IV SA/Wr 123/18

|Sygn. akt IV SA/Wr 123/18 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 11 kwietnia 2018 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, , Sędziowie, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.), , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r., sprawy ze skargi O. L., na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Fizjoterapii we W., z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego, , , stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji., , Decyzją z [...] XII 2017 r. (nr [...]) Odwoławcza Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły A (dalej "organ") orzekła o przyznaniu O. L. (dalej "skarżąca") "stypendium socjalnego/stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości*". W motywach decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 107 § 3 kpa oraz rozdziałem 2 § 9 pkt 1 i 2 regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Wyższej Szkoły A (przyjętego zarządzeniem nr [...] Rektora Wyższej Szkoły A z dnia [...] IX 2017 r.) – dalej jako "Regulamin" - Odwoławcza Komisja Stypendialna przyznała skarżącej stypendium socjalne/stypendium socjalne w zwiększonej wysokości* od miesiąca grudnia 2017 w związku z uzupełnieniem przez skarżącą wniosku o stypendium socjalne dnia [...] X 2017 r. i dostarczeniem następujących dokumentów: - zaświadczenia z Urzędu Skarbowego za 2016 r. O. L.; - oświadczenia dotyczącego aktualnej sytuacji dochodowej W. L.; - oświadczenia dotyczącego aktualnej sytuacji dochodowej E. L.; - oświadczenia dotyczącego aktualnej sytuacji dochodowej L. L. W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie przepisów art. 64 § 2, art. 77 i art. 75 § 1 kpa oraz § 6 ust. 1, 6 i 7 Regulaminu. Skarżąca podniosła, że w dniu [...] X 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości wraz załącznikami, którego kompletność została sprawdzona w jej obecności przez pracownika przyjmującego wnioski, a wniosek przyjęto bez uwag. Dalej wyjaśniła, że do chwili ogłoszenia listy osób, którym przyznano stypendium, tj. do pierwszych dni grudnia, nie otrzymała żadnego wezwania do usunięcia braków formalnych. Tymczasem została na ogłoszonej liście ujęta jako osoba, której wniosek pozostawiono bez rozpoznania z powodu braków formalnych. Skarżąca podała następnie, że dopiero podczas wizyty w dziekanacie w dniu [...] XII 2017 r. dowiedziała się, że ma uzupełnić braki formalne wniosku w terminie 7 dni o zaświadczenie o osiągniętych dochodach w 2016 r. oraz o oświadczenia rodziny o aktualnej sytuacji dochodowej. Braki zostały uzupełnione w dniu [...] XII 2017 r., a pomimo to zostało skarżącej przyznane stypendium dopiero od grudnia 2017 r., zamiast od października, kiedy to składany był wniosek. Skarżąca zwróciła uwagę, że zgodnie z § 6 pkt 6 i 7 Regulaminu, Sekretariat Uczelni zobowiązany był do udzielania wszelkich informacji o formach pomocy materialnej, sposobach i terminach wnioskowania oraz sprawdzenia każdego wniosku w trakcie przyjmowania pod względem formalnym, czyli kompletności formularzy i załączników. Organ – zdaniem skarżącej – naruszył te przepisy jak i przepis art. 64 § 1 kpa, który wskazuje wyraźnie na tryb i formę informowania o brakach formalnych wniosku oraz na tryb ich uzupełniania. Skarżąca podkreśliła też, że zakwestionowana decyzja wydana została w trybie odwoławczym, mimo że nigdy nie wydano jej decyzji pierwszoinstancyjnej, a nadto nie składała nigdy odwołania. Poza tym – w ocenie skarżącej – decyzja w ogóle nie określa, jakie stypendium jej przyznano, zaś wysokość wypłat wskazuje, że przyznano stypendium w podstawowej wysokości, nieadekwatnej do złożonego wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że wniosek skarżącej o przyznanie stypendium w zwiększonej wysokości nie spełniał wymagań formalnych, jednak wezwanie do ich usunięcia zostało omyłkowo wysłane pod niewłaściwy adres. W związku z tym, skarżącą powiadomiono telefonicznie o możliwości dołączenia dokumentów i otrzymania stypendium, co też skarżąca uczyniła. Organ zwrócił uwagę, że uzupełniając dokumenty skarżąca nie złożyła ani żadnego podania – wniosku, ani oświadczenia, że codzienny dojazd do uczelni utrudniałby znacznie lub uniemożliwiał studiowanie, ani oświadczenia o miejscu zameldowania. Dlatego też przyznano skarżącej stypendium w zwykłej wysokości i to od dnia [...] XII 2017 r. Organ podkreślił, że studentowi przysługuje prawo składania wniosku o stypendium w każdym czasie, jednak wówczas jest ono przyznawane od miesiąca złożenia kompletnego wniosku, co też miało miejsce w przypadku skarżącej. Jednocześnie organ przyznał, że błędnie przyjął, iż czynność polegająca na uzupełnieniu dokumentów przez skarżącą jest odwołaniem od decyzji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Ponieważ jednak zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skarga powinna zostać oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 r., poz. 1369, ze zm.) – dalej jako "ppsa", sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zaskarżona decyzja obciążona jest wadą nieważności z dwóch powodów. Po pierwsze, decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, a więc w warunkach określonych przesłanką nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Została bowiem podjęta przez organ odwoławczy – Odwoławczą Komisję Stypendialną, mimo że nie wydano w ogóle decyzji pierwszoinstancyjnej, zaś skarżąca nie wnosiła administracyjnego środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zauważyć należy, że w Wyższej Szkole A – dalej jako "Wyższej Szkole A" - powołano na rok akademicki 2017-2018 Komisję Stypendialną oraz Odwoławczą Komisję Stypendialną, co wynika z zarządzenia nr [...] Rektora z dnia [...] IX 2017 r. w sprawie powołania Komisji Stypendialnej oraz Wyższej Komisji Stypendialnej. Upoważnienie ustawowe do powołania takich organów znajduje się w art. 176 ust. 3 ustawy z 27 VII 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183, ze zm.) – dalej "ustawa". Jakkolwiek w zarządzeniu powołano się błędnie na podstawę z art. 177 ust. 1 ustawy, to jednak podstawę prawną dla takiego zarządzenia stanowił przepis art. 176 ust. 3 ustawy, właściwy dla uczelni nieposiadających podstawowej jednostki organizacyjnej. Jak bowiem wynika z § 35 powszechnie dostępnego Statutu Wyższej Szkoły A nie tworzy się w niej podstawowych jednostek organizacyjnych w rozumieniu ustawy. Rozdział kompetencji pomiędzy komisją stypendialną a odwoławczą komisją stypendialną określa jednoznacznie art. 176 ust. 3 ustawy. Komisja stypendialna przyznaje na wniosek studenta świadczenia w postaci: stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora dla najlepszych studentów oraz zapomogi. Odwoławcza komisja stypendialna rozpatruje zaś wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji wydanych przez komisję stypendialną. Potwierdzają to zresztą postanowienia § 2 ust. 5 § 10 ust. 3 Regulaminu, które powtarzają regulację ustawową. W konsekwencji stwierdzić należy, że w zakresie właściwości Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły A mieści się rozpatrywanie środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły A. Skoro niewątpliwe jest, że skarżąca nie składała takiego środka zaskarżenia, Odwoławcza Komisja Stypendialna nie była właściwa do rozstrzygania sprawy stypendium. Co więcej, skarżąca takiego środka zaskarżenia nie mogła skutecznie złożyć, skoro organ pierwszej instancji nie wydał decyzji ale pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania, a więc dokonał czynności materialnotechnicznej. Jeśli zaś z jakichkolwiek powodów uznano, że wniosek skarżącej należy rozpatrzyć w formie decyzji, organem właściwym była Komisja Stypendialna jako organ pierwszej instancji. W świetle przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 kpa nie ma znaczenia, czy organ naruszył przepisy regulujące właściwość miejscową, rzeczową czy funkcjonalną. W każdym przypadku naruszenie przepisów o właściwości skutkować będzie sankcją nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Po drugie, zaskarżona decyzja nie konkretyzuje w ogóle przyznanego świadczenia, co stanowi rażące naruszenie przepisu art. 104 § 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 kpa. Z powołanych przepisów wynika, że celem decyzji administracyjnej jest rozstrzygnięcie sprawy co do istoty lub zakończenie sprawy w inny sposób (art. 104 § 2 kpa). Stąd też obligatoryjnym elementem formalnym każdej decyzji jest rozstrzygnięcie (art. 107 § 1 pkt 5 kpa), z którego ma wynikać, w jaki sposób organ rozstrzygnął sprawę. Tymczasem zakwestionowana decyzja nie konkretyzuje ani rodzaju przyznanego stypendium, ani też jego wysokości, przez co nie spełnia podstawowej funkcji dla której ustawodawca ustanowił taką formę działania administracji. Jak zaś wynika z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nieważność decyzji stwierdza się w przypadku jej wydania z rażącym naruszeniem prawa, a więc naruszeniem kwalifikowanym. Rażące naruszenie prawa określa się przy tym jako naruszenie oczywiste i bezsporne, a przy tym takie, które koliduje z zasadą państwa prawa (por. np. wyroki NSA: z dnia 13 XII 1988 r., II SA 981/88 i z dnia 25 IX 2007 r., II OSK 1111/06, publ. CBOSA). Sąd podzielił również pozostałe zarzuty skargi, jakkolwiek nie mają już one charakteru kwalifikowanego. W przypadku bowiem stwierdzenia jakichkolwiek braków formalnych, organ powinien wskazać o jakie braki chodzi i umożliwić skarżącej ich uzupełnienie w terminie nie krótszym jak 7 dni (zob. art. 64 § 2 kpa). Skoro zatem, jak wynika z akt, wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skierowane zostało pod niewłaściwy adres (bezskuteczność czynności), nie było podstaw do pozostawienia pierwotnego wniosku skarżącej bez rozpoznania na zasadzie art. 64 § 2 kpa. W konsekwencji nie było też podstaw, by czynności skarżącej, polegające na uzupełnieniu brakujących dokumentów w dniu [...] XII 2017 r., traktować jako nowy wniosek. Organ zresztą sam przyznał, że nowego wniosku skarżąca nie składała. Tak samo całkowicie nieuprawnione jest powoływanie się przez organ w odpowiedzi na skargę na nowe braki formalne, jako przyczynę przyznania stypendium w podstawowej zamiast w zwiększonej wysokości. Sąd zwraca uwagę, że z akt nie wynika, by organ wzywał skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów w postaci oświadczenia, że codzienny dojazd do uczelni utrudniałby znacznie lub uniemożliwiał studiowanie oraz w postaci oświadczenia o miejscu zameldowania, mimo że we wniosku skarżąca wyraźnie zaznaczyła, że ubiega się o stypendium w zwiększonej wysokości. Nie było zatem podstaw do wyciągania wobec skarżącej negatywnych konsekwencji prawnych z powodu dodatkowych braków formalnych wniosku, do których uzupełnienia skarżąca nie została w ogóle wezwana. Na marginesie rozważań Sąd sygnalizuje również nieprawidłowość w zakresie pouczenia zamieszczonego w zarządzeniu nr [...] Prorektora ds. studenckich Wyższej Szkoły A z [...] XI 2017 r. zatwierdzającym zbiorcze listy świadczeń przyznanych studentom. Pouczenie to sugeruje, że zarządzenie stanowi decyzję administracyjną, którą można zakwestionować w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia zarządzenia. Taka praktyka stoi w sprzeczności z obowiązującą w procesie administracyjnym zasadą oficjalności doręczeń (art. 39 kpa), jak i z postanowieniami przyjętego w Wyższej Szkoły A Regulaminu (zob. w szczególności § 9 ust. 7 i § 10 ust. 2 Regulaminu). W konsekwencji Sąd orzekł na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa, mając na względzie wystąpienie przesłanek nieważności w postaci naruszenia przepisów o właściwości (przesłanka z art. 156 § pkt 1 kpa) oraz rażącego naruszenia art. 104 § 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 kpa (przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Sąd nie zasądził na rzecz skarżącej kosztów postępowania, mimo zawartego w skardze wniosku, gdyż z akt sprawy nie wynika, by skarżąca poniosła jakiekolwiek koszty postępowania.