IV SA/Wr 129/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Sędzia WSA – Marcin Miemiec Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta J. Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., na podstawie art. 104 i art. 130 § 4 kpa w związku z art.art. 7-10 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), przyznał J. S. świadczenie w formie zaliczki alimentacyjnej na M. S. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. W uzasadnieniu organ orzekający wskazał, że po rozpatrzeniu wniosku J. S. o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej stwierdził, iż spełnia przesłanki określone we wskazanej na wstępie ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. podniosła, iż domaga się przyznania zaliczki alimentacyjnej w wyższej kwocie. Wskazała, że na jej miesięczny dochód składają się kwota [...]zł z tytułu zasiłku dla bezrobotnych oraz kwota [...]zł z tytułu pobieranego zasiłku rodzinnego. Podała kwoty alimentów zasądzonych na rzecz czworga dzieci oraz oświadczyła, że są one "w całości nie wyegzekwowane od dłużników J. S. oraz D. B.". Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania J. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że w dniu [...]r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wpłynął wniosek J. S. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na dzieci: M. S., A. S., J. S. i M. S.. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], w odrębnym postępowaniu, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta J. Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., przyznał świadczenia w formie zaliczek alimentacyjnych na M., A. i J. S., a w związku z wniesieniem odwołania od tej decyzji została ona utrzymana w części dotyczącej przyznania zaliczek alimentacyjnych na J. S. oraz M. S. natomiast została uchylona w części dotyczącej przyznania zaliczki na A. S. w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. i w tym zakresie Kolegium orzekło o przyznaniu zaliczki na w/w okres, w kwocie [...]zł. W dalszej części uzasadnienia organ orzekający podał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 z późn.zm.), zaliczka alimentacyjna, zwana dalej "zaliczką", przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia, albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Według zaś art. 7 ust. 2 zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583zł. Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż: w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 120,00zł dla osoby uprawnionej albo 170,00zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast z treści ust. 2 tego artykułu wynika, że w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, zwiększa się do: w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 250,00zł dla osoby uprawnionej albo 300,00zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pod pojęciem osoby uprawnionej należy rozumieć m.in. osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywaną przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 5 lit a ustawy). Przepis art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) stanowi, że pojęcie "osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowują dziecka z ojcem lub matką dziecka. W niniejszej sprawie ustalono, że J. S. jest osobą rozwiedzioną i wychowuje czworo małoletnich dzieci. Na mocy wyroku Sądu Rejonowego w J. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...]r. sygn. akt [...] D. B.i ojciec M. S. został zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz w/w dziecka w kwocie po [...]zł miesięcznie. Według zaświadczenia z dnia [...]r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejowym w J. egzekucja za okres trzech ostatnich miesięcy tej należności była bezskuteczna (wyegzekwowano 0,00zł). J. S. w [...]r. osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...]zł (obliczony na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...]r.). Zatem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...]zł i nie przekracza kwoty [...]zł, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy. Z powyższego wynika, że wystąpiły przesłanki do przyznania zaliczki alimentacyjnej dla dzieci strony. Przy tym dla trojga dzieci zaliczka została przyznana w odrębnym postępowaniu. Natomiast decyzją z dnia [...]r. Nr [...], w oparciu o przepis art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej organ I instancji przyznał stronie zaliczkę alimentacyjną na M. S. w wysokości [...]zł miesięcznie. Istota sporu sprowadza się do wysokości przyznanej zaliczki alimentacyjnej na dziecko. Kolegium zwraca uwagę na przepis art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, z którego wynikają dwa limity, i tak: zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego nie więcej jednak niż: w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby lub więcej uprawnione do zaliczki - 120,00zł dla osoby uprawnionej (...) - art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1 zwiększa się do (...) - art. 8 ust. 2 ustawy. W przedmiotowej sprawie organ I instancji zastosował pierwszy z wymienionych wyżej przepisów, co skutkowało przyznaniem zaliczki alimentacyjnej, w kwocie [...]zł na dziecko. Natomiast w ocenie strony, wysokość zaliczki winna być zwiększona, ponieważ dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...]zł miesięcznie. Podstawę do zwiększenia kwoty zaliczki stanowi w/w art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Z jego treści wynika, że podwyższona kwota zaliczki alimentacyjnej przysługuje w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 291,50zł (50% z kwoty 583zł). Powołany przepis posługuje się pojęciem "dochód rodziny", który został zdefiniowany w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Należy tu wskazać, że zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej do spraw nieuregulowanych w tej ustawy stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych (...). Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez dochód rodziny należy rozumieć przeciętny miesięcznych dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W ramach tej definicji, brak jest jakichkolwiek zapisów świadczących o tym, iż przeciętny miesięczny dochód członków rodziny należy przeliczyć na osobę w rodzinie. Zakładając, iż ustawodawca jest racjonalny nie można utożsamiać dwóch pojęć, a mianowicie "dochodu rodziny" z "dochodem rodziny na osobę w rodzinie". Potwierdzeniem powyższego jest fakt stosowania przez ustawodawcę w art. 7 ust. 2 zwrotu "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie", podczas gdy w art. 8 ust. 2 ustawy używa pojęcia "dochód rodziny". Jednocześnie należy nadmienić, iż te dwa różne zwroty nie są stosowane zamiennie. Biorąc te ustalenia pod uwagę, wysokość zaliczki alimentacyjnej w kwocie [...]zł na M. S. została ustalona prawidłowo. Brak jest bowiem podstaw do zwiększenia tej kwoty w oparciu o art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, gdyż przeciętny miesięczny dochód rodziny, składającej się z pięciu osób, wynosi [...]zł i przekracza kwotę 291,50zł (50% kwoty 583zł). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. S. podniosła, że nie zgadza się z wydanymi w sprawie decyzjami z uwagi na to, że organy orzekające w sposób nieprawidłowy zinterpretowały obowiązujące przepisy prawa. Podała, iż spełnia wszystkie wymagania konieczne do otrzymania zaliczki alimentacyjnej w kwocie wyższej niż [...] zł. na każde z dzieci. Wskazała, że do dochodu rodziny nie można wliczać kwot czterech zaliczek alimentacyjnych, otrzymywanego wynagrodzenia oraz zasiłku rodzinnego. Nie zgadza się z tym, iż dochód rodziny nie jest równoznaczny z dochodem rodziny na osobę. Uważa, iż ustawa o zaliczkach alimentacyjnych daje jej prawo do świadczenia w kwocie [...] zł na każde dziecko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do podniesionego w skardze argumentu, iż do dochodu rodziny nie można zaliczać kwot czterech zaliczek alimentacyjnych i otrzymywanego wynagrodzenia oraz zasiłku rodzinnego, Kolegium wyjaśniło, że dokonując obliczenia dochodu rodziny wzięło jedynie pod uwagę, osiągnięty przez skarżącą w roku [...]dochód podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...] zł, obliczony na podstawie zaświadczenia z dnia [...]r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./). W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy zaliczka alimentacyjna, zwana dalej "zaliczką", przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. (ust. 2). W myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 120,00 zł dla osoby uprawnionej albo 170,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 2, kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, zwiększa się do: w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 250,00 zł dla osoby uprawnionej albo 300,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust. 2). Z kolei art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą (...). Po dokonaniu analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że organy decyzyjne słusznie założyły, iż skarżąca spełnia przesłanki pozwalające na przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej na M. S., wymienione w ustawie będącej podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia i właściwie określiły kwotę tej zaliczki, tj. [...] zł. oraz okres na jaki ją przyznano, tj. od dnia [...]r. do dnia [...]r. Problem w sprawie sprowadza się do wysokości kwoty przyznanej zaliczki alimentacyjnej. J. S. domagała się przyznania zaliczki na dziecko w kwocie podwyższonej, tj. [...] zł. Przesłanką ku temu, w mniemaniu skarżącej, miał być osiągany przez jej rodzinę dochód, gdyż w przeliczeniu na poszczególnych jej członków stanowił kwotę niższą od 291,50 zł (50% kwoty 583 zł). W oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie Sąd wskazuje, iż przeciętny miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny skarżącej w roku poprzedzającym okres, na jaki ustalone zostało prawo do zaliczki alimentacyjnej czyli w roku [...], niewątpliwie przekroczył wskazaną wyżej kwotę 291,50 zł, o której stanowi art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zatem nie znajduje uzasadnienia żądanie skarżącej zwiększenia kwoty przyznanej zaliczki alimentacyjnej. Art. 8 ust. 2 powyższej ustawy wprost mówi, że kwotę zaliczki alimentacyjnej zwiększa się w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty 583,00 zł. Z kolei w myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych mającym odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie, dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Wobec powyższego nie znajduje uzasadnienia przeliczanie dochodu rodziny skarżącej na poszczególnych jej członków i przyjmowanie powstałej w ten sposób kwoty za podstawę do zwiększenia przyznanej kwoty zaliczki alimentacyjnej. W świetle tego, co powiedziano uznać należy, iż wydane w sprawie decyzje nie naruszają przepisów obowiązującego prawa. Co prawda podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. przepis art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, o którego niekonstytucyjności orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 maja 2005r. sygn. akt K 16/04 (Dz.U. z 2005r., Nr 233, poz. 1994), to jednak okoliczność powyższa pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Nowe brzmienie definicji osoby samotnie wychowującej dziecko ustawodawca zawarł w przepisie art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodanym przez art. a pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. (Dz.U. z 2005r., Nr 267, poz. 2260) zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2006r. Zważyć jednak należy, że w wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o utarcie mocy obowiązującej przepisu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 31 grudnia 2005r. W uzasadnieniu wyżej wskazanego wyroku Trybunał Konstytucyjny zajął stanowisko, że w sytuacji, gdy odroczona została utrata mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją: "(...) sądy i inne organy stosujące prawo mają obowiązek stosowania zaskarżonych przepisów przez cały okres ich pozostawania w mocy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 kwietnia 2005r., sygn. akt P 1/05)" (OTK-A 2005/5/51). W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania przepis art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.