IV SA/Wr 132/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: NSA Bogumiła Skrzypczak NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. Nr – bez numeru w przedmiocie unieważnienia egzaminu licencjackiego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu W. na rzecz skarżącego kwotę 440 (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów poniesionych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu; III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...]r. skarżąca K. T. zwróciła się do Rektora Uniwersytetu W. o uznanie za ważny egzaminu licencjackiego z literatury amerykańskiej i literaturoznawstwa, do którego przystąpiła w dniu [...]r. Skarżąca oświadczyła, że do egzaminu licencjackiego przystąpiła pomimo braku oceny z literatury amerykańskiej, ponieważ jej nazwisko widniało na liście osób dopuszczonych do egzaminu. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Rektor Uniwersytetu W., powołując się na § 50 ust. 1 pkt 1 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie W. oraz na opinie przewodniczącego Komisji egzaminacyjnej, kierownika Sali egzaminacyjnej i zastępcy dyrektora Instytutu Filologii Angielskiej, podtrzymał decyzję Komisji egzaminacyjnej o unieważnieniu egzaminu. Pismem z dnia [...]r. K. T. zwróciła się do Rektora Uniwersytetu W. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej uznania za ważny egzaminu licencjackiego. Oświadczyła, że przystąpiła do tego egzaminu, ponieważ była na liście osób uprawnionych do jego zdawania. Podała, iż przed wejściem na salę egzaminacyjną sprawdzono jej personalia i zapytano o indeks oraz zaliczenie z PNJA, na co odpowiedziała, że zaliczenie posiada, a indeks dostarczy po egzaminie. Po kilku dniach poinformowano ją o unieważnieniu egzaminu, powołując się na § 50 pkt 1 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie Wrocławskim. Oświadczyła, że regulamin ten jest jej dobrze znany, a ponieważ jest tam też § 30 mówiący, że raz złożony egzamin nie wymaga ponownego zdawania, skorzystała z danej jej szansy. Przyznała, iż przed samym egzaminem odczytano Instrukcję Egzaminu Licencjackiego, której jeden z punktów mówił o konieczności wszystkich zaliczeń. Decyzją z dnia [...]r. (bez numeru) Rektor Uniwersytetu W. stwierdził, że "w świetle obowiązującego regulaminu studentów Uniwersytetu W." nie znalazł podstaw do zakwestionowania decyzji Komisji Egzaminacyjnej Instytutu Filologii Angielskiej. W związku z tym podtrzymał decyzję tej komisji o unieważnieniu egzaminu licencjackiego. Postanowieniem z dnia [...]r. (bez numeru) Rektor Uniwersytetu W. uzupełnił powyższą decyzję o pouczenie, iż służy od niej skarga do NSA. K. T. skierowała do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję z dnia [...] r. zarzucając "naruszenie przepisu prawa materialnego oraz przepisów KPA poprzez wydanie decyzji o unieważnieniu egzaminu licencjackiego wobec braku jakichkolwiek podstaw prawnych do wydania takiej decyzji w oparciu o dowody zebrane w niniejszej sprawie". Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie, że "skarżąca uzyskała warunki ukończenia studium licencjackich oraz zdała egzamin uprawniający ją do uzyskania licencjatu oraz przyznania jej licencjatu zgodnie z obowiązującymi przepisami". W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w roku [...] studenci mimo braku jednej oceny przystępowali do egzaminu, a brakujące zaliczenia dostarczali po jego zdaniu. Stwierdzono, iż skarżąca "cały czas działała w dobrej wierze uznając że dokonała wszystkich formalności związanych z uzupełnieniem zdanego przed Komisją Egzaminacyjną egzaminu". Wywiedziono, iż zaskarżona decyzja jest sprzeczna z prawem oraz z zasadami współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując zaskarżoną decyzję jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał § 50 ust. 1 pkt 1 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie W. oraz pkt 5 Instrukcji Egzaminu Licencjackiego w związku z § 47 regulaminu, stanowiącym, iż rada wydziału określa m.in. szczegółową formę egzaminu licencjackiego. Organ podkreślił, że skarżąca przystępując do egzaminu wiedziała o wyżej wymienionych wymogach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie Rektor Uniwersytetu W. jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał w decyzji z dnia [...]r. § 50 ust. 1 pkt 1 "Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W." uchwalonego przez Senat Uniwersytetu W. w dniu 25 kwietnia 2001 r. wraz ze zmianami przyjętymi przez Senat w dniu 20 lutego 2002 r. W decyzji z dnia [...] r. nie powołał żadnych przepisów prawa, a jedynie w odpowiedzi na skargę jako jej podstawę prawną wskazał § 50 ust. 1 pkt 1 "Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W." oraz pkt 5 "Instrukcji Egzaminu Licencjackiego" w związku z § 47 "Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W.". Zgodnie z § 50 ust. 1 pkt 1 "Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W." warunkiem przystąpienia do egzaminu licencjackiego jest zaliczenie wszystkich przedmiotów obowiązkowych oraz uzyskanie liczby punktów kredytowych określonych w programie studiów. Stosownie do § 47 "Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W." szczegółowe warunki ukończenia studiów licencjackich określa rada wydziału w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. W myśl pkt 5 "Instrukcji Egzaminu Licencjackiego", wydanej przez Instytut Filologii Angielskiej Uniwersytetu W., do egzaminu licencjackiego dopuszczani są tylko i wyłącznie studenci studiów dziennych i wieczorowych, którzy do końca letniej sesji egzaminacyjnej w [...] r. zaliczyli wszystkie sześć semestrów trzech lat studiów. Dowodem uzyskania takiego zaliczenia jest odpowiednia pieczęć wbita do indeksu przez dziekanat. Jeżeli student zatai brak zaliczenia wszystkich sześciu semestrów trzech lat studiów, wynik jego egzaminu licencjackiego zostanie unieważniony. Z powyższych unormowań wynika, że przepisy "Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W." nie przewidują sankcji nieważności egzaminu licencjackiego w razie braku zaliczenia wszystkich przedmiotów obowiązkowych. Sankcję taką przewiduje jedynie pkt 5 "Instrukcji Egzaminu Licencjackiego", wydanej przez Instytut Filologii Angielskiej Uniwersytetu W. Przepis art. 143 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.) stanowi, iż prawa i obowiązki studenta związane z tokiem studiów określa regulamin studiów. Stosownie do art. 144 ust. 1 tej ustawy regulamin studiów uchwala senat uczelni co najmniej na pięć miesięcy przed początkiem roku akademickiego. Unormowania ustawowe nie dają zatem senatowi uczelni prawa do przekazywania uprawnienia do regulowania praw i obowiązków studentów innym organom i w innej formie, niż regulamin studiów. W szczególności nie ma podstaw do uregulowania powyższych kwestii w formie instrukcji przez radę wydziału lub instytut. W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, iż wydane w niniejszej sprawie decyzje w przedmiocie unieważnienia egzaminu licencjackiego skarżącej zapadły bez podstawy prawnej, bowiem przepisy "Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W." nie przewidywały sankcji unieważnienia egzaminu licencjackiego w razie braku zaliczenia wszystkich przedmiotów obowiązkowych. Sankcję taką przewidywał jedynie pkt 5 "Instrukcji Egzaminu Licencjackiego", wydanej przez Instytut Filologii Angielskiej Uniwersytetu W. Skoro jednak ustawa o szkolnictwie wyższym stanowi, iż prawa i obowiązki studenta związane z tokiem studiów określa regulamin studiów uchwalany przez senat uczelni, przy czym nie przewiduje możliwości przekazywania uprawnienia do regulowania praw i obowiązków studentów innym organom, niż senat uczelni oraz w innej formie, niż regulamin studiów, to sankcja przewidziana w "Instrukcji Egzaminu Licencjackiego" nie może stanowić podstawy do unieważnienia egzaminu licencjackiego. Zauważyć przy tym wypada, iż wskazywany przez organ przepis § 47 "Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W." stanowił, że szczegółowe warunki ukończenia studiów licencjackich określa rada wydziału w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Tymczasem "Instrukcja Egzaminu Licencjackiego" została wydana – jak wynika z zawartego na niej zapisu – przez Instytut Filologii Angielskiej Uniwersytetu W., a nie przez radę wydziału. Została więc ona wydana bez podstawy prawnej i sama podstawy takiej stanowić nie może. Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa – orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348). Z uwagi na uznanie, iż zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej, stosownie do art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wstrzymano jej wykonanie.