IV SA/Wr 123/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Aneta Januszkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. sprawy ze skargi R. G. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., działając na podstawie ogólnie powołanych przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), a także rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151 poz. 1595), wydała w dniu [...] orzeczenie Nr [...] w sprawie kontrolnego badania inwalidy, w którym orzekła m.in., że R. G. jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Komisja podała, że po przeprowadzonym u żołnierza badaniu lekarskim rozpoznała: 1) zaburzenia nerwicowe, znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne (§ 66 pkt 2 z Załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach), 2) zespół zależności alkoholowej w stanie abstynencji (§ 72 pkt 2), 3) naczyniak wątroby (§ 82 pkt 1), 4) uszkodzenie wątroby nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 44 pkt 15), 5) obustronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich. Szept ucho prawe 5-6 m i szept ucho lewe 5 m (§ 21 pkt 1), 6) przewlekłe śluzowo-ropne zapalenie zatok szczękowych (§ 26 pkt 10), 7) sarkoidoza płuc w I stadium, nieupośledzająca sprawności wydolności oddechowej (§ 37 pkt 1), 8) przebyta reakcja dezadaptacyjna (§ 67 pkt 1 - w zast.), 9) przewlekła choroba wrzodowa dwunastnicy z nawrotami w wywiadzie (§ 43 pkt 5 - w zast.), 10) torbiel warstwy korowej nerki lewej, nieupośledzajaca sprawności ustroju (§ 48 pkt 1), 11) zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa lędźwiowego z przewlekłym zespołem bólowym przykręgosłupowym, nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 34 pkt 5, § 34 pkt 9, § 62 pkt 1), 12) wygojone złamanie IV i V-ej kości śródstopia prawego z powysiłkowym zespołem bólowo-obrzękowym nieupośedzające sprawności ustroju (§ 75 pkt 2), 13) przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego nieupośledzające sprawności ustroju (§ 44 pkt 1), 14) przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 43 pkt 1), 15) kamica nerkowa prawostronna nieupośledzająca sprawności ustroju (§ 48 pkt 4), wobec czego, jak już wcześniej powiedziano, m.in. uznała go za zdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej - Kategoria Z, grupa II badanych. Niezgadzając się z tym orzeczeniem R. G. odwołał się od niego. W odwołaniu podniósł, że będąc badanym dnia [...] przez Rejonową Wojskowa Komisję Lekarską, orzeczeniem nr [...] został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej - Kategoria N, trwale i całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju - kategoria E. Podkreślił, że schorzenia takie jak: przedłużona reakcja dezadaptacyjna znacznie upośledzająca zdolności zachowawcze (§ 66 pkt 2), zaburzenia neurasteniczne znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne (§ 67 pkt 2), przewlekła choroba wrzodowa dwunastnicy z nawrotami (§ 43 pkt 5), marskość wątroby (§ 44 pkt 9), przewlekła niewydolność trzustki, nie uległy w ciągu 3 lat całkowitemu wyleczeniu. Jego stan zdrowia nie poprawił się w tak dużym stopniu aby uznać go za osobę całkowicie zdrową i zdolną do podjęcia czynnej służby wojskowej lub zarobkowania. Po rozpatrzeniu odwołania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała w dniu [...] orzeczenie Nr [...], którym z powołaniem się na przepis art.art. 127 § 1, 138 kpa, w związku z § 5 pkt 1, § 30 ust. 1 i 2, § 31 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75), utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia podała, że po rozpatrzeniu odwołania i dokonaniu analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej w sprawie nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia kwestionowanego orzeczenia. Komisja stwierdziła, że rodzaj i stopień nasilenia schorzeń wymienionych w pkt 8 orzeczenia organu I instancji został określony w oparciu o wyniki przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. badań lekarskich specjalistycznych i laboratoryjnych i zakwalifikowany adekwatnie do tych ustaleń zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), w myśl których uzasadniają one uznanie skarżącego za zdolnego do zawodowej służby wojskowej i brak inwalidztwa. R. G. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Podniósł w niej, iż zarówno orzeczenie I jak i II instancji zostały wydane z naruszeniem zasad współżycia społecznego, a także złej wiary, a w szczególności postanowień art.art. 7, 8 i 9 kpa. W związku z czym wniósł o uchylenie obydwu orzeczeń i uznanie, że obowiązują orzeczenia poprzednich Komisji. Nadto skarżący powołał się na argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanych orzeczeniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999r. l SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w kpa ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Z przepisu § 26 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422) wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku Nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Tymczasem, orzeczenie podjęte przez organ pierwszoinstancyjny ogranicza się do wymienienia zdiagnozowanych u skarżącego jednostek chorobowych i zakwalifikowania ich do odpowiednich paragrafów z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), stanowiącego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia. Nie spełnia więc ono wyżej wskazanych wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ II instancji obszerniej wyjaśnia motywy zapadłego rozstrzygnięcia, powołując się przy tym na dokumentację medyczną. Jednakże motywy te są zbyt lakonicznie sformułowane. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza: 1) zaburzenia nerwicowe, znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne (§ 66 pkt 2 z Załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach), 2) zespół zależności alkoholowej w stanie abstynencji (§ 72 pkt 2), 3) naczyniak wątroby (§ 82 pkt 1), 4) uszkodzenie wątroby nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 44 pkt 15), 5) obustronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich. Szept ucho prawe 5-6 m i szept ucho lewe 5 m (§ 21 pkt 1), 6) przewlekłe śluzowo-ropne zapalenie zatok szczękowych (§ 26 pkt 10), 7) sarkoidoza płuc w I stadium, nieupośledzająca sprawności wydolności oddechowej (§ 37 pkt 1), 8) przebyta reakcja dezadaptacyjna (§ 67 pkt 1 - w zast.), 9) przewlekła choroba wrzodowa dwunastnicy z nawrotami w wywiadzie (§ 43 pkt 5 - w zast.), 10) torbiel warstwy korowej nerki lewej, nieupośledzajaca sprawności ustroju (§ 48 pkt 1), 11) zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa lędźwiowego z przewlekłym zespołem bólowym przykręgosłupowym, nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 34 pkt 5, § 34 pkt 9, § 62 pkt 1), 12) wygojone złamanie IV i V-ej kości śródstopia prawego z powysiłkowym zespołem bólowo-obrzękowym nieupośedzające sprawności ustroju (§ 75 pkt 2), 13) przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego nieupośledzające sprawności ustroju (§ 44 pkt 1), 14) przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 43 pkt 1), 15) kamica nerkowa prawostronna nieupośledzająca sprawności ustroju (§ 48 pkt 4). Należy wskazać, że dokonując poszczególnych kwalifikacji organy orzekające powołały się m.in. na przepis § 66 pkt 2 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia wyróżniający zaburzenia nerwicowe upośledzające lub znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne rokujące poprawę kwalifikujący, orzekanych grupie II, do kategorii zdrowia "N" lub "Z" oraz przepis § 72 pkt 2 wyróżniający zespół uzależnienia od alkoholu w stanie abstynencji kwalifikujący, w tej samej grupie, również do kategorii zdrowia "N" lub "Z". Przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z", zadaniem organu decyzyjnego jest szczególnie wnikliwe dokonanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z 8 września 1999r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319). Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat. "Z" - zdolny do zawodowej służby wojskowej, bądź "N" - niezdolny do pełnienia tej służby, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić przyczynę przyjętej kategorii zdolności. Powyższe zachowanie niezbędne jest zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Tymczasem w badanym przez Sąd postępowaniu takiego działania organów zabrakło. Zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, w żadnym wypadku nie czynią zadość omawianym wcześniej wymogom przepisu art. 107 § 3 kpa. Co prawda, z akt sprawy wynika, iż skarżący został poddany nie tylko badaniom ogólnym ale też specjalistycznym, również dodatkowym, przez właściwych do tego lekarzy. W oparciu zaś o wyniki tych badań organy dokonały oceny jego stanu zdrowia, jednakże nie może być ona przedmiotem kontroli Sądu, gdyż kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, dokonywana przez sąd administracyjny, polega na sprawdzeniu prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia żołnierza, tzn. czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach, a dokonana następnie kwalifikacja zdolności żołnierza zgodna z przepisami dotyczącymi zasad określania zdolności do służby wojskowej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestiach medycznych, oceniać badań. To organ orzeczniczy ma obowiązek w uzasadnieniu decyzji przedstawić stanowisko w tym przedmiocie. W podlegającym ocenie Sądu postępowaniu tego zabrakło. Na marginesie jeszcze dodać należy, że skoro skarżący powoływał się na wcześniejsze orzeczenie z roku 2004 o uznaniu go za trwale niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz trwale i całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, które w jego opinii ma znaczący wpływ na obecne postępowanie, zaangażowanie organów decyzyjnych w wyjaśnieniu mu wydanego rozstrzygnięcie winno być wielce staranne. W tej kwestii jednak Komisje obydwu instancji również nie podjęły próby należytego przekonania strony do swych racji. W związku z tym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu.