IV SA/Wr 120/17

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z kolejnego wniosku A. S. o ustanowienie adwokata z urzędu, w tym zmianę pełnomocnika z urzędu i kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu, w tym zmianę pełnomocnika z urzędu i kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący pismem z dnia 10 lipca 2017 r. wniósł o zmianę, czyli wyznaczenie innego adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej. W piśmie tym podał, że po zapoznaniu się ze stanowiskiem pełnomocnika z urzędu, wyrażonym w piśmie z dnia 24 czerwca 2017 r., czyli w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz stanowiskiem innych pełnomocników, którzy reprezentują w analogicznych sprawach inne osoby - nie zgadza się z opinią adwokata z urzędu W. B. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniósł o przychylne rozpoznanie tego wniosku, ponieważ przy składaniu skargi kasacyjnej obowiązuje przymus adwokacki i nie posiada żadnych funduszy na wynajęcie prywatnego adwokata. W odpowiedzi na pismo referendarza sadowego z dnia 13 lipca 2017 r. skarżący złożył powyższy wniosek na urzędowym formularzu z dnia 19 lipca 2017 r., w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku tym opisał stan rodzinny, sytuację dochodową i stan majątkowy. W rubryce nr 12 tego formularza, zawierającej oświadczenie o niezatrudnianiu i niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, skarżący zaznaczył, że nie zatrudnia adwokata. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, zawarty w piśmie z dnia 10 lipca 2017 r. (k-73) i następnie złożony na urzędowym formularzu z dnia 19 lipca 2017 r. (k-89), który został zakwalifikowany jako kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i kolejny wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu, w tym o zmianę adwokata z urzędu. Przepis art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W myśl art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 p.p.s.a.). Z treści art. 245 § 2 p.p.s.a. wynika że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Kolejny wniosek strony skarżącej o ustanowienie adwokata urzędu, w tym o zmianę pełnomocnika z urzędu, jest zbędny, gdyż z akt sprawy wynika, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 marca 2017 r. skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (pkt I sentencji). Postanowienie to zostało doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 28 marca 2017 r. Pomoc prawna w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu została zatem przyznana na etapie postępowania przed sądem I instancji. Z kolei Okręgowa Rada Adwokacka we W. dnia [..] wyznaczyła wyżej wymienionego pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik ten w dniu 10 maja 2017 r. sporządził pismo procesowe, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. Na rozprawie w dniu 16 maja 2017 r., na której zapadł wyrok oddalający skargę w całości, skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika substytucyjnego upoważnionego przez wyżej wymienionego adwokata z urzędu. Następnie pismem z dnia 16 maja 2017 r. adwokat z urzędu złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku, którego odpis wraz z uzasadnieniem został mu doręczony w dniu 22 czerwca 2017 r. Dla oceny obecnie rozpoznawanego wniosku o ustanowienie kolejnego adwokata z urzędu, w tym o zmianę pełnomocnika z urzędu, istotne jest, że wyznaczony z urzędu adwokat, pismem z dnia 24 czerwca 2017 r. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, która wpłynęła do Sądu w dniu 26 czerwca 2017 r. Pismem Sądu z dnia 17 lipca 2017 r. przesłano odpis tej opinii stronie skarżącej, zgodnie z art. 177 § 4 p.p.s.a. Dnia 19 lipca 2017 r. odpis opinii został doręczony stronie skarżącej. Powyższe oznacza, iż skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, zaś wyznaczony adwokat udzielił pomocy prawnej stronie skarżącej zarówno w postępowaniu przed sądem I instancji zakończonym wyrokiem oddalającym skargę w całości jak i w postępowaniu drugoinstancyjnym obejmującym sporządzenie powyższej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej mieści się w zakresie czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu (post. NSA z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II GZ 26/10, LEX nr 663543), a także treść nowo obowiązującego przepisu art. 177 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 (czyli również pełnomocnik ustanowiony z urzędu przed wydaniem orzeczenia przez sąd I instancji, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie) nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. W tym miejscy wskazać należy, iż wysłanie przez pełnomocnika z urzędu w dniu 24 czerwca 2017 r. opinii na adres skarżącego nie wywołało powyższego skutku procesowego, dotyczącego rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, lecz dopiero przesłanie odpisu tej opinii, pismem z dnia 17 lipca 2017 r., przez sąd skarżącemu i jej doręczenie skarżącemu w dniu 19 lipca 2017 r. W myśl zaś art 177 § 5 p.p.s.a. nie stosuje się zdania trzeciego powołanego wyżej przepisu § 4, dotyczącego biegu termu do wniesienia skargi kasacyjnej, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika. Z powyższych regulacji, tj. art 177 § 5 w związku z art. 177 § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że właściwa rada adwokacka wyznaczy innego pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy otrzyma zawiadomienie sądu, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie została sporządzona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności. W przypadku złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyznaczenie innego pełnomocnika z urzędu przez radę adwokacką następuje zatem wskutek zawiadomienia Sądu, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie została sporządzona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności. W rozpoznawanej zaś sprawie, jak już wyżej wskazano, skarżącemu doręczono odpis opinii przesłany przez Sąd, przy czym Sąd nie stwierdził nierzetelności tej opinii. Zauważyć również należy, iż w przypadku wątpliwości dotyczących pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu strona zainteresowana winna zwrócić się o ich rozstrzygnięcie do okręgowej rady adwokackiej. (art. 28 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, Dz. U. tj. z 2002r. nr 123, poz. 1058 ze zm.). Niezadowolenie strony ze sposobu świadczonej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu nie uprawnia zatem Sądu do zmiany osoby pełnomocnika, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do zmiany osoby pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką. Sąd wydaje jedynie postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy, wskazane w art. 253 § 1 p.p.s.a., po spełnieniu przez skarżącego przesłanek uprawniających do przyznania tego prawa, natomiast wyznaczenie konkretnego pełnomocnika, w tym również nowego (kolejnego) pełnomocnika, należy do właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej, co wynika z treści art. 253 § 1 i 2 p.p.s.a. Powyższe względy pozwalają na przyjęcie, że rozpoznanie kolejnego wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu, w tym wniosku o zmianę pełnomocnika z urzędu, należało uznać za zbędne i podlegające umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. Oceny tej nie zmienia fakt, że skarżący w rubryce nr 12 urzędowego formularza dotyczącego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że nie zatrudnia adwokata. Zbędne jest również rozpoznanie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skoro skarżący jest zwolniony z obowiązku ich ponoszenia na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" p.p.s.a, zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W tej sytuacji umorzeniu podlega również postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Dodać należy, że również prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 marca 2017 r. z powyższych względów umorzone zostało postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt II sentencji). Z tych względów należało w niniejszej sprawie umorzyć postępowanie wszczęte zarówno kolejnym wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu, w tym o zmianę adwokata z urzędu, jak i kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 249a w związku z art. 245 § 2, art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" p.p.s.a i art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.