IV SA/Wr 123/25

WyrokWSA we Wrocławiu2025-10-14

Skład orzekający: Andrzej Nikiforów, Daria Gawlak-Nowakowska, Gabriel Węgrzyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zasiłek celowy na odbudowę budynku gospodarczego, zniszczonego w wyniku powodzi, może zostać przyznany, jeśli budynek ten służył do przechowywania przedmiotów niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa domowego, a nie hodowli zwierząt?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji przedwcześnie odmówiły przyznania zasiłku celowego na odbudowę budynków gospodarczych zniszczonych w wyniku powodzi. Brak było wystarczających dowodów, aby jednoznacznie stwierdzić, że budynki te nie spełniają kryteriów "budynku gospodarczego" w rozumieniu przepisów, zwłaszcza art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej oraz pkt 5 części I Zasad. Organy naruszyły zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a organ odwoławczy dodatkowo naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zasiłek celowy na odbudowę budynków gospodarczych zniszczonych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. Wójt Gminy Głogów odmówił przyznania zasiłku, uznając, że zgłoszone obiekty nie są budynkami gospodarczymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący w skardze do WSA podniósł, że budynki te służyły do przechowywania niezbędnych rzeczy do prowadzenia gospodarstwa domowego i uległy znacznym uszkodzeniom.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału IV Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 października 2025 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 27 stycznia 2025 r. nr SKO/PS-411/183/2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżoną decyzją z 27 stycznia 2025 r., SKO/PS-411/183/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Głogów (dalej: Wójt, organ I instancji) z 2 grudnia 2024 r., nr GOPS.ODM.PRB.8212.3.2024 odmawiającą przyznania Z. N. (dalej: strona, skarżący) zasiłku celowego na odbudowę budynku gospodarczego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że w związku z powodzią, która nawiedziła obszar m.in. gminy G. strona w dniu 28 listopada 2024 r. złożyła wniosek o pomoc remontowo-budowlaną w związku ze szkodami powstałymi m.in. w budynkach gospodarczych w P., które powstały wskutek powodzi jaka miała miejsce we wrześniu 2024 r. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Wójt decyzją z 2 grudnia 2024 r. odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał m.in. przepisy art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 39 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, ze zm.; dalej: uops). Motywując swoje stanowisko wskazał m.in., że podstawą do określenia wysokości przyznawanej pomocy - zasiłku celowego - jest w szczególności rodzinny wywiad środowiskowy, przeprowadzony przez pracownika socjalnego oraz Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku, zatwierdzone przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Zasady). Poza tym, zarządzeniem Nr WG/104/2024 Wójta Gminy Głogów z dnia 12 listopada 2024 r. została powołana Komisja ds. szacowania szkód w budynkach i lokalach mieszkalnych na terenie gminy G., powstałych wskutek powodzi we wrześniu 2024 r. (dalej: Komisja). Wyjaśnił, że w Komisja w dniu 2 grudnia 2024 r. ustaliła, że zgłoszone budynki nie są budynkami gospodarczymi i nie mają znamion budynków inwentarskich. Organ I instancji przytoczył definicję budynku gospodarczego i wskazał, że zasiłek na odbudowę budynku gospodarczego nie przysługuje w przypadku innego przeznaczenia tego budynku, np. w ramach działalności rolniczej na cele produkcji rolnej przeznaczonej do sprzedaży rynkowej lub związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym wykorzystywanych jako, np. lokale usługowe, magazynowe lub produkcyjne. Następnie dodał, że na podstawie informacji strony ustalono, że w zgłoszonych budynkach nie jest prowadzona hodowla niewielkiej liczby zwierząt gospodarczych. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia strona zarzuciła, że nie zgadza się z decyzją, ponieważ w powodzi we wrześniu 2024 r. zostały zalane jego budynki gospodarcze, które wymagają usunięcia szkód wyrządzonych przez powódź, tj. skucia posadzek, tynków wewnątrz i zewnątrz budynku, dezynfekcji, sprawdzenia instalacji elektrycznej, która przestała działać, naprawy elewacji, ocieplenia. Dodała, że spękały ściany nośne. Zostały zniszczone przez wodę drzwi i bramy wejściowe. Obecny stan budynków zagraża życiu i zdrowiu. Strona wskazała wreszcie, że są to jego budynki gospodarcze, które służyły do przechowywania wszystkich niezbędnych rzeczy do prowadzenia gospodarstwa domowego, np. węgiel, drewno, przetwory domowe, warzywa, maszyny służące do uprawy roli, zakupiony sprzęt i materiały do remontu mieszkania, budynków gospodarczych, ogrodzenia. W wyniku złożonego odwołania SKO decyzją z 27 stycznia 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta akcentując, że uszkodzone podczas powodzi pomieszczenia zgłoszone przez stronę (garaż nr 1, garaż nr 2, wiata drewniana i szczęka metalowa) nie są budynkami gospodarczymi i nie mają znamion budynków inwentarskich. Tymczasem pomoc w formie zasiłku celowego przeznaczona może być tylko na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który służy zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych danej rodziny. W skardze do WSA strona wskazała, że na posadzkach i tynkach ścian w chwili obecnej wychodzi grzyb i pleśń. Kanalizacja przerwana, wyciek na zewnątrz. W pomieszczeniach zapach wilgoci i grzyba. Podniosła również brak energii elektrycznej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), w zakresie realizowanej kontroli, sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie odpowiadają prawu, a tym samym winny zostać uchylone. Na samym wstępie - przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi - wypada zaakcentować, że wspomniany wyżej brak związania zarzutami skargi nakłada na Sąd – przede wszystkim - obowiązek zrekonstruowania materialnoprawnego wzorca przyznania wnioskowanej pomocy. Sąd zatem wskazuje, że na podstawie powołanego przez organy obu instancji art. 40 ust. 2 uops zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 uops zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 uops, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Wniosek skarżącego o przyznanie pomocy w formie ww. zasiłku związany był z wystąpieniem na terenie jego zamieszkania powodzi i objęcia obszaru gminy G. stanem klęski żywiołowej. Gmina ta została również objęta rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1371). Zauważyć następnie należy, że ustawodawca dokonał zmian normatywnych, mających zastosowanie w sprawach dotyczących pomocy państwa udzielanej poszkodowanym wskutek powodzi z września 2024 r., modyfikujących warunki przyznania zasiłku celowego. Zmiany te wprowadzono kolejno: 1) ustawą z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473, ze zm.; dalej: ustawa zmieniająca); 2) ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1717; dalej: ustawa z dnia 21 listopada 2024 r.). W szczególności należy podkreślić – co ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy – że mocą art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. wprowadzono zmiany do ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, zaś mocą jej art. 19 wprowadzono zmiany do ustawy zmieniającej, dodając do niej art. 69b. Przy tym przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. weszły, co do zasady, w życie w dniu 26 listopada 2024 r. Czyli podkreślić należy, co ma istotne znaczenie dla kierunku rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy, że omawiane zmiany obowiązywały już zarówno w dacie wydania zaskarżonej decyzji SKO, jak i poprzedzającej ją decyzji Wójta. Zgodnie z dodanym art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, obowiązującym od dnia 26 listopada 2024 r., zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 uops, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny. Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, wypłaca się w kwocie 50 tys. zł przed wydaniem decyzji o ustaleniu prawa do tego zasiłku, na podstawie wniosku złożonego przez osobę poszkodowaną w terminie 4 dni od dnia złożenia wniosku (art. 69b ust. 3 ustawy zmieniającej). W przypadku nieustalenia prawa do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, albo ustalenia kwoty tego zasiłku w wysokości niższej niż określona w art. 69b ust. 3 albo 4 ustawy zmieniającej, wypłacona część zasiłku podlega zwrotowi odpowiednio w kwocie wypłaconej albo w kwocie różnicy między kwotą wypłaconą a kwotą zasiłku ustaloną zgodnie z art. 69b ust. 4 i 5 ustawy zmieniającej (art. 69b ust. 6 ustawy zmieniającej). Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, podlegającą zwrotowi, uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 6 pkt 16 uops (art. 69b ust. 7 ustawy zmieniającej). W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r. nie występują przepisy przejściowe, co wskazuje na konieczność stosowania art. 69b ustawy zmieniającej do osoby albo rodziny, które poniosły stratę w wyniku klęski żywiołowej, to jest powodzi we wrześniu 2024 r., z uwzględnieniem stanu faktycznego danej sprawy. W art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. unormowano, że przepisy art. 69b ustawy zmieniającej stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu. Podsumowując dokonaną analizę obowiązującego stanu prawnego wypada zatem zauważyć, że w przepisach art. 69b ustawy zmieniającej prawodawca ustanowił szczególną podstawę prawną udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dla osób, które poniosły straty wskutek powodzi we wrześniu 2024 r., w stosunku do ogólnej podstawy prawnej określonej w art. 40 ust. 2 uops. Chociaż wspomniany przepis nawiązuje do treści art. 40 ust. 2 uops, to w istocie ustanawia nową formę świadczenia w postaci "zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego". Co jest jednak najistotniejsze w świetle jednoznacznego brzmienia art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej omawiany zasiłek celowy "jest przyznawany" osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi a nie "może być przyznany" - jak stanowi art. 40 ust. 2 uops. Oznacza to, że decyzja w sprawie takiego zasiłku nie jest decyzją wydawaną przy zastosowaniu uznania administracyjnego, lecz pozostaje decyzją związaną. Przyznanie pomocy jest więc obligatoryjne, jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25). Pomoc udzielana na podstawie omówionych wyżej regulacji stanowi wykonywanie przez gminę zadania zleconego z zakresu administracji rządowej (art. 18 ust. 1 pkt 4 uops). Sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustala wojewoda (art. 22 pkt 1 uops), zaś gmina, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę (art. 110 ust. 2 uops). Choć ustanowione w oparciu o art. 22 pkt 1 uops wytyczne wojewody nie mają charakteru aktu prawa miejscowego, a więc nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych decyzji administracyjnych w sprawie przyznania zasiłków celowych na podstawie art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej w zw. z art. 40 ust. 2 uops, to jednak wiążą gminę na podstawie art. 110 ust. 2 uops i powinny być respektowane przez gminę przy wypłacie zasiłków celowych ze środków finansowych przekazanych gminie z budżetu państwa na ten cel (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3501/16). Dodatkowo nie można stracić z pola widzenia, że celem art. 110 ust. 2 uops jest ujednolicenie zasad postępowania, aby uniknąć sytuacji nierównego traktowania osób, które znalazły się w identycznej lub podobnej sytuacji w wyniku klęski żywiołowej (wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., II GSK 2985/16). W uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć organy obu instancji powołały zatwierdzone 18 października 2024 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. W postanowieniach ogólnych Zasad podano, że pomoc jest udzielana między innymi w formie pomocy remontowo-budowlanej, przyznawanej na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 uops, na którą składają się: a) zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku mieszkalnego"; b) zasiłek na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku gospodarczego", obydwa przyznawane przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, co koresponduje z art. 110 ust. 7 uops, na mocy którego wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Konsekwentnie, przytoczony przez SKO pkt 6 części I Zasad stanowi, że zasiłki remontowo-budowlane przyznawane są rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, zwanymi dalej "osobami uprawnionymi", jeśli w dniu wystąpienia powodzi: 1) prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym lub; 2) posiadały i stale użytkowały budynek gospodarczy; – które zostały zniszczone lub uszkodzone w wyniku tego zdarzenia. O ile Zasady nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego, to jednak tego rodzaju wytyczne odzwierciedlają założenia, na jakie przeznaczone zostało finansowanie z budżetu państwa w celu realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej. Wiąże się to jednocześnie z możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej realizującego zadanie zlecone. Wykonując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty środków finansowych przekazanych na zasiłki celowe na usuwanie skutków klęski żywiołowej, organ pomocowy powinien zatem uwzględniać przeznaczenie środków publicznych określone w wytycznych organu rządowego. Dlatego też organ pomocowy powinien dokonać oceny określonych okoliczności występujących w danej sprawie nie tylko w świetle norm prawa materialnego powszechnie obowiązujących zawartych w uops, lecz także z uwzględnieniem Zasad (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25). W świetle przywołanego całokształtu regulacji prawnych można zatem przyjąć, że podstawową materialnoprawną przesłanką przyznania pomocy w oparciu o art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, w związku z art. 40 ust. 2 uops jest – przede wszystkim - powstanie "straty/szkody w wyniku/na skutek powodzi" oraz to że strata/szkoda dotyczy "budynku mieszkalnego", "lokalu mieszkalnego", "budynku gospodarczego". Następnie, mając na względzie realia rozpoznawanej sprawy należy dodać, że jak wynika z treści wspomnianych Zasad, przez "budynek gospodarczy", o którym mowa w cz. I ust. 1 pkt 2 lit. b, rozumie się budynek gospodarczy służący zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, w szczególności budynek inwentarski tj. budynek przeznaczony, np. do hodowli niewielkiej liczby zwierząt gospodarskich, mający na celu pozyskiwanie żywności na własne potrzeby. Zasiłek na odbudowę budynku gospodarczego nie przysługuje w przypadku innego przeznaczenia tego budynku, np. w ramach działalności rolniczej na cele produkcji rolnej przeznaczonej do sprzedaży rynkowej lub związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym wykorzystywanych, jako np. lokale usługowe, magazynowe lub produkcyjne (por. pkt 5 części I Zasad). Przenosząc przytoczone rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy dostrzec, że odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organy obu instancji zgodnie przyjęły, że obiekty objęte wnioskiem pomocowym nie noszą znamion "budynków gospodarczych". Oceniając powyższe stanowisko Sąd uznał jednak, że nie znajduje ono dostatecznego poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zwrócić należy uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się dokument w postaci wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 17 października 2024 r., w ramach którego stwierdzono m.in.: "(...) 2. Garaż - narzędzia opony, wiaderka - światło świeci, kontakt nie działa. Tynki zalane na wysokości 50 cm. Drewniana brama garażowa — deski do wymiany. Papa leżała w wodzie; 3. Wiata drewniana - opony, nawóz, stała w wodzie do [...] m, wiata dostawiona do w/w/ garażu wolnostojącego; 4. Kanał samochodowy najazdowy - stała woda, zalany w całości, popękany, wybrzuszony; 5. Garaż wolnostojący, warsztat, sprzęty nie zalane, elewacja wokół budynku [...] m, posadzka zawilgocona, tynki zawilgocone do około [...] m; 6. Pomieszczenie za drugim garażem, do kiszenia kapusty, zamokły worki z cementem, elewacja zaciągnęła wodą; 7. Szczęka metalowa stała w wodzie, części do samochodu, otwiera się; (...). Ustalenia zawarte w ww. dokumencie niewątpliwie odnoszą się do zgłoszonych we wniosku pomocowym skarżącego budynków gospodarczych. Niemniej nie zawierają żadnych wiążących ustaleń co do ich funkcji. W wywiadzie środowiskowym jedynie zidentyfikowano uszkodzenia powstałe w wyniku powodzi. Nie ma tam natomiast żadnych informacji pozwalających na dokonanie wiążących i pewnych ustaleń w świetle treści przywołanego pkt 5 części I Zasad. Podobnie takich ustaleń nie można wyprowadzić z treści oceny Komisji z 2 grudnia 2024 r. jak i znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentacji fotograficznej. Dlatego – zdaniem Sądu - zarówno zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, okazały się rozstrzygnięciami co najmniej przedwczesnymi. Ustalenia dotyczące funkcji zgłoszonych do pomocy budynków gospodarczych nie zostały poparte wiarygodnym materiałem dowodowym, co doprowadziło do naruszania ogólnej zasady prawdy obiektywnej wynikającej z treści art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Nadto należy wskazać, że SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniosło się do twierdzeń skarżącego co do rzeczywistej funkcji spornych budynków. Wskazał on tam m.in., że budynki gospodarcze "służyły do przechowywania wszystkich niezbędnych rzeczy do prowadzenia gospodarstwa domowego, np. węgiel, drewno, przetwory domowe, warzywa, maszyny służące do uprawy roli, zakupiony sprzęt i materiały do remontu mieszkania, budynków gospodarczych, ogrodzenia". Organ odwoławczy nie ocenił ww. twierdzeń w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Naruszył tym samym dyspozycję art. 107 § 3, w związku z art. 15 K.p.a. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że celem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją administracyjną organu pierwszej instancji. Reguła ta wynika z ogólnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego która została wyrażona w art. 15 K.p.a. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podkreśla, że do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (wyrok NSA z dnia 11 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992/3-4, poz. 95). A zatem obowiązkiem organu II instancji jest - przede wszystkim - ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego. Przy tym - co do zasady - organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w oparciu o dowody zgromadzone przez organ pierwszej instancji, ewentualnie z uwzględnieniem przepisów art. 136 K.p.a. Następnie, ponowne rozpatrzenie materiału dowodowego powinno znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowym uzasadnieniu rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego. Nie powinno budzić wątpliwości, że organ odwoławczy - podobnie jak organ I instancji winien jest w pełni respektować przepisy art. 107 pkt 6, w związku z § 3 K.p.a., które - wśród obligatoryjnych elementów decyzji przewidują jej uzasadnienie. Przy tym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W tym kontekście niezbędne jest więc także odniesienie się do twierdzeń strony co do okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. A taką kluczową okolicznością jest funkcja budynków w świetle pkt 5 części I Zasad. Tym samym, Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, w związku z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., natomiast decyzja SKO została wydana – dodatkowo - z naruszeniem art. 107 § 3, w związku z art. 15 K.p.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy dotyczącej przyznania prawa do pomocy, o którą wnioskuje skarżący zadaniem organów będzie prawidłowe określenie rzeczywistej funkcji zgłoszonych do pomocy budynków gospodarczych w świetle brzmienia art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej oraz pkt 5 części I Zasad.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło