IV SA/Wr 128/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Sędziowie sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lipca 2019 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w J. G. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi A. Z. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - kwotę 295,20 ( słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 ) złotych, w tym 23% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. D. C. (dalej jako strona lub skarżący) wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Z. (dalej jako Prezes Sądu Rejonowego lub organ pierwszej instancji) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie odpowiedzi na pytanie: "Czy Sąd Rejonowy Wydział Karny w Z. w okresie od [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. wydał zarządzenie w przedmiocie zatrzymania i przymusowego doprowadzenia lub przymusowego doprowadzenia na badania do specjalisty oskarżonego z aresztu lub zakładu karnego"? Organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. (doręczonym stronie w dniu [...] września 2018 r.), wskazując na przetworzony charakter żądanej informacji, wezwał do wykazania w terminie 7 dni szczególnego interesu publicznego przemawiającego za przekazaniem wnioskowanej informacji, pod rygorem wydania decyzji o odmowie udostępnienia tej informacji. Strona w odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia [...] października 2018 r., wskazała, że w jej ocenie informacja, o którą zwróciła się wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. jest informacją prostą, w związku z czym wnosi o jej udostępnienie. Prezes Sądu Rejonowego decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...], odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej zawartej we wniosku z dnia [...] lipca 2018 r., wskazując na przetworzony charakter tej informacji. Organ pierwszej instancji podkreślił, że realizacja przedmiotowego wniosku wymaga wielu czasochłonnych czynności połączonych z zaangażowaniem pracowników sądu przez dokonanie analizy zarówno akt spraw sądowych, jak i informacji zawartych w systemie informatycznym, w celu uzyskania informacji zgodnie z kryterium wskazanym przez wnioskodawcę. Tymczasem strona, pomimo wezwania, nie wykazała istnienia przesłanki szczególnego znaczenia żądanej informacji przetworzonej dla interesu publicznego, co uzasadnia odmowę udostępnienia tego typu informacji. Od powyższej decyzji strona odwołała się pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. (nazwanym błędnie skargą). Prezes Sądu Okręgowego w J. G. (dalej jako Prezes Sądu Okręgowego lub organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że na dzień złożenia przez skarżącego wniosku, organ pierwszej instancji nie dysponował żądaną przez niego informacją, a realizacja wniosku okazała się czasochłonna i wymagająca zaangażowania pracowników Sądu Rejonowego do czynności innych, niż wynika to z potrzeby bieżącego funkcjonowania tego sądu. Prezes Sądu Okręgowego podkreślił, że program komputerowy, którym dysponuje sąd, nie jest w stanie w sposób szczegółowy "wyfiltrować" informacji wskazanych przez skarżącego. Zdaniem organu odwoławczego, realizacja wniosku strony wymaga zatem: a) analizy akt spraw sądowych, b) przygotowania stosownej odpowiedzi według kryteriów wskazanych przez stronę, c) wykonania skanu/kopii dokumentu sporządzonego zgodnie z podanymi przez stronę kryteriami oraz d) wysłania informacji zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. W związku z powyższym, w ocenie Prezesa Sądu Okręgowego, brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania, zwłaszcza że nie zawiera ono uzasadnienia. W skardze do tut. Sądu strona wskazała, że zaskarża w całości decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] stycznia 2019 r., jednak szczegółowe uzasadnienie skargi sporządzi dopiero "po zapoznaniu się z orzecznictwem zawartym w uzasadnieniu skarżonej decyzji". Skarżący podkreślił, że w dalszym ciągu oczekuje na umożliwienie mu przez Zakład Karny [...] zapoznania się z orzeczeniami, o których mowa w treści zaskarżonej decyzji. Prezes Sądu Okręgowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie, ewentualnie o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wskazując jednocześnie, że strona w skardze nie wskazała żadnych zarzutów odnośnie przedmiotowej decyzji. Na rozprawie w dniu 5 lipca 2019 r. pełnomocnik organu odwoławczego cofnął zarzut wniesienia skargi po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.), wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie (akt) mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 u.p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Na wstępie wskazać należy, iż wbrew formalnemu zarzutowi organu odwoławczego, co prawda cofniętemu na rozprawie, skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w przewidzianym 30-dniowym terminie, gdyż strona nadała ją za pośrednictwem administracji więziennej w dniu [...] lutego 2019 r., gdyż tego dnia pod numerem [...] została zarejestrowana w urządzeniach ewidencyjnych sekretariatu ZK [...]. Odnosząc się natomiast do meritum sprawy przypomnieć należy, iż podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej było uznanie przez organy obu instancji, że żądana przez skarżącego informacja publiczna stanowi informację przetworzoną, a skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie do wskazania powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przystępując zatem do uzasadnienia merytorycznego rozstrzygnięcia podnieść należało, iż poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1330, dalej u.d.i.p.) obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Takimi organami władzy publicznej są również sady, dlatego tez prezesi właściwych sadów, którzy kierują nimi i reprezentują je na zewnątrz, są organami właściwymi do załatwienia spraw związanych z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Żądana przez skarżącego informacja stanowiła informację publiczną, gdyż w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym, a dostęp do niej przysługuje - co do zasady - każdemu podmiotowi (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.). Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to również w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. wynika, że informacją publiczną jest m. in. informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów wykonujących zadania publiczne. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej precyzują, że podmiot zobowiązany, rozpatrując wniesione do niego żądanie winien zachować się w jeden z następujących sposobów: - przede wszystkim udzielić informacji publicznej pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia i znajduje się ona w jego posiadaniu, lub - poinformować wnioskodawcę w formie zwykłego pisma, że jego żądanie nie znajduje podstaw w przepisach ustawy, gdyż nie dotyczy informacji mających charakter publicznej lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił lub podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia (art. 4 u.d.i.p.), bądź też zawiadomić stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), lub - umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) albo odmówić udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) w formie decyzji administracyjnej z uwagi na ochronę prywatności osoby fizycznej lub tajemnicy przedsiębiorcy, a także w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a więc wówczas, gdy mimo wezwania strona nie wykaże, w jakim zakresie uzyskanie danej informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. W niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia z ze wskazaną powyżej odmową udostępnienia informacji publicznej z uwagi na brak podania przez skarżącego szczególnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji przetworzonej. Pojęcie "informacji publicznej przetworzonej" jest pojęciem nieostrym i nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. W judykaturze wskazuje się na trudność z zakreśleniem granicy pomiędzy informacją przetworzoną, a informacją prostą, udostępnioną po wykonaniu na niej pewnych czynności umożliwiających jej udostępnienie. Problem pojawia się bowiem, gdy wnioskodawca wnosi o przedstawienie mu wielu informacji prostych. Dominuje w orzecznictwie stanowisko, że w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia informacji wskazanej we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1199/11 i z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 416/12; dostępne - podobnie jak wszystkie pozostałe orzeczenia wymienione w tym uzasadnieniu - na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie przyjęto ogólnie rzecz ujmując, że także suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznane za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. wyroki NSA z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14, z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14 i z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11). W rozpatrywanej sprawie organy sądowe obu instancji słusznie przyjęły, iż żądana przez skarżącego informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej, ponieważ "udostępnienie informacji będzie wymagało znacznego nakładu pracy ze strony pracowników sądu, jest pracochłonne i czasochłonne oraz wymaga: analizy akt spraw sądowych, przygotowania stosownej odpowiedzi według kryteriów wskazanych przez stronę, wykonania skanu/kopii dokumentu sporządzonego zgodnie z podanymi przez stronę kryteriami oraz wysłania informacji zgodnie z żądaniem. Powyższe czynności, jak trafnie argumentował to Prezesa Sądu Okręgowego, wymagają zaangażowania określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Nie może bowiem ujść uwadze, że wniosek skarżącego, w którym domagał się on odpowiedzi na pytanie: "Czy Sąd Rejonowy Wydział Karny w Z. w okresie od [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. wydał zarządzenie w przedmiocie zatrzymania i przymusowego doprowadzenia lub przymusowego doprowadzenia na badania do specjalisty oskarżonego z aresztu lub zakładu karnego"? był w istocie wnioskiem złożonym. Dotyczył on bowiem różnych stanów faktycznych, podlegających odmiennym regulacjom i fazom postępowania karnego. Jedna grupa ewentualnych zarządzeń dotyczyła zatrzymania i przymusowego doprowadzenia osób przebywających na wolności, druga grupa- przymusowego doprowadzenia osób tymczasowo aresztowanych, i trzecia grupa- osób przebywających w zakładzie karnym, czy to odbywających prawomocne kary pozbawienia wolności, czy też dopiero nieprawomocnie skazanych lub przeciwko którym nie zapadły jeszcze wyroki skazujące. Odpowiedź na tak sformułowane pytanie wymagała zatem wnikliwego przeglądania nie tylko ksiąg ewidencyjnych w wersji papierowej czy tez elektronicznej, ale także analizy akt sądowych wszystkich spraw, które w grudniu 2017 r. toczyły się przed Sądem Rejonowym, jak tez wszystkich akt sadowych w sprawach zakończonych, gdzie jednak nie doszło jeszcze do wykonania w całości orzeczonych kar pozbawienia wolności (spraw penitencjarnych). W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wykazał w sposób wystarczający powody, dla których uznał, że żądana przez stronę informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej, dlatego też, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., oddalono skargę w całości. Podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji wyroku stanowił natomiast art. 250 § 1 u.p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 18).