IV SA/Wr 124/08

IV SA/Wr 124/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 czerwca 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi J. G. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr. [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji oraz decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r., nr. [...]. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) zwanego dalej rozporządzeniem, Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. uznała J. G. za zdolnego do czynnej służby wojskowej przyznając mu kat. "A". Komisja rozpoznała u poborowego astmę oskrzelową epizodyczną - § 35 pkt 6 zał. Nr 2 do rozporządzenia. W złożonym odwołaniu J. G. zakwestionował wydane orzeczenie. Wskazał na rozbieżności między jego stanem zdrowia, a opinią lekarza orzecznika. Podał, że cierpi na astmę oskrzelową, która nie jest chorobą sporadyczną, jak wynika z orzeczenia organu, ale jest chorobą przewlekłą z nagłymi atakami duszności. Na skutek wniesionego przez poborowego odwołania, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] uchyliła zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej rozpoznania i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską we W. i wydania nowego orzeczenia zgodnie z zaleceniami. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ stwierdził, że w związku z treścią odwołania oraz analizą dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej uchyliła zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej rozpoznania i po wykonaniu dodatkowej konsultacji lekarskiej specjalistycznej alergologiczno-pumonologicznej wraz z oceną załączonej przez skarżącego dokumentacji medycznej oraz wykonanego w trybie odwoławczym dodatkowego badania spirometrycznego wydała nowe orzeczenie. Organ wskazał, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., w orzeczeniu z dnia [...] r. w sposób nieprawidłowy rozpoznała astmę oskrzelową sporadyczną i uznał, że rozstrzygnięcie winno brzmieć: "całoroczne alergiczne zapalenie górnych dróg oddechowych nieznacznie upośledzających sprawność ustroju". Dodatkowo organ wskazał, że powyższe schorzenie winno zostać zakwalifikowane zgodnie z § 30 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia, co kwalifikuje orzekanego grupie I osób badanych (poborowi) do kategorii A - zdolny do służby wojskowej. Nakazano powyższe uwzględnić w nowym orzeczeniu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. uznała J. G. za zdolnego do czynnej służby wojskowej przyznając mu kat. "A". Komisja, zgodnie z nakazem zawartym w uzasadnieniu decyzji Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] r., rozpoznała u poborowego całoroczne alergiczne zapalenie górnych dróg oddechowych nieznacznie upośledzających sprawność ustroju - § 30 pkt 1 zał. Nr 2 do rozporządzenia. Od powyższego orzeczenia J. G. złożył odwołanie. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205.) oraz § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust.1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, iż w świetle zgromadzonej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i dlatego utrzymano je w mocy. Podano dalej, że ze zgromadzonej dokumentacji medycznej, w tym opinii konsultującego na potrzeby orzecznicze lekarza specjalisty pulmonologa-alergologa wraz z badaniami spirometrycznymi wydajności układu oddechowego oraz załączonej przez skarżącego dokumentacji medycznej z dotychczasowego leczenia, nie wynika by aktualny stopień nasilenia schorzeń ze strony układu oddechowego upośledzał sprawność ustroju w stopniu uzasadniającym uznanie skarżącego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, J. G. wniósł o uchylnie decyzji organu I i II instancji wydanych w jego sprawie, podtrzymując argumenty zawarte w poprzednich odwołaniach. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ich stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Brak związania zarzutami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracji publicznej. Sąd może, więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień aniżeli te wskazane w skardze. Dyspozycja normy zawarta w art. 134 § 1 ustawy nie oznacza tylko uprawnienia sądu do wkroczenia poza granice zaskarżenia, ale także wskazuje na jego obowiązek (Por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Warszawa 2005 r., s. 434). Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzyganie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że w sprawach ustalenia zdolności do służby wojskowej zasadnicze znaczenie ma kwestia zebrania odpowiednich danych co do wiedzy medycznej. Wprawdzie istotą orzecznictwa wojskowych komisji lekarskich nie jest stwierdzenie stanu zdrowia kandydata, ale dopiero pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do odpowiedniej kategorii tej służby. Wojskowe komisje lekarskie, podejmują rozstrzygniecie w indywidualnych sprawach, w zakresie spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z jego art. 1 pkt 1. Przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. W sprawach jednak nie uregulowanych w rozporządzeniu przepisy kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Zgodnie z przepisami oraz wykładnią k.p.a. - przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, organ odwoławczy może jedynie udzielić wskazówek co do zakresu postępowania dowodowego w pierwszej instancji. Nie może natomiast ingerować w rozstrzygnięcie sprawy przez ten organ. Taka ingerencja, w postaci poleceń, co do sposobu załatwienia konkretnej sprawy indywidualnej, rozstrzyganej w drodze decyzji, nie znajduje uzasadnienia w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji, błędna, w ocenie Sądu, była decyzja organu z dnia [...] r. uchylająca orzeczenie terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz nakazująca wydanie nowego orzeczenia zgodnie z dokładnym wskazaniem co do treści rozstrzygnięcia. Wskazania organu odwoławczego dotyczące treści rozpoznania, jego kwalifikacji prawnej oraz kwalifikacji poborowego są w istocie równoznaczne z narzuceniem organowi I instancji treści rozstrzygnięcia. Jest to sprzeczne z dyrektywą art. 138 § 2 k.p.a., który pozostawia uznaniu organu odwoławczego wskazanie, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji, ale nie uprawnia go udzielania wskazówek odnośnie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przekazanej organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji, a także orzeczenie uchylające decyzję z dnia 11 maja 2007 r. zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych, Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po wydaniu decyzji uchylającej, z dnia [...] r., nie przeprowadziła żadnych badań lekarskich skarżącego, a przyjęła stanowisko Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej zawarte w uzasadnieniu tej decyzji. Uznano poborowego za zdolnego do czynnej służby wojskowej i przyjęto ustalenia II instancji co do rozpoznanych u skarżącego jednostek chorobowych, stopnia ich nasilenia oraz co do kwalifikacji do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej. Organy w ten sposób w istocie pozbawiły skarżącego prawa do realnego skorzystania z dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, które winno zostać przeprowadzone z uwzględnieniem zasad art. 138 § 2 k.p.a. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). W tym stanie faktycznym i prawnym zaskarżone orzeczenie, poprzedzające je orzeczenie I instancji, oraz orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskie we W. z dnia [...] r. (mieszczące się w granicach danej sprawy), jako podjęte z naruszeniem przepisów procesowych należało uchylić. Powyższe orzeczenie Sądu oznacza, że w obrocie prawnym pozostała nieostateczna decyzja I instancji z dnia 11 maja 2007 r. wraz z odwołaniem skarżącego. Decyzja nieostateczna, do czasu rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy nie posiada przymiotu wykonalności. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracyjny uwzględni wskazania co do dalszego postępowania w sprawie i ewentualnie dokona innych ustaleń, o ile taka potrzeba wyłoni się w trakcie postępowania i oceni je zgodnie z procedurą administracyjną. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.