IV SA/Wr 124/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-10-14
Skład orzekający: Andrzej Nikiforów, Daria Gawlak-Nowakowska, Gabriel Węgrzyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił brak szkód w budynku mieszkalnym, odmawiając przyznania zasiłku celowego na odbudowę, jeśli komisja szacująca szkody nie uwzględniła wszystkich części budynku, w tym garażu i pomieszczeń gospodarczych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji obu instancji nieprawidłowo oceniły brak szkód w budynku mieszkalnym, odmawiając przyznania zasiłku celowego. Nieuprawnione wyodrębnienie przez komisję szacującą szkody jedynie części mieszkalnej budynku, z pominięciem garażu i pomieszczeń gospodarczych, mogło wpłynąć na ustalenie procentowego udziału uszkodzeń na poziomie 0%. W związku z tym, decyzje organów zostały wydane z naruszeniem przepisów dotyczących przyznawania zasiłku celowego na skutek klęski żywiołowej.Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na odbudowę budynku mieszkalnego, który uległ uszkodzeniu w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że szkody wyniosły 0%, ponieważ lokal mieszkalny nad garażem nie został zalany, a garaż został zalany jedynie do pewnej wysokości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję. Strona skarżąca w skardze do sądu administracyjnego podtrzymała swoje stanowisko o istnieniu znaczących uszkodzeń budynku.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji (Wójta Gminy Głogów).Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału IV Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 października 2025 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 27 stycznia 2025 r. nr SKO/PS-411/184/2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Zaskarżoną decyzją z 27 stycznia 2025 r., SKO/PS-411/184/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Głogów (dalej: Wójt, organ I instancji) z 2 grudnia 2024 r., nr GOPS.ODM.PRB.8212.4.2024 odmawiającą przyznania Z. N. (dalej: strona, skarżący) zasiłku celowego na odbudowę budynku mieszkalnego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że w związku z powodzią, która nawiedziła obszar m.in. gminy G. strona w dniu 28 listopada 2024 r. złożyła wniosek o pomoc remontowo-budowlaną w związku ze szkodami powstałymi m.in. w budynku mieszkalnym w P., które powstały wskutek powodzi jaka miała miejsce we wrześniu 2024 r.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Wójt decyzją z 2 grudnia 2024 r. odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał m.in. przepisy art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 39 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, ze zm.; dalej: uops). Motywując swoje stanowisko wskazał m.in., że podstawą do określenia wysokości przyznawanej pomocy - zasiłku celowego - jest w szczególności rodzinny wywiad środowiskowy, przeprowadzony przez pracownika socjalnego oraz Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku, zatwierdzone przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Zasady). Poza tym, zarządzeniem Nr WG/104/2024 Wójta Gminy Głogów z dnia 12 listopada 2024 r. została powołana Komisja ds. szacowania szkód w budynkach i lokalach mieszkalnych na terenie gminy G., powstałych wskutek powodzi we wrześniu 2024 r. (dalej: Komisja). Wyjaśnił, że w celu dokonania ustaleń co do faktu poniesienia strat przez stronę, do których miało dojść bezpośrednio w wyniku powodzi, Komisja w dniu 2 grudnia 2024 r. ustaliła, że lokal mieszkalny usytuowany nad garażem nie został zalany przez powódź. Do domu prowadzą wysokie betonowe schody. Z kolei pod budynkiem mieści się pomieszczenie garażowe, zalane do wysokości [...] cm. Szkody zgłoszone przez stronę obejmują zawilgocenia na ścianach po wewnętrznej i zewnętrznej stronie. Komisja dokonała oceny uszkodzeń budynku spowodowanych powodzią we wrześniu 2024 r. wg. protokołu - załącznika nr 8a do Zasad. Na podstawie protokołu ustalono: Rodzaj budynku - budynek mieszkalny jednorodzinny, dostęp do budynku — możliwy w całości; Dane o budynku: powierzchnia budynku — [...] m2; Liczba kondygnacji - 2 naziemne, podpiwniczenie w całości, brak poddasza, konstrukcja fundamentów - żelbetowe, konstrukcja ścian nośnych - murowana, konstrukcja ścianek działowych – murowana; Konstrukcja stropów i dachu - żelbetowe, dach pokryty papą termoizolacyjną; W budynku instalacje: elektryczna, gazowa, wodociągowa, kanalizacyjna, teletechniczna, CO. Organ I instancji wskazał dalej, że stan zniszczenia budynku ewidentnie nie zagrażał życiu i zdrowiu ludzi, brak wody powodziowej. Z kolei wstępna kwalifikacja uszkodzeń/zniszczeń elementu budynku na podstawie sporządzonego protokołu wyniosła 0%. Zauważył wreszcie, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego stwierdzono, że straty strony poniesione w związku z powodzią nie wpływają w żaden sposób na prawidłowe prowadzenie gospodarstwa domowego, ponieważ może funkcjonować we własnym mieszkaniu, jest w stanie zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe na odpowiednim poziomie.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia strona zarzuciła, że w powodzi we wrześniu 2024 r. został zalany jej budynek mieszkalny, który wymaga usunięcia szkód wyrządzonych przez powódź, tj.: skucia posadzek i tynków wewnątrz i zewnątrz budynku, dezynfekcji, sprawdzenia instalacji elektrycznej oraz naprawy elewacji - ocieplenia. Dodała, że przez wodę została uszkodzona brama. Nadto została uszkodzona kanalizacja odprowadzająca ścieki z budynku, a powstałe w budynku uszkodzenia zagrażają zdrowiu. Na chwile obecną nie wie jak zachowają się fundamenty budynku i budynek. Strona zatem uznała, że uszkodzenia są wyższe niż 0%.
W wyniku złożonego odwołania SKO decyzją z 27 stycznia 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta akcentując, że oszacowane przez Komisję uszkodzenia/zniszczenia budynku w wyniku powodzi wyniosły 0 %.
W skardze do WSA strona ponownie opisała uszkodzenia budynku. Wskazała, że na posadzkach i ścianach utrzymuje się wilgoć. Kanalizacja została przerwana i występuje wyciek na zewnątrz. W pomieszczeniach czuć nieprzyjemny zapach wilgoci i grzyba. Brak energii elektrycznej, wybija jedną fazę. Posadzka i tynki są do skucia, odgrzybienia i ponownego wylania oraz tynkowania. Brama wejściowa do wymiany lub remontu. Elewacja zewnętrzna do zerwania, osuszenia i ponownego położenia z nowego materiału. Kanalizacja do naprawy. Skarżący uznał zatem, że szkody wyrządzone przez powódź są wyższe niż 5 %.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), w zakresie realizowanej kontroli, sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd.
W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie odpowiadają prawu, a tym samym winny zostać uchylone.
Na samym wstępie - przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi - wypada zaakcentować, że wspomniany wyżej brak związania zarzutami skargi nakłada na Sąd – przede wszystkim - obowiązek zrekonstruowania materialnoprawnego wzorca przyznania wnioskowanej pomocy.
Sąd zatem wskazuje, że na podstawie powołanego przez organy obu instancji art. 40 ust. 2 uops zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 uops zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 uops, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
Wniosek skarżącego o przyznanie pomocy w formie ww. zasiłku związany był z wystąpieniem na terenie jego zamieszkania powodzi i objęcia obszaru gminy G. stanem klęski żywiołowej. Gmina ta została również objęta rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1371).
Zauważyć następnie należy, że ustawodawca dokonał zmian normatywnych, mających zastosowanie w sprawach dotyczących pomocy państwa udzielanej poszkodowanym wskutek powodzi z września 2024 r., modyfikujących warunki przyznania zasiłku celowego. Zmiany te wprowadzono kolejno:
1) ustawą z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473, ze zm.; dalej: ustawa zmieniająca);
2) ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1717; dalej: ustawa z dnia 21 listopada 2024 r.).
W szczególności należy podkreślić – co ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy – że mocą art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. wprowadzono zmiany do ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, zaś mocą jej art. 19 wprowadzono zmiany do ustawy zmieniającej, dodając do niej art. 69b. Przy tym przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. weszły, co do zasady, w życie w dniu 26 listopada 2024 r. Czyli podkreślić należy, co ma istotne znaczenie dla kierunku rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy, że omawiane zmiany obowiązywały już zarówno w dacie wydania zaskarżonej decyzji SKO, jak i poprzedzającej ją decyzji Wójta.
Zgodnie z dodanym art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, obowiązującym od dnia 26 listopada 2024 r., zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 uops, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny.
Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, wypłaca się w kwocie 50 tys. zł przed wydaniem decyzji o ustaleniu prawa do tego zasiłku, na podstawie wniosku złożonego przez osobę poszkodowaną w terminie 4 dni od dnia złożenia wniosku (art. 69b ust. 3 ustawy zmieniającej).
W przypadku nieustalenia prawa do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, albo ustalenia kwoty tego zasiłku w wysokości niższej niż określona w art. 69b ust. 3 albo 4 ustawy zmieniającej, wypłacona część zasiłku podlega zwrotowi odpowiednio w kwocie wypłaconej albo w kwocie różnicy między kwotą wypłaconą a kwotą zasiłku ustaloną zgodnie z art. 69b ust. 4 i 5 ustawy zmieniającej (art. 69b ust. 6 ustawy zmieniającej). Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, podlegającą zwrotowi, uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 6 pkt 16 uops (art. 69b ust. 7 ustawy zmieniającej).
W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r. nie występują przepisy przejściowe, co wskazuje na konieczność stosowania art. 69b ustawy zmieniającej do osoby albo rodziny, które poniosły stratę w wyniku klęski żywiołowej, to jest powodzi we wrześniu 2024 r., z uwzględnieniem stanu faktycznego danej sprawy.
W art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. unormowano, że przepisy art. 69b ustawy zmieniającej stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu.
Podsumowując dokonaną analizę obowiązującego stanu prawnego wypada zatem zauważyć, że w przepisach art. 69b ustawy zmieniającej prawodawca ustanowił szczególną podstawę prawną udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dla osób, które poniosły straty wskutek powodzi we wrześniu 2024 r., w stosunku do ogólnej podstawy prawnej określonej w art. 40 ust. 2 uops. Chociaż wspomniany przepis nawiązuje do treści art. 40 ust. 2 uops, to w istocie ustanawia nową formę świadczenia w postaci "zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego". Co jest jednak najistotniejsze w świetle jednoznacznego brzmienia art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej omawiany zasiłek celowy "jest przyznawany" osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi a nie "może być przyznany" - jak stanowi art. 40 ust. 2 uops. Oznacza to, że decyzja w sprawie takiego zasiłku nie jest decyzją wydawaną przy zastosowaniu uznania administracyjnego, lecz pozostaje decyzją związaną. Przyznanie pomocy jest więc obligatoryjne, jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25).
Pomoc udzielana na podstawie omówionych wyżej regulacji stanowi wykonywanie przez gminę zadania zleconego z zakresu administracji rządowej (art. 18 ust. 1 pkt 4 uops). Sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustala wojewoda (art. 22 pkt 1 uops), zaś gmina, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę (art. 110 ust. 2 uops). Choć ustanowione w oparciu o art. 22 pkt 1 uops wytyczne wojewody nie mają charakteru aktu prawa miejscowego, a więc nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych decyzji administracyjnych w sprawie przyznania zasiłków celowych na podstawie art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej w zw. z art. 40 ust. 2 uops, to jednak wiążą gminę na podstawie art. 110 ust. 2 uops i powinny być respektowane przez gminę przy wypłacie zasiłków celowych ze środków finansowych przekazanych gminie z budżetu państwa na ten cel (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3501/16).
Dodatkowo nie można stracić z pola widzenia, że celem art. 110 ust. 2 uops jest ujednolicenie zasad postępowania, aby uniknąć sytuacji nierównego traktowania osób, które znalazły się w identycznej lub podobnej sytuacji w wyniku klęski żywiołowej (wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., II GSK 2985/16).
W uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć organy obu instancji powołały zatwierdzone 18 października 2024 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r.
W postanowieniach ogólnych Zasad podano, że pomoc jest udzielana między innymi w formie pomocy remontowo-budowlanej, przyznawanej na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 uops, na którą składają się: a) zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku mieszkalnego"; b) zasiłek na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku gospodarczego", obydwa przyznawane przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, co koresponduje z art. 110 ust. 7 uops, na mocy którego wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy.
Konsekwentnie, przytoczony przez SKO pkt 6 części I Zasad stanowi, że zasiłki remontowo-budowlane przyznawane są rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, zwanymi dalej "osobami uprawnionymi", jeśli w dniu wystąpienia powodzi: 1) prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym lub; 2) posiadały i stale użytkowały budynek gospodarczy;
– które zostały zniszczone lub uszkodzone w wyniku tego zdarzenia.
O ile Zasady nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego, to jednak tego rodzaju wytyczne odzwierciedlają założenia, na jakie przeznaczone zostało finansowanie z budżetu państwa w celu realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej. Wiąże się to jednocześnie z możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej realizującego zadanie zlecone. Wykonując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty środków finansowych przekazanych na zasiłki celowe na usuwanie skutków klęski żywiołowej, organ pomocowy powinien zatem uwzględniać przeznaczenie środków publicznych określone w wytycznych organu rządowego. Dlatego też organ pomocowy powinien dokonać oceny określonych okoliczności występujących w danej sprawie nie tylko w świetle norm prawa materialnego powszechnie obowiązujących zawartych w uops, lecz także z uwzględnieniem Zasad (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25).
W światle przywołanych przepisów można zatem przyjąć że podstawową materialnoprawną przesłanką przyznania pomocy w oparciu o art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, w związku z art. 40 ust. 2 uops jest powstanie "straty/szkody w wyniku/na skutek powodzi" oraz to że strata/szkoda dotyczy "budynku mieszkalnego", "lokalu mieszkalnego", "budynku gospodarczego".
Jak wynika z treści wspomnianych Zasad, oszacowania wysokości szkód w budynku/lokalu mieszkalnym lub budynku gospodarczym dokonuje osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, powołana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w której bierze udział pracownik organu nadzoru budowlanego wykonujący zadania służbowe. Przy tym kwoty zasiłków składających się na pomoc remontowo-budowlaną, przyznawane są w przypadku oszacowania procentu zniszczeń/uszkodzeń na poziomie co najmniej 5% budynku lub lokalu, o których mowa w cz. I ust. 1 pkt 2
Przenosząc przytoczone rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy dostrzec, że odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organy obu instancji zgodnie przyjęły, że oszacowane przez Komisję uszkodzenia/zniszczenia budynku mieszkalnego skarżącego w wyniku powodzi wyniosły 0 %.
Oceniając powyższe stanowisko Sąd jeszcze raz wskazuje, że warunkiem przyznania wnioskowanej pomocy jest zniszczenie lub uszkodzenie - wyniku powodzi – "budynku mieszkalnego" lub "lokalu mieszkalnego" w którym osoba uprawniona prowadziła gospodarstwo domowe. Konsekwentnie taki właśnie powinien być prawidłowy przedmiot oszacowania przez Komisję procentu zniszczeń/uszkodzeń.
Przy tym według definicji obowiązujących na gruncie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz.418, ze zm.) "budynkiem" jest obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2), natomiast "budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym" jest budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku (art. 3 pkt 2a).
Z kolei wedle przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz.1048, ze zm.) samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej "lokalami", mogą stanowić odrębne nieruchomości. Dalej, samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. (por. art. 2 ust. 1 i ust. 2).
Analiza wniosku skarżącego o pomoc remontowo-budowlaną sugeruje, że dotyczył on "budynku mieszkalnego". Przy tym jak należy wywnioskować z treści akt administracyjnych chodziło tutaj o "budynek mieszkalny jednorodzinny" w rozumieniu ww. przepisów Prawa budowlanego. Konsekwentnie, taki więc być powinien przedmiot szacowania szkód przez Komisję, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami Zasad (por. cz. VI ust. 1, w związku z cz. III ust. 3).
Tymczasem analiza protokołu Komisji z 2 grudnia 2024 r. wskazuje, że chociaż formalnie określono przedmiot oceny uszkodzeń jako "Budynek mieszkalny jednorodzinny" o powierzchni [...] m2 to jednocześnie wyodrębniono jego dwie części: "dom" o powierzchni [...] m2 oraz garaż o powierzchni [...] m2. Takie nieuzasadnione wyodrębnienie poszczególnych części budynku mogło mieć jednak istotny wpływ na oszacowanie całkowitego procentowego udziału uszkodzenia/znaczenia budynku na poziomie 0%.
Istotne jest w tym kontekście sformułowanie w decyzji organu I instancji, że "(...) lokal mieszkalny usytuowany nad garażem nie został on zalany przez powódź. Do domu prowadzą wysokie betonowe schody."
Zestawienie powyższych okoliczności jednoznacznie sugeruje, że szacowano uszkodzenia/zniszczenia jedynie "mieszkalnej" części budynku o powierzchni [...] m2 na II kondygnacji. Ocena Komisji natomiast nie dotyczyła I kondygnacji (tego samego) budynku o powierzchni [...] m2 gdzie został zlokalizowanych garaż.
Takie sztuczne wyodrębnienie dwóch funkcjonalnych części jednego budynku nie ma uzasadnienia prawnego na gruncie kontrolowanej sprawy. Zwłaszcza, że brakuje dowodów, aby stanowiły one odrębne lokale (w tym "lokal mieszony") w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Innymi słowy, Komisja nie miała podstaw aby na potrzeby niniejszego postępowania dokonywać "fizycznego podziału" struktury budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a następnie pomijać w czynności oceny uszkodzeń jego określone części.
Tymczasem z wywiadu środowiskowego z 17 października 2024 r. wynikałoby, że powódź mogła wywołać określone uszkodzenia/zniszczenia dotyczące wnioskowanego budynku mieszkalnego (traktowanego jako całość). Stwierdzono tam bowiem – jeżeli chodzi o "pomieszczenie gospodarcze z garażem pod budynkiem mieszkalnym": ściany z suporeksu - wymagają skucia i osuszenia na wysokości [...]-[...] cm; posadzka - woda stała około tygodnia - posadzka nie popękana, zawilgocona; drzwi garażowe - z blachy, do wycięcia do około [...] metra wraz z ociepleniem; elewacja domu około [...] metra nasiąknięta przy pomieszczeniu garażowym.
Dlatego – zdaniem Sądu - zarówno zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, okazały się rozstrzygnięciami wadliwymi. Jeszcze raz należy podkreślić, że nieuprawnione wyodrębnienie do oceny uszkodzeń jedynie "części mieszkalnej" budynku skarżącego z pominięciem "pomieszczeń gospodarczych z garażem" nie miało żadnego uzasadnienia w powołanych przepisach prawa oraz przepisach Zasad gdzie wprost mowa jest jedynie o "budynku mieszkalnym". Co jednak najważniejsze takie postępowanie mogło mieć wpływ na finalne ustalenie procentowego udziału uszkodzeń/zniszczeń na poziomie 0%.
Tym samym Sąd uznał, że decyzje organów zostały wydane z naruszeniem art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, w związku z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy dotyczącej przyznania prawa do pomocy, o którą wnioskuje skarżący rzeczą organów będzie ponowne prawidłowe określenie przedmiotu oceny uszkodzeń jako jednego "budynku mieszkalnego jednorodzinnego" już bez wyodrębniania jego funkcjonalnych części.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło