); nadciśnienie tętnicze I/II stopnia (§ 39 pkt 2 rozporządzenia); przewlekły zespół bólowy lędźwiowo - krzyżowy z objawową rwą kulszową i niespojeniem tylnego łuku kręgów L5-S1( § 62 pkt 2 i § 34 pkt 1 rozporządzenia) ; obniżenie ostrości wzroku (§ 13 pkt 1 rozporządzenia); nawrotowe żylaki kończyn dolnych ( § 79 pkt 2 rozporządzenia); żylaki odbytu ( § 47 pkt 3 rozporządzenia). Zdaniem organu rozpoznane schorzenia kwalifikują P. B. jako zdolnego do zawodowej służby wojskowej w grupie II Kat. Z. i nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Dodatkowo wskazała, ze badanego nie zalicza się do żadnej grup inwalidztwa. W odwołaniu od powyższego orzeczenia strona podniosła, że składa odwołanie w związku z niezatwierdzeniem przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską we W. orzeczenia Nr [...] z dnia 25 września 2008 r. Wskazała na przebieg służby w grupie personelu latającego na odrzutowych samolotach naddźwiękowych , podczas których narażony był na obciążenia układu kostnego wielkości 5-6 g, przy obniżonym ciśnieniu atmosferycznym , powodującym niedotlenienie i zmianę zawartości dwutlenku węgla. Odwołujący wskazał na ujemny wpływ na organizm następujących czynników: nasilenie wibracji o drganiach asynchronicznych i częstotliwości do 1000 Hz z dużymi amplitudami, hałas o bardzo wysokiej częstotliwości, promieniowanie mikrofalowe, wzmożoną koncentrację uwagi i jej podzielność, dużą dyspozycyjność, działanie czynników chemicznych. Podniósł także, że ze względu na charakter wykonywanych zadań służbowych oraz szczególne właściwości i warunki służby wymaga stałej kontroli lekarzy specjalistów. Po zakończeniu zawodowej służby wojskowej nie przebywał w środowisku, które mogłoby powodować powstanie schorzeń typowych dla pracy w wojsku. Odwołujący powołał się na informację zawartą w druku N - 9 oraz na kartotekę z przebiegu konsultacji psychiatrycznej , z których wynika jednoznacznie, że przyczyną występowania nawracających krótkotrwałych zaburzeń nastroju są warunki pracy związane z zawodową służba wojskową. Na poparcie swoich twierdzeń P. B. przedstawił opinię specjalną żołnierza zawodowego oraz opinię lekarską. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. w motywach decyzji ostatecznej wskazała , że po zwolnieniu P. B. w dniu 31 grudnia 1999 r. z zawodowej służby wojskowej, dwukrotnie w jego sprawie orzekała Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. , a to w dniu 13 czerwca 2003 r. orzeczenie Nr [...] oraz w dniu 22 grudnia 2004 r. orzeczenie Nr [...] r. W orzeczeniach tych dokonano ustaleń dotyczących stwierdzonych u strony schorzeń, jak i związku poszczególnych chorób i ułomności ze służbą wojskowa. W ocenie Komisji odwoławczej kwestia wpływu właściwości i warunków służby w grupie personelu latającego na odrzutowych samolotach naddźwiękowych nie leży we właściwościach Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej. W odniesieniu do projektu orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. Nr [...] z dnia 25 września 2008 r. organ odwoławczy wskazał, że na podstawie § 28 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), projekt ten nie został zatwierdzony przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący ponowił zarzuty i argumentację podniesioną w odwołaniu. Dodatkowo skarżący zarzucił , że zaskarżone orzeczenie Komisji wyższego stopnia zostało wydane bez rozpatrzenia wszystkich czynników mających wpływ na jego stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego, pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Przedmiotem kontroli są orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w sprawie kontrolnego badania inwalidy, w których komisje lekarskie obu instancji dokonały określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej poprzez zaszeregowanie badanego do odpowiedniej grupy i kategorii określonej w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133 poz. 1422 ze zm.) , określenia związku poszczególnych chorób lub ułomności ze służba wojskową oraz określenia grupy inwalidztwa. W zakresie kwestii związanej z określeniem zdolności do zawodowej służby wojskowej wskazać należy, że wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach, w zakresie spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych i poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422), jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. W sprawach jednak nie uregulowanych w rozporządzeniu przepisy Kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że w sprawach ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej zasadnicze znaczenie ma kwestia zebrania odpowiednich danych co do wiedzy medycznej, gdyż właśnie pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tej służby. Z treści § 23 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wynika, że orzeczenie m.in. o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14, wykorzystując w szczególności: 1) odpis przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego; 2) opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki oraz czynniki ryzyka na stanowisku służbowym zajmowanym przez żołnierza zawodowego; 3) historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 4) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby; 5) kartę badań profilaktycznych i okresowych; 6) książkę zdrowia żołnierza zawodowego; 7) informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego. Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna. Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem rozstrzygnięcie będące przedmiotem skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że odpowiada ono prawu. Wojskowe komisje lekarskie obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne. Należycie rozważono okoliczności i fakty istotne dla wyniku postępowania, ustalone na podstawie niezbędnych badań lekarskich. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci tych badań nie budził wątpliwości, tym bardziej, że skarżący w istocie rzeczy nie kwestionował poczynionych w tym zakresie ustaleń przez organy. W ocenie Sądu wojskowe komisje lekarskie obu instancji prawidłowo na podstawie kompletnego materiału orzeczniczego rozpoznały u strony : nawracające krótkotrwałe zaburzenia nastroju, które to schorzenie zakwalifikowała jako schorzenie określone w § 74 pkt. 1 Załącznika Nr 2 rozporządzenia; nadciśnienie tętnicze I/II stopnia, zakwalifikowane w ramach § 39 pkt 2 rozporządzenia; przewlekły zespół bólowy lędźwiowo - krzyżowy z objawową rwą kulszową i niespojeniem tylnego łuku kręgów L5-S1, zakwalifikowane w ramach § 62 pkt 2 i § 34 pkt 1 rozporządzenia; obniżenie ostrości wzroku , zakwalifikowane w ramach § 13 pkt 1 rozporządzenia; nawrotowe żylaki kończyn dolnych , zakwalifikowane w ramach § 79 pkt 2 rozporządzenia oraz żylaki odbytu zakwalifikowane w ramach § 47 pkt 3 rozporządzenia. Stwierdzenie u skarżącego tego rodzaju schorzeń kwalifikuje go do kategorii "Z" zdolności do zawodowej służby wojskowej. Dokonanych w tym zakresie ustaleń faktycznych skarżący nie podważał zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowo-administracyjnym . W tym stanie rzeczy wobec stwierdzenia , że wniesiona skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów i przy braku naruszeń prawa, które należałoby uwzględnić z urzędu, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Natomiast skarga w zakresie dotyczącym związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa podlegała odrzuceniu, gdyż od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia grupy inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W tym zakresie wskazać należy na uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, (OSNAPiUS 2000 r., nr 5, poz. 167), w którym Sąd uznał, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wydawane w toku postępowania kończącego się decyzją administracyjną innego organu (wojskowego organu emerytalnego albo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) i mają jedynie charakter wstępny, jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w drodze takiej decyzji. Od decyzji administracyjnych kończących postępowanie przed organami wojskowymi w sprawach o określone świadczenia właściwa jest droga przed sądami powszechnymi - pracy i ubezpieczeń społecznych według zasad określonych w kodeksie postępowania cywilnego. Ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich, lecz prawo do świadczeń oraz ich zakres i wysokość z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową nie mają w pełni samodzielnego bytu w tym znaczeniu, że podlegają kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów o ich zakres i wysokość. Uchwała ta zachowała aktualność na gruncie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisu § 23 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie zasad określania zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, wynika, że wojskowe komisje lekarskie orzekają przede wszystkim o zdolności danej osoby do służby wojskowej i o zaliczeniu jej do określonej kategorii tej zdolności a ponadto orzekają one, ale na podstawie odrębnych ustaw, także o związku chorób i ułomności, schorzeń, uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa, obrażeń ze służbą wojskową zarówno czynną, jak i zawodową. W obowiązującym systemie prawnym tymi odrębnymi ustawami są przede wszystkim ustawy: z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm.), z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 66 ze zm.), z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. nr 83, poz. 760 ze zm.). W tym zakresie należy zwrócić uwagę na przepis art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin zgodnie z którymi prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego(ust. 4 art. 31). Odwołanie do sądu przysługuje również w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w terminie określonym w ust. 3(ust. 5 art. 31). Analiza obowiązującego stanu prawnego prowadzi do wniosku, że zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, oraz określenia stopnia inwalidztwa, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W związku z tym skargę w tej części należało odrzucić jako niedopuszczalną, co orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.