IV SA/Wr 125/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-07-03
Skład orzekający: Andrzej Nikiforów, Marta Pająkiewicz-Kremis, Katarzyna Radom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony po 1 stycznia 2024 r., ale przed dniem 31 grudnia 2023 r. złożony wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności, uprawnia do stosowania przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. w zakresie przyznania świadczenia?Ratio decidendi
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje z dniem prawidłowo złożonego wniosku o świadczenie lub wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności, a w przypadku wniosków złożonych do 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy obowiązujące do tej daty, nawet jeśli decyzja o stopniu niepełnosprawności została wydana później. Przepis art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym odnosi się do powstania prawa, a nie do jego ustalenia, co oznacza, że prawo do świadczenia zachowują osoby, które złożyły wniosek w terminie, niezależnie od późniejszego terminu wydania orzeczenia.Stan faktyczny
Skarżąca A. S. złożyła 29 października 2024 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na córkę M. D., która jest osobą niepełnosprawną. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na zmiany w przepisach od 1 stycznia 2024 r. oraz fakt, że córka ukończyła 18 lat. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, powołując się na ochronę praw nabytych i przepisy przejściowe.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy oraz decyzję Burmistrza Przemkowa i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z zastosowaniem prawidłowej wykładni prawa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 9 stycznia 2025 r. nr SKO/RŚ-423/214/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Przemkowa z dnia 26 listopada 2024 r. nr OPS/ŚR/433/07/2024.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 9 stycznia 2025 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Burmistrza Przemkowa z dnia 26 listopada 2024 r. odmawiające przyznania A. S. świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak wynikało z akt sprawy w dniu 29 października 2024 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką M. D. ur. w dniu [...] r.
Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że składając w dniu 29 października 2024 r. wniosek Skarżąca domagała się przyznania świadczenia na podstawie zasad i regulacji obowiązujących do dnia 31 grudnia 2024 r. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynikało, że córka Skarżącej jest niepełnosprawna od szóstego roku życia. Posiadała orzeczenie zaliczające ją do osób niepełnosprawnych, wskazujące na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wydane w dniu 15 marca 2019r. z datą ważności do dnia 31 marca 2021 r. Okres przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego został przedłużony od dnia 1 kwietnia 2021 r., do upływu 60. dnia od odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia w zakresie niepełnosprawności. Takie orzeczenie zostało wydane w dniu 12 sierpnia 2022 r. zaliczając córkę Strony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to zyskało walor prawomocności, z uwagi na wniesienie środka odwoławczego z uchybieniem terminu. To przełożyło się na utratę z dniem 1 września 2022 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie w dniu 13 lutego 2023 r. Skarżąca ponownie wystąpiła o ustalenie stopnia niepełnosprawności córki, orzeczeniem z dnia 14 marca 2023 r. właściwy w tej sprawie organ potwierdził umiarkowany stopnień niepełnosprawności. Status ten został potwierdzony orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Niepełnosprawności w Polkowicach, które jednak zostało zmienione wyrokiem Sądu Rejonowego w Legnicy Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zliczającym córkę Strony do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia 5 czerwca 2022 r.
Powołując się na przepisy art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm., dalej u.ś.r.) oraz art. 63 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023r., poz. 1429 ze zm., dalej: u.ś.w.) organ wskazał, że Strona miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 sierpnia 2023 r. Dalej uzasadniał, że na podstawie zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r. świadczenie przysługuje wskazanym w ustawie osobom jeżeli sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną w wieku do lat 18. Córka Strony ukończyła 18 rok życia w dniu 5 czerwca 2024 r., a zatem nie przysługuje jej świadczenie na nowych zasadach, gdyż wniosek o świadczenie złożyła w dniu 29 października 2024 r.
W odwołaniu Strona zarzucała naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W uzasadnieniu przywołała art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r. oraz powoływała się na zasadę praw nabytych.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżoną decyzją, utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało na art. 17 ust. 1 u.ś.r., wejście w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. nowych regulacji zmieniających zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych oraz przepisy przejściowe zawarte w art. 63 ust. 1 – ust. 3 u.ś.w. Następnie organ przywołał okoliczności faktyczne sprawy, stwierdzając brak podstaw do zastosowania regulacji obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Zawracał uwagę, że po wygaśnięciu orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 15 marca 2019 r. Skarżąca wystąpiła o kolejne orzeczenie dla córki, które uzyskała w dniu 12 sierpnia 2022 r. stwierdzało ono jednak umiarkowany stopień niepełnosprawności, co wykluczało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponowne orzeczenie w tej sprawie zapadło w dniu 14 marca 2023 r. nie zmieniając stopnia niepełnosprawności, co potwierdził organ wyższego stopnia orzeczeniem z dnia 19 sierpnia 2023 r. Od tego orzeczenia wniesiono odwołanie do właściwego sądu, który wyrokiem z dnia 26 września 2024 r. zmienił orzeczenie z dnia 19 sierpnia 2024 r. zaliczając córkę Strony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ustalając jego stopień od dnia 5 czerwca 2022 r.
W opinii organu Skarżąca nie spełniła przesłanek wskazanych w art. 63 ust. 3 u.ś.w., z uwagi na brak ciągłości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona nie mogła zachować prawa do tego świadczenia, gdyż orzeczenie o niepełnosprawności uprawniające do przyznania jej tego prawa wygasło z dniem 12 sierpnia 2022 r. Nowy wniosek o ustaleniu stopnia niepełnosprawności, będący podstawą orzekania w tej sprawie, złożono zaś w dniu 13 lutego 2023 r., a więc po upływie terminu wskazanego w art. 63 ust. 3 u.ś.w.
Za prawidłowe uznał organ odwoławczy rozpoznanie wniosku Skarżącej na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r., adresujących świadczenie do opiekunów osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 18 roku życia. Bezspornie córka Skarżącej w dniu 5 czerwca 2024 r. uzyskała wskazany wiek.
W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 7, art. 76 §, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, dowolną jego ocenę, zwłaszcza odmowę uznania mocy dowodowej i wiarygodności dokumentu. Zarzucała również naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy "wadliwego postanowienia organu I instancji". Ponadto wskazała na naruszenie art. 63 ust. 2 u.ś.w., poprzez odmowę pobierania świadczenia na starych zasadach.
W uzasadnieniu Strona opisała okoliczności faktyczne sprawy, w tym daty uzyskania orzeczeń o niepełnosprawności córki. Podtrzymała zarzuty podnoszone w odwołaniu, w tym wsparte na zapisach art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r. Skarżąca wywodziła z nich ochronę praw opiekunów osób niepełnosprawnych, przywołane przepisy przyznają im prawo od świadczenia pielęgnacyjnego z mocą wsteczną, od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie niepełnosprawności. Podkreślała, że przepisy nie ograniczają możliwości stosowania ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. jedynie do postępowań prawomocnie zakończonych przed tą datą, co potwierdza art. 63 ust. 2 u.ś.w. Zgodnie z tym zapisem "dotychczasowe regulacje" będą miały zastosowanie również do osób, którym świadczenie zostało przyznane co najmniej do dnia 31 grudnia 2023r. Obejmuje zatem osoby, które złożyły wnioski do tej daty, nie jest istotna data zakończenia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego ale data złożenia wniosku. Jeśli w toku takiego postępowania organ uzna, że strona spełniła przesłanki obowiązujące na dzień złożenia wniosku, uprawniające do przyznania świadczenia, oznacza to, że prawo do niego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Wywód ten Strona poparła orzecznictwem, odnosząc się do orzeczenia wyrażającego w tym zakresie pogląd przeciwny Strona wskazała, że jest on zbyt formalistyczny i nie zasługuje na aprobatę. Wskazała, że art. 63 ust. 1 u.ś.w. jednoznacznie uzależnia zastosowanie dotychczasowych przepisów od faktu powstania prawa, a nie jego stwierdzenia w decyzji deklaratywnej. O powstaniu prawa do świadczenia przesądza zaś zaistnienie przesłanek ustawowych.
Ponownie odwołując się do poglądów orzecznictwa wywiodła, że zasady ogólne postępowania są wiążące na równi z innymi przepisami, a zaniechanie zebrania pełnego materiału dowodowego skutkuje wadliwością decyzji. Podkreślała końcowo, że nie mogła złożyć wniosku o ustalenie prawa do świadczenia do dnia 31 grudnia 2023 r., bo w tym czasie toczyło się postępowanie odwoławcze w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności córki. Wniosek w tej sprawie został złożony przed dniem nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, Skarżąca nie może ponosić konsekwencji wydłużonego postępowania odwoławczego i być pozbawiona możliwości wyboru zasad przyznania świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Istotny jest również przepis art.134 § 1 p.p.s.a., stanowi on, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na tej podstawie obowiązkiem Sądu jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu – zgodności z prawem w zakresie naruszenia prawa procesowego i materialnego, bez względu na zgłaszane zarzuty i wnioski.
Dokonując wskazanej kontroli Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to skutkuje koniecznością uchylenia orzeczeń wydanych w tej sprawie.
W opinii Sądu uzasadnione okazały się zarzuty skargi podnoszące naruszenie przepisów przejściowych dotyczących zachowania prawa do świadczeń pielęgnacyjnych na podstawie regulacji obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Uzasadniając ten pogląd trzeba wskazać, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uległo istotnej zmianie z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm., dalej: u.ś.w.) nowelizującej przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zmiany wprowadzono na mocy art. 43 ww. ustawy, zasadniczo od dnia 1 stycznia 2024 r. (art. 71 u.ś.w.). Ustawa ta zawiera również regulacje przejściowe odnoszące się do świadczeń pielęgnacyjnych. Otóż w art. 63 ust. 1 u.ś.w. wskazano, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Dalsze powoływane przez organ zapisy art. 63 u.ś.w. stanowią, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. (art. 63 ust. 2 u.ś.w.). Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności (art. 63 ust. 3 u.ś.w.).
Rozpoznając wniosek Skarżącej złożony w dniu 29 października 2024 r. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, organy powołując się na przepis art. 63 ust. 3 u.ś.w., uznały, że Strona nie spełnia wskazanych w nim przesłanek. Pogląd ten wywodziły z braku ciągłości świadczenia, w tym zakresie organ stwierdził, że skoro orzeczenie o niepełnosprawności uprawniające do przyznania świadczenia wygasło z dniem 12 sierpnia 2022 r., a nowy wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności Strona złożyła w dniu 13 lutego 2023 r., to nie dochowała trzymiesięcznego terminu wskazanego w art. 63 ust. 3 u.ś.w.
Niewątpliwe organ ma rację wskazując na konieczność dochowania wskazanego terminu dla zachowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznawanego wg starych zasad, tj. obowiązujących na mocy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. Niemniej przepis ten w opinii Sądu odnosi się do innego niż zaistniały w tej sprawie stanu faktycznego.
W realiach niespornych w tej sprawie okoliczności faktycznych zastosowanie znajdzie nie przepis art. 63 ust. 3 ale art. 63 ust. 1 u.ś.w. Powołana regulacja odnosi się bowiem do pojęcia "powstania prawa do świadczenia", to zaś w świetle przepisów art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r. powstaje w dniu prawidłowo złożonego wniosku. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Takie brzmienie tego przepisu obowiązuje zarówno przed jak i po zmianach dokonanych od dnia 1 stycznia 2024 r. Z zapisu tego wynika, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstanie w dniu złożenia przez osobę uprawnioną prawidłowo udokumentowanego wniosku. Stosownie zaś do ust. 2a ww. regulacji – także nie zmienionej na mocy nowelizacji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2024 r. - jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Regulacja ta będąca następstwem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007/9/106, Dz.U. Nr 200, poz. 1446) wprowadziła zasadę mocy wstecznej wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uzależniając datę powstania tego prawa od dnia złożenia wniosku o ustanie niepełnosprawności. Zgodnie z tezami wypowiedzianymi w uzasadnieniu ww. orzeczenia świadczenie pielęgnacyjne spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawane od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dokonując zmian legislacyjnych od dnia 2 stycznia 2009 r. ustawodawca kierował się wytycznymi zawartymi w powołanym wyroku Trybunalskim. Wziął zatem pod uwagę, że postępowania zmierzające do wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności toczą się według odrębnych od postępowania w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych regulacji i w odmiennym trybie. Często są one przedmiotem długotrwałej weryfikacji przed sądem powszechnym. W tym kontekście możliwość ubiegania się o świadczenie z datą wsteczną, tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, stanowi niejako rekompensatę za okres niepobierania świadczenia z przyczyn niezawinionych przez stronę. Złożenie wniosku przed organami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności nie powoduje automatycznie uruchomienia postępowania o przyznanie np. świadczenia pielęgnacyjnego, chociaż są to postępowania prowadzone na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale na podstawie odrębnych przepisów administracyjnego prawa materialnego (por. J. Sapeta [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, red. K. Małysa-Sulińska, Warszawa 2023, art. 24).
Zatem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje w dacie prawidłowo złożonego wniosku lub w przypadkach wskazanych w art. 24 ust. 2a u.ś.r. w dacie złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, pod warunkiem jednak wniesienia wniosku o przyznanie świadczenia w terminie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Zestawiając te regulacje z przepisami przejściowymi, tj. art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy stwierdzić, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wg tzw. starych zasad będzie służyło tym wszystkim wnioskodawcom, który złożyli kompletny wniosek do dnia 31 grudnia 2023 r. bez względu na datę wydania przez organ orzeczenia w tej sprawie. W tej grupie będą się także mieściły osoby, które do dnia 31 grudnia 2023 r. złożą wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności i z zachowaniem trzymiesięcznego terminu od daty wydania orzeczenia w tej sprawie zawnioskują o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro bowiem ustawodawca w przepisie przejściowym odwołuje się do pojęcia "powstania prawa do świadczenia", a moment ten wyznacza w art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r., to złożenie samego wniosku o świadczenie pielęgnacyjne po dniu 1 stycznia 2024 r., ale z zachowaniem warunków wskazanych w art. 24 ust. 2a u.ś.w. skutkuje ustaleniem tego prawa w dacie złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności z zastrzeżeniem oczywiście, że wniosek ten został złożony przed dniem 31 grudnia 2023 r.
Przywołany i rozważany przez organ zapis art. 63 ust. 3 u.ś.w., co zostało już powiedziane, ma zastosowanie do innych stanów faktycznych, w których wnioskujący posiadają już prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i wygasa ważność orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność. Słusznie wywodzi organ, że taka okoliczność w tej sprawie nie wystąpiła.
Przedstawiona przez Sąd wykładnia przepisów przejściowych oraz art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r. została wyrażona w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 350/25 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA) wskazano, że na gruncie art. 63 ust. 1 u.ś.w. przyjmować należy, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza, stosownie do art. 24 ust. 2, 2a i 4 u.ś.r., nie tylko spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, gdy wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r., ale również spełnienie tych przesłanek do 31 grudnia 2023 r., jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia został złożony po 31 grudnia 2023 r., jednakże z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., w sytuacji gdy wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności został złożony do 31 grudnia 2023 r., a ustalony stopień niepełnosprawności również datowany jest na dzień przypadający do 31 grudnia 2023 r. Tożsama wykładnia spornych w sprawie przepisów została przedstawiona w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1232/24 (orzeczenie dostępne w CBOSA), gdzie wskazano, że ze względu na użyte w art. 63 ust. 1 u.ś.w. sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa", dotychczasowe przepisy należy stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. Powyższy wniosek należy rozciągnąć również i na takie sprawy, w których wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zostały złożone do dnia 31 grudnia 2023 r., a następnie wydane już po tej dacie orzeczenie o niepełnosprawności potwierdzało powstanie przed 1 stycznia 2024 r. znacznego stopnia niepełnosprawności, względnie niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W rozpoznawanej sprawie niespornie Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 29 października 2024 r., a zatem po 1 stycznia 2024r. Jednakże przed tą datą, w dniu 13 lutego 2023 r. wnioskowała w przedmiocie ustalenia niepełnosprawności, a ostatecznie wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uzyskała dopiero w dniu 26 września 2024 r. Orzeczeniem tym Sąd zmienił rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 19 sierpnia 2023 r. w ten sposób, że zaliczył córkę Skarżącej do osób niepełnosprawnych okresowo do 30 kwietnia 2025r., stwierdzając jednocześnie, że ustalony stopnień niepełnosprawności datuje się od dnia 5 czerwca 2022 r.
Składając zatem wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 29 października 2024 r. Strona niewątpliwie zachowała termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., co uzasadnia rozpoznanie jej wniosku na podstawie regulacji dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących do dnia 31 grudnia 2024r.
Skuteczne okazały się zatem podnoszone w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, co uzasadniało uchylenie orzeczeń organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy będą zobowiązane do zastosowania wykładni prawa wskazanej w rozważaniach Sądu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło