IV SA/Wr 132/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie NSA Tadeusz Kuczyński, WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Wojewoda D., po rozpoznaniu odwołania Z. Z. od decyzji Starosty Ś. z dnia [...]r. znak [...] zobowiązującej do zwrotu kwoty brutto [...]zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń, tj. zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...]r. do [...]r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, decyzją z dnia [...]r. [...]na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20.04.2004r. /Dz.U. z 2004r. Nr 99, poz. 1001/ i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że: zaskarżoną decyzją zobowiązano Z. Z. do zwrotu kwoty brutto [...]zł, tytułem nienależnie pobranych świadczeń, tj. zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...]r. do [...]r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji uzasadniając tym, że decyzją Starosty Ś. z dnia [...]r., wydaną w wyniku wznowionego postępowania, uchylono decyzje ostateczne Starosty Powiatu Ś., z dnia [...]r., w sprawie uznania Z. Z. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku od dnia [...]r., w wysokości 120% kwoty zasiłku i o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, z dnia [...]r, orzekającą o utracie przez Z. Z. prawa do zasiłku z dniem [...]r. z powodu upływu maksymalnego okresu pobierania i z dnia [...]r., orzekającą o utracie przez niego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r. w związku z nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz orzeczono o odmowie uznania Z. Z. za osobę bezrobotną z dniem [...] r. - organ I instancji stwierdził, że decyzja ta jest ostateczna, od której strona nie wniosła odwołania. W zaskarżonej decyzji organ I instancji podał, że zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za okres od [...]r. do [...]r. jest świadczeniem nienależnym, ponieważ został wypłacony mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń, a okolicznością tą w przypadku Z. Z. było nabycie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od [...]r. Organ I instancji wskazał, że renta przyznana była do dnia [...]r. a zatem Z. Z. nie mógł być uznany za osobę bezrobotną i pobierać zasiłki dla bezrobotnych. Organ I instancji powołał się na przepisy art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W odwołaniu od tej decyzji Z. Z. wnosi o jej uchylenie podnosząc, iż nie złamał prawa i o wszystkich okolicznościach informował Urząd Pracy. Skarżący oświadczył, że renta była mu przyznana od [...]r. do miesiąca [...]r., a nie jak pisze w decyzji szósty wiersz od dołu pierwszej strony do [...]r. Skarżący wyjaśnia, że w [...]r. złożył dokumenty w Urzędzie Pracy o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ kończyła mu się renta, a lekarz orzekł, że jest on zdolny do pracy, z czym skarżący nie mógł się zgodzić. Skarżący podaje, że pobierał zasiłek dla bezrobotnych w [...]r., a w [...]r. był bez prawa do zasiłku. Skarżący stwierdza, że po [...]latach pracy i "sądzeniu się ponownym leczeniu" przyznano mu rentę w [...]r. Skarżący oświadcza, że jest bardzo schorowanym człowiekiem, po złożeniu dokumentów w [...]r. urzędniczka nie miała żadnych zastrzeżeń, a on niczego nie zataił i jeżeli wtedy nie został powiadomiony przez urzędniczkę, że może o kilka dni za wcześnie się zarejestrował w Urzędzie Pracy, to umyślnie wprowadzono go w błąd. Ponadto skarżący podnosi, że żona jego nie pracuje - jest bez prawa do zasiłku, a on otrzymuje rentę niecałe [...]zł i nie jest w stanie spłacić nałożoną niesłusznie, jego zdaniem, kwoty do spłacenia. Skarżący uważa, że jeżeli miałby zwracać jakieś pieniądze, to za [...]r. oraz, że zasiłek został przyznany słusznie i zgodnie z przedłożonym świadectwem pracy. Ponadto skarżący podaje, że obecnie od [...]r. przebywa w [...], na zaproszenie jego rodziny, gdzie leczy się, wraca do Polski [...]r., a po powrocie zgłosi się na każde wezwanie celem wyjaśnienia całej sprawy, na co posiada wszystkie dokumenty w P.. Organ odwoławczy na podstawie akt ustalił, że Z. Z. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. w dniu [...]r., po okresie pozostawania w stosunku pracy od [...]r. do [...]r. oraz okresie pobierania zasiłku chorobowego od [...]r. do [...]r. udokumentował okres uprawiający do zasiłku wynoszący [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni, w tym w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze [...] lat, [...] miesięcy oraz [...] dni. Decyzją Starosty Powiatu w Ś., z dnia [...]r., przyznano Z. Z. z dniem [...]r. status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku od dnia [...]r, w wysokości 120% kwoty zasiłku miesięcznie, podlegającej waloryzacji na zasadach ustawowych, na okres 12 miesięcy, jednocześnie poinformowano stronę, że prawo do zasiłku przysługuje pod warunkiem, że nie zajdą okoliczności powodujące jego wcześniejszą utratę oraz odmówiono przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W dniu rejestracji skarżący wypełniając kartę rejestracyjną bezrobotnego, oświadczył m.in., że nie nabył prawa do renty inwalidzkiej, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Decyzją z dnia [...]r., skarżący został pozbawiony prawa do zasiłku od dnia [...]r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. W dniu [...]r. do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. wpłynęła decyzja ZUS, z dnia [...]r., w której podano, że od [...]r., tj. od powstania niezdolności do pracy przysługuje Z. Z. renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z tym decyzją z dnia [...]r. skarżący został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r. Pismem z dnia [...]r. Powiatowy Urząd Pracy w Ś., w nawiązaniu do decyzji ZUS z dnia [...]r. poinformował Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Inspektorat w Ś., że Z. Z. zakończył pobieranie zasiłku z dniem [...]r. - rentę przyznano od dnia [...]r., w związku z powyższym zwrot przez ZUS nie przysługuje. Następnie pismem z dnia [...]r., ZUS Oddział w W. Inspektorat w Ś. poinformował Powiatowy Urząd Pracy w Ś., że Z. Z. pobierał rentę w okresie od [...]r. do [...]r. Pismem z dnia [...]r. Powiatowy Urząd Pracy wezwał skarżącego w sprawie dostarczenia decyzji przyznającej rentę od [...]r. W dniu [...]r. Z. Z. zgłosił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. i przedłożył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Inspektorat w Ś., z dnia [...]r., z której wynika, że od dnia [...]r. przyznano mu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Natomiast w notatce służbowej, sporządzonej w dniu [...]r., przez pracownika PUP podano, że Z. Z. odmówił złożenia wyjaśnień, dlaczego tak późno dostarczył tę decyzję. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie: - uznania Z. Z. z dniem [...] r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku od dnia [...]r., w wysokości 120% kwoty zasiłku i o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, zakończonej decyzją Starosty Powiatu w Ś., z dnia [...] r., - utraty przez Z. Z. prawa do zasiłku z dniem [...]r. z powodu upływu maksymalnego okresu pobierania, zakończonej decyzją Starosty Powiatu w Ś., z dnia [...]r. - utraty przez Z. Z. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r. w związku z nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, zakończonej decyzją Starosty Ś., z dnia [...]r., a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i ustaleniu, że od dnia [...]r., decyzją ZUS, przyznano jemu rentę z tytułu niezdolności do pracy, decyzją z dnia [...]r., organ I instancji uchylił decyzje ostateczne Starosty Ś. z dnia [...]r., w sprawie uznania Z. Z. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku od dnia [...]r, w wysokości 120% kwoty zasiłku i o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, z dnia [...]r., orzekającą o utracie przez Z. Z. prawa do zasiłku z dniem [...]r. z powodu upływu maksymalnego okresu pobierania i z dnia [...]r., orzekającą o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r. w związku z nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz orzekł o odmowie uznania Z. Z. za osobę bezrobotną z dniem [...]r. Po uprawomocnieniu się decyzji [...]r. podjęto zaskarżoną decyzję. W aktach znajduje się pismo Z. Z., które wpłynęło do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś., w dniu [...]r., w którym wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]r., znak: [...] i z dnia [...]r., znak: PUP [...] oraz postanowienia z dnia [...]r., znak: [...] stwierdzając, że wymienione orzeczenia skierowane do jej męża - Z.Z. odebrała ona osobiście i pokwitowała na poczcie. Z. Z. podała, że jej mąż od [...]r. przebywa za granicą i planowany powrót do kraju będzie [...]r. i w związku z nieobecnością męża żadne z wymienionych pism nie zostało mu doręczone oraz nie zapoznał się z ich treścią. Z. Z. podała, że nie zdawała sobie sprawy, że te pisma muszą być doręczone do adresata z dniem pokwitowania, aby w odpowiednim czasie skorzystać z prawa do odwołania i ewentualnego złożenia wyjaśnień oraz pismo Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. z dnia [...]r., w którym poinformował Z. Z. m.in., że w razie uchybienia terminu do wniesienia odwołania strona powinna uprawdopodabniając przyczynę tego uchybienia wnieść odwołanie w ciągu siedmiu dni wraz z prośbą o przywrócenie terminu. Skarżący w piśmie z dnia [...]r. stanowiącym odwołanie od decyzji z dnia [...]r., nie wnosił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i nie składał odwołania od decyzji z dnia [...]r. W przedstawionym stanie faktycznym sprawy organ odwoławczy uznał odwołanie za bezzasadne. Podniósł, iż przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji jest kwestia zobowiązania do zwrotu Z. Z. kwoty brutto [...]zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń tj. zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...]r. do [...]r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Organ I instancji rozważył tę kwestię w oparciu o przepis art. 76 ust. 1 /wskazujący termin zwrotu nienależnie pobranego świadczenia/ i ust. 2 /definiujący pojęcie nienależnie pobranego świadczenia/. Zgodnie z przepisem art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /J.t. z 2003r. Dz.U. Nr 58, poz. 514 ze zm./ za nienależne pobrane świadczenie uważa się: 1/ świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach; 2/ świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie; 3/ zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78; 4/ koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6; 5/ zasiłek wypłacony za okres, za który w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę; 6/ świadczenie pieniężne wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego. Niewątpliwie istnieją przesłanki określone w wyż. cyt. przepisie art. 76 ust. 2, do uznania zasiłku pobranego przez Z. Z., za okres od [...]r. do [...]r., za świadczenie nienależne, bo w dniu rejestracji, tj. [...]r., był on uprawniony do pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, co bezsprzecznie wynika z decyzji ZUS, z dnia [...]r. w której podano, że od [...]r. do [...]r. przysługiwała skarżącemu renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy /niewątpliwie skarżący nie mógł być uznany z dniem [...]r. za osobę bezrobotną, bo w myśl przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c pow. ustawy bezrobotnym oznacza to m.in. osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, jeżeli nie nabyła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy/, a skarżący w dniu rejestracji, wypełniając kartę rejestracyjną bezrobotnego, oświadczył, niezgodnie z prawdą m.in., że nie nabył prawa do renty inwalidzkiej, natomiast organ rentowy, który przyznał skarżącemu świadczenie, m.in. za okres od [...]r. do [...]r., nie dokonał jego pomniejszenia, na zasadach określonych w art. 78. Argumenty wskazane przez stronę w odwołaniu, a dotyczące jej sytuacji finansowej oraz zdrowotnej nie mogą prowadzić do zmiany zaskarżonej decyzji. Poza tym nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego, że został wprowadzony w błąd przez pracownika PUP, bo to skarżący będąc w posiadaniu decyzji ZUS, z dnia [...]r., nie poinformował PUP w Ś. o jej treści. Oczywista omyłka organu I instancji w szóstym wierszu od dołu uzasadnienia, w którym zamiast "od" [...]r. zapisano "do" [...]r., nie ma wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił "naruszenie zasad prawa materialnego i procesowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Decyzje zostały wydane z pominięciem norm ogólnych wywodzących się z zasad konstytucjonalnych i norm prawa cywilnego, które winne mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie, a w szczególności przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu i oświadczeniu woli. Naruszone zostały także zasady wynikające z procedury administracyjnej poprzez niewyczerpujące poinformowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalanie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania". Skarżący podniósł, że organ ma obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają niezbędnych wyjaśnień i wskazówek /art. 7, 8, 9, 10 kpa/. Ponadto skarżący przedstawił swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Według art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem procedury administracyjnej, uchyla zaskarżony akt w całości lub w części. Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. /tj. Dz.U. z 2004r. Nr 99, poz. 1001/ Zgodnie z art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 cyt. ustawy "Osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie uważa się: świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Jak wynika z treści przywołanego przepisu, warunkiem nakazania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest pouczenie o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia. W dniu [...]r. skarżący wypełnił kartę rejestracyjną oraz poświadczył własnoręcznym podpisem, w obecności pracownika powiatowego urzędu pracy, prawdziwość danych i oświadczeń zamieszczonych w tej karcie. Jak wynika ze złożonego przez skarżącego oświadczenia nie nabył on prawa /.../ do renty inwalidzkiej /pkt 3 oświadczenia/ zobowiązał się do zwrotu otrzymanego zasiłku w przypadku otrzymania za ten sam okres /.../ renty gdy organ rentowy nie dokonał potrącenia /pkt 13/, zobowiązał się do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie /pkt 14/. Zdaniem Sądu wcześniej wspomniany warunek został w sprawie spełniony. Istota sporu natomiast sprowadza się do kwestii czy skarżący zobowiązany jest do zwrotu świadczenia za cały okres jego pobierania czy tylko za okres od [...]r. do [...]r. Pozytywne rozstrzygnięcie w tym względzie wymagałoby istnienia wyraźnego przepisu prawnego a takiego w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy brak. Podstawą prawną bowiem jak już stwierdzono jest art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 cyt. ustawy. Przepisy podanej ustawy są w tym względzie regulacjami restrykcyjnymi, dając bowiem bezrobotnemu określone uprawnienia jednocześnie wymagają wypełnienia określonych obowiązków. Warto nadmienić, że z notatki służbowej z dnia [...]r. wynika, iż skarżący odmówił złożenia wyjaśnienia dlaczego tak późno dostarczył decyzję z dnia [...]r. przyznającą rentę od "[...]r." W tej sytuacji skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw prawnych należało oddalić, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.