IV SA/Wr 115/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 maja 2007 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. , na podstawie art. 104 kpa, art. 40 pkt 1, 3 w związku z art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. Nr 155, poz. 1109), odmówił przyznania L. Z. zasiłku celowego w związku z suszą w 2006r. W motywach rozstrzygnięcia podał, że dnia [...] r. strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą w 2006r. w kwocie [...] zł. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy pomocy udziela się rodzinie rolniczej jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy; 2) w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz.U. Nr 16, poz. 82 ze zm.), wynoszą średnio powyżej 30%. Po wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia pomocy ustalono, iż L. Z. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. W związku z czym pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł jej nie przysługuje. Osoby posiadające ustalone prawo do emerytury lub renty, nie podlegające ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, nie spełniają warunków przewidzianych w przedmiotowym rozporządzeniu. W odwołaniu od powyższej decyzji L. Z. podniosła, że jest rolnikiem, ponieważ uprawia ziemię. Dlatego też, w jej ocenie, powinna otrzymać zasiłek na likwidowanie skutków suszy, gdyż susza nie wybierała tylko starych lub tylko młodych rolników, ale niszczyła uprawy wszystkim. Wniosła więc o przyznanie pomocy. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w celu likwidacji skutków suszy, jaka miała miejsce w Polsce w 2006 r. przeznaczone zostały na ten cel m.in. środki publiczne w ramach rządowego programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia jej skutków. Zasady przyznawania takiej pomocy określono w przepisach wyżej wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. Dysponowanie tymi środkami przyjęło formę celowych zasiłków pieniężnych z pomocy społecznej, wypłacanych na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Zasiłek taki, jako forma zasiłku celowego, może być przyznany osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Zasadniczo - co wynika z art. 39 ustawy - zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, którą może być w szczególności pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu; zasiłek taki przyznaje się osobom i rodzinom, których dochody nie przekraczają kryterium dochodowego określonego w ustawie. Świadczenia z pomocy społecznej mają wspierać potrzebujące rodziny w wychodzeniu z trudnej sytuacji, w jakiej rodziny te się znalazły. Celem świadczeń z pomocy społecznej nie jest zupełne i całkowite zastępowanie rodzin w zaspokajaniu ich potrzeb. Podaniem z [...] r. L. Z. zwróciła się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznanie jej zasiłku celowego na likwidowanie skutków suszy. Z akt sprawy nie wynika, aby do wniosku dołączyła protokół szacunku strat. Wnioskodawczyni nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, co wynika z zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w B. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K. G. w zaświadczeniu z dnia [...] r. potwierdził fakt, że wnioskodawczyni pobiera rentę rodzinną z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W myśl § 2 wymienionego wyżej rozporządzenia, pomocy w nim określonej udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, 2) w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowanych suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82 ze zm.), wynoszą średnio powyżej 30%. Rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji zasadnie przyjął, że pomoc wnioskodawczyni w ramach tego rządowego programu nie przysługuje, skoro nie podlega ona ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy: 1) rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, 2) domownik rolnika, jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Analogicznie zgodnie z art. 6 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy: 1) rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, 2) domownik rolnika, chyba że ten rolnik lub domownik podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty albo ma ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Przez ustalone prawo do emerytury, co wynika z art. 6 pkt 10 c w związku z pkt 12 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, należy rozumieć także ustalone prawo do renty rodzinnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, czyli rentę rodzinną wypłacaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z powyższego wynika więc, że wnioskodawczyni nie spełnia kryterium rolnika wymienionego w § 2 określonego wyżej rozporządzenia o pomocy w związku z suszą, ponieważ nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy o tym ubezpieczeniu z powodu ustalonego prawa do renty rodzinnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W świetle tych ustaleń brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Ani organ odwoławczy, ani organ pierwszej instancji nie może przyznawać świadczeń pieniężnych wbrew przepisom rozporządzenia, które określa zasady ustalania uprawnień do tych świadczeń. Organy te nie są także uprawnione do oceny, czy przepisy tego rozporządzenia uwzględniają sytuację wnioskodawczyni. Organ odwoławczy wskazuje jednakże, że wniosek o pomoc był rozpatrywany w ściśle określonym trybie wynikającym z przywołanego już rozporządzenia o pomocy rządowej w związku z klęską suszy. Taki tryb postępowania wynikał wprost z treści zgłoszonego wniosku. Brak spełnienia warunków do udzielenia wnioskodawczyni pomocy w trybie tego rozporządzenia, nie pozbawia jej możliwości ubiegania się o pomoc w związku z suszą na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Z tych powodów organ pierwszej instancji powinien rozpoznać wniosek L. Z. o udzielenie pomocy ponownie, ale już jedynie w trybie przepisu art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. W tych warunkach Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu L. Z. wyjaśniła, że jest rolnikiem, uprawia ziemię i susza dotknęła ją w takim samym stopniu jak rolników płacących "KRUS". Podniosła też, że w wyniku suszy w 2006r. utraciła 100% uprawy gryki, 60 % owsa i 60% łąk oraz, że nie otrzymała od komisji szacującej straty dokumentu szacunkowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Skarga nie jest zasadna. Z dokonanej przez Sąd analizy akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. L. Z. skierowała do Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wniosek o zasiłek celowy w związku z suszą, która wystąpiła w roku 2006. Jako podstawę prawną żądania we wniosku wskazała § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. Nr 155, poz. 1109), który stanowi, że pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy; 2) w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82, ze zm.), wynoszą średnio powyżej 30 %. Przy czym wskazać należy, że według jego § 3 ust. 1 pomocy tej udziela się jednorazowo, w formie zasiłku celowego udzielanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, w drodze decyzji administracyjnej wydawanej z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Składając ów wniosek, skarżąca jednocześnie oświadczyła, iż jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Tymczasem ze znajdującego się w materiałach sprawy wniosku Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] r. o udzielenie wskazanych w nim informacji, na którym Kierownik Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. sporządził odpowiedź jasno wynika, iż skarżąca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zaś pismo z dnia [...] r. Nr [...] nadesłane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Inspektorat w K. G. Wydział Ubezpieczeń i Składek potwierdza, iż L. Z. pobiera w tym Inspektoracie rentę rodzinną. W tym stanie rzeczy nie ulega wątpliwości, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do renty rodzinnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), gdyż zgodnie z art. 6 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy: 1) rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, 2) domownik rolnika, chyba że ten rolnik lub domownik podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty albo ma ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Przez ustalone prawo do emerytury, co wynika z art. 6 pkt 10 c w związku z pkt 12 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, należy rozumieć także ustalone prawo do renty rodzinnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, czyli rentę rodzinną wypłacaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Tak więc, reasumując wskazać należy, że Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji, nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego. Na marginesie, w kwestii wyjaśnienia skarżącej, dodać trzeba, iż sam fakt uprawy ziemi nie jest równoznaczny z posiadaniem statusu rolnika w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.