IV SA/Wr 13/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. D. na czynność Dyrektora Generalnego Dolnośląskiego Urzędu [...] we [...] polegającą na niedopuszczeniu do trzeciego etapu konkursu na stanowisko starszego specjalisty do spraw wydawania decyzji z zakresu mienia zabużańskiego w Wydziale Mienia Zabużańskiego w Oddziale Mienia Zabużańskiego i Uwłaszczeń [...] Urzędu [...] we [...] postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, skarżący pismem z dnia 31 października 2016 r. złożył wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej. Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2016 r., wezwano skarżącego do złożenia powyższego wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu oraz do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej tj: do nadesłania: dowodów potwierdzających aktualną wysokość dochodów wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (ostatni odcinek emerytury lub renty, zaświadczenie o wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy, aktualna decyzja: ZUS, urzędu pracy lub opieki społecznej przyznająca świadczenia, umowa o pracę, zlecenie lub o dzieło, stypendia, honoraria i inne); wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące wnioskodawcy i małżonka; zaświadczenia z Urzędu Pracy potwierdzającego, że wnioskodawca i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są zarejestrowane jako osoby bezrobotne z prawem do zasiłku lub bez tego prawa (poszukująca pracy); dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, leki, telewizja, podatek od nieruchomości, czynsz, raty kredytów i pożyczek i inne), zeznania podatkowego za 2015 r., dokumenty potwierdzające ewentualne zajęcie komornicze, orzeczenia o ewentualnym stopniu niepełnosprawności. W piśmie tym pouczono skarżącego, że powyższe dokumenty dotyczące sytuacji materialnej należy nadesłać w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania tego pisma. W przeciwnym wypadku wniosek zostanie rozpoznany na podstawie danych zawartych w formularzu. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył w Sądzie w dniu 1 grudnia 2016 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych całości. W jego uzasadnieniu podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę w wysokości [...] zł miesięcznie. Koszty jego utrzymania wynoszą miesięcznie około 900 zł i obejmują one 600 zł opłaty mieszkaniowe i 300 zł na ubogie życie, w tym na koszty leczenia i koszty zalecanych suplementów diety z powodu przewlekłych chorób. Podał, że posiada oszczędności w wysokości [...] zł i nie posiada nieruchomości, wierzytelności, przedmiotów i papierów wartościowych. Skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w piśmie referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2016 r., w którym został wezwany do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu oraz do nadesłania wyżej wymienionych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej. Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący posiada stałe źródło dochodu z tytułu renty w wysokości [...] zł i nie ma innych osób na utrzymaniu, a ponadto w formularzu podał, że posiada oszczędności w wysokości około [...] zł. Dysponowanie stałym źródłem dochodu i oszczędnościami pozwala na przyjęcie, że skarżący jest w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ponadto na obecnym etapie postępowania sądowego koszty sądowe obejmują wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Istotne jest, że skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w opisanym wyżej piśmie referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2016 r. mających na celu potwierdzenie sytuacji materialnej opisanej we wniosku o prawo pomocy, w tym m. in. dokumentów potwierdzających wysokość renty, wysokość miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, wysokość oszczędności, a także nie nadesłał zeznania podatkowego i rachunków bankowych. Powyższe oznacza, że skarżący uchyla się od nadesłania tych dokumentów, co w zasadzie nie pozwala na wiarygodną ocenę, czy rzeczywista sytuacja dochodowa skarżącego jest zgodna z danymi podanymi przez skarżącego we wniosku o prawo pomocy. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić poprzez nadesłanie wspomnianych dokumentów źródłowych. W niniejszej sprawie tej współpracy ze strony skarżącego zabrakło. W tej sytuacji należało odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.