IV SA/Wr 118/15
PostanowienieWSA we Wrocławiu2018-07-30
Skład orzekający: Ewa Orłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Jakie przepisy regulują wysokość wynagrodzenia adwokata z urzędu za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sytuacji, gdy skarga kasacyjna została wniesiona przed wejściem w życie nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., a postępowanie w II instancji zakończyło się po tej dacie?Ratio decidendi
W przypadku, gdy postępowanie w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. (tj. przed 2 listopada 2016 r.), należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Dotyczy to również postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nawet jeśli rozprawa odbyła się po tej dacie. Wysokość wynagrodzenia adwokata za udział w rozprawie przed NSA, który nie sporządził i nie wniósł skargi kasacyjnej, ustala się na podstawie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. 'c' rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., powiększone o podatek VAT.Stan faktyczny
Sprawa dotyczy wniosku adwokata D. C. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Postępowanie wyjściowe dotyczyło choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. W. na decyzję Inspektora Sanitarnego. Następnie pełnomocnik z urzędu sporządził skargę kasacyjną, która została odrzucona, a następnie przywrócono termin do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Adwokat D. C. wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za udział w rozprawie przed NSA.Rozstrzygnięcie
Przyznano od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za udział w rozprawie przed NSA, w określonej kwocie wraz ze stawką podatku VAT.Pełny tekst orzeczenia
Ewa Orłowska – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, D. C. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi A. W. na decyzję [...] Państwowego [..] Inspektora Sanitarnego we [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego w sprawie choroby zawodowej postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za udział w rozprawie przed NSA, w wysokości [..]zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie [...] zł, czyli ogółem [...]zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 16 września 2015 r. oddalił skargę
Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2015 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.
Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu pismem z dnia 7 grudnia 2015 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata Ł. S.
Pismem z dnia 12 stycznia 2016 r. pełnomocnik z urzędu sporządził skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu, która została złożona w Sądzie w dniu 14 stycznia 2016 r. k- 88 i następnie odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 25 stycznia 2016 r. z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia k-97.
Postanowieniem Sądu z dnia 2 czerwca 2016 r. umorzono postępowanie zażaleniowe dotyczące powyższego postanowienia Sądu odrzucającego skargę kasacyjną.
Postanowieniem Sądu z dnia 8 kwietnia 2016 r. przywrócono termin do wniesienia skargi kasacyjnej, która został wniesiona do Sądu w dniu 19 lutego 2016 r.
Pismem z dnia 25 kwietnia 2018 r. nr SOU/778/6393/18 Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła do pełnienia z urzędu czynności przed Naczelnym Sądem Administracyjny adw. D. C.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 1624/16 oddalił skargę kasacyjną.
Z protokołu rozprawy przed NSA wynika, że stawił się na niej pełnomocnik z urzędu wyznaczony przez ORA w Warszawie i oświadczył, że podtrzymuje skargę kasacyjną i wnosi o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które nie zostały opłacone w całości lub w części k- 221.
Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega powyższy wniosek pełnomocnika z urzędu, wyznaczonego przez ORA w Warszawie, o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym obejmujących wynagrodzenie za udział w rozprawie przed NSA.
Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.
Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714).
Skoro ustawodawca w § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 16 września 2015 r., a skarga kasacyjna została sporządzona pismem z dnia 12 stycznia 2016 r. i wniesiona do Sądu w dniu 19 lutego 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a więc przed wejściem w życie tego nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) to należy stosować do postępowania w II instancji, obejmującego udział w rozprawie przed NSA - przepisy dotychczasowe, czyli przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 1801), które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. i na podstawie przepisu § 23 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. utraciło moc z dniem 2 listopada 2016 r.
W myśl § 2 powyższego rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu.
Stosownie do § 3 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.
W rozpoznawanej sprawie, wymagane w przepisie § 3 rozporządzenia, oświadczenie pełnomocnik z urzędu złożył na rozprawie przed NSA, co potwierdza protokół tej rozprawy.
Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "c" powołanego rozporządzenia opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł.
Opłata o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, do którego nawiązuje § 21 ust. 1 pkt 2 lit "c" rozporządzenia, wynosi zgodnie z pkt 1 lit "c" 480 zł.
Natomiast w myśl § 4. ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Rozdział IV, czyli § 21, reguluje opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do ust. 2 tego przepisu ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
W myśl zaś § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została sporządzona przez wyżej wymienionego adwokata z urzędu wyznaczonego przez ORA we Wrocławiu, a na rozprawie przed NSA stronę skarżącą reprezentował inny pełnomocnik z urzędu wyznaczony przez ORA w Warszawie na podstawie przepisu art. 253 § 3 p.p.s.a zgodnie z którym, jeżeli adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy ustanowiony, w sposób określony w § 1, ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, na wniosek ustanowionego adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, wyznaczy w razie potrzeby adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego z innej miejscowości.
Wynagrodzenie adwokata, który nie sporządził i nie wniósł skargi kasacyjnej, a brał jedynie udział w rozprawie przed NSA, reguluje zatem przepis § 21 ust. 1 pkt 2 lit "c", rozporządzenia zgodnie z którym, należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wynoszącej [..] zł, co stanowi kwotę [..] zł (1/2 x [...]=[...]zł). Kwota 360 zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 75 % kwoty 480 zł, co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "c" w związku z pkt 1 lit "c".
Mając powyższe na uwadze, należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą udział w rozprawie przed NSA - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości [..] zł (wynagrodzenie: [...]zł + podatek VAT: [..] zł =[...] zł).
Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "c" i pkt 1 lit "c" oraz § 4 ust. 1, 2 i 3 i rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło