IV SA/Wr 132/12
WyrokWSA we Wrocławiu2012-06-12
Skład orzekający: Tadeusz Kuczyński, Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ulga podatkowa dla osób samotnie wychowujących dzieci oraz ulga na dziecko mogą być uznane za dochód utracony przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego?Ratio decidendi
Ulga podatkowa dla osób samotnie wychowujących dzieci oraz ulga na dziecko nie mogą być uznane za dochód utracony w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ponieważ definicja dochodu utraconego zawarta w art. 2 pkt 17 tej ustawy ma charakter enumeratywny i nie obejmuje tego typu ulg. W związku z tym, przekroczenie kryterium dochodowego skutkuje odmową przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący w skardze podniósł, że ulgi podatkowe zostały błędnie zaliczone do dochodu, a powinny być traktowane jako dochód utracony. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną oddala skargę.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania J. Ż. (dalej: skarżący) od decyzji nr [...] z dnia [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta P., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w sprawie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia, wnioskowanego na Ż. Ż. (dalej: córka skarżącego) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazano następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Wnioskiem z dnia 19 września 2011 r. skarżący zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla córki skarżącego ur. 18 października 2001 r.
Decyzją nr [...] z dnia [...] organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia, wnioskowanego na córkę skarżącego.
W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że warunkiem niezbędnym do skorzystania z pomocy państwa świadczonej z funduszu alimentacyjnego jest nieprzekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, które na osobę w rodzinie wynosi 725 zł. Organ pierwszej instancji stwierdził, że ustalony dochód rodziny z roku 2010, w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi miesięcznie 772,42 zł, zatem przekracza ustawowe kryterium dochodowe o 47,42 zł. Wskazano, że strona nie zgłosiła wniosku o pomniejszenie dochodu rodziny o dochód utracony. Organ przytoczył treść art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów definiującego pojęcie dochodu utraconego.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący podniósł, że jest inwalidą I grupy potrzebującym pomocy osoby drugiej w codziennej egzystencji. Sam wychowuje 10 – letnią córkę. Nie wiedział, że ulga podatkowa przysługująca dla osób samotnie wychowujących dzieci oraz ulga na dziecko zostanie mu doliczona do dochodów, co spowodowało utratę alimentów. Wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku. Wraz z odwołaniem złożył oświadczenie, że należny podatek w kwocie 1.532 zł za rok 2010 potrącony od renty został mu wypłacony przez Urząd Skarbowy jednorazowo w kwocie 556,02 zł jako ulga podatkowa przysługująca dla osób samotnie wychowujących dzieci oraz została wypłacona kwota 976,00 zł jako ulga na dziecko. Dochód w kwocie 1.532 zł jest dochodem utraconym.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że problematykę świadczeń z funduszu alimentacyjnego reguluje ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 1, poz. 7 ze zm.) - zwana dalej ustawą.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy - świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo.
Osobą uprawnioną jest - w myśl art. 2 pkt 11 ustawy - osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.
Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy, bezskuteczność egzekucji - oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu:
a) braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika,
b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.
Przepis art. 9 ust. 2 ustawy stanowi, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.
Z powyżej przytoczonych przepisów wynika, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uwarunkowane jest spełnieniem łącznie następujących przesłanek: osoba musi być uprawniona do świadczenia alimentacyjnego od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna (art. 2 pkt 11), osoba uprawniona albo nie ma ukończonego 18 roku życia, albo - gdy jest w wieku między 18 a 25 rokiem życia - uczy się w szkole lub szkole wyższej, albo posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 9 ust. 1), musi być też spełnione kryterium dochodowe (art. 9 ust. 2).
Ustawa w art. 2 pkt 4 i 5, w zakresie dotyczącym definicji pojęć "dochód" oraz "dochód rodziny", odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych. W rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992, ze zm.), dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych, dochód to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast pojęcie "dochód rodziny" definiuje art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Zgodnie z art. 2 pkt 17 ustawy utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej;
Natomiast, na podstawie art. 2 pkt 18 ustawy, uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej.
Jak wynika z akt sprawy, osobą uprawnioną do alimentów jest córka skarżącego, ur. 18 października 2001 r. Bezskuteczność egzekucji alimentów na rzecz córki skarżącego od matki K. Ż., z powodu braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, została potwierdzona zaświadczeniem Prezesa Sądu Okręgowego w L., sygn. akt [...] z dnia 13 września 2011 r. W postanowieniu tym powołano się na postanowienie wymienionego Sądu z dnia 4 października 2010 r., z którego wynika, że przyczyną umorzenia postępowania w sprawie dochodzenia roszczeń alimentacyjnych za granicą było zamknięcie postępowania w sprawie dochodzenia roszczeń alimentacyjnych przez h. organ egzekucyjny, z powodu braku możliwości ustalenia miejsca pobytu dłużniczki na obszarze H.
W skład rodziny wchodzą dwie osoby: wnioskodawca – skarżący i osoba uprawniona do alimentów – córka skarżącego.
Przyczyną odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego było stwierdzenie braku spełnienia przesłanki dochodowej, bowiem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 772,42 zł i przekracza o 47,42 zł kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 2 ustawy wynoszące 725 zł.
Rozpatrując przedmiotową sprawę organ pierwszej instancji dysponował zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego w P. nr OB./4141-3167/11 z dnia 15 września 2011 r. o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych uzyskanym przez skarżącego w roku kalendarzowym 2010 - poprzedzającym okres świadczeniowy.
Z części 1 pkt 4 wniosku wynika, że strona nie wykazała dochodu utraconego i uzyskanego.
Natomiast odnosząc się do oświadczenia strony złożonego wraz z odwołaniem, dotyczącego uznania za dochód utracony kwoty 1.532 zł wypłaconej przez Urząd Skarbowy w P. jako ulga przysługująca dla osób samotnie wychowujących dziecko oraz ulga na dziecko, stwierdzono iż kwota ta nie może zostać uznana za dochód utracony, ponieważ ulga taka nie została wymieniona jako dochód utracony w definicji zawartej w treści cytowanego art. 2 pkt 17 ustawy dotyczącej utraty dochodu.
W w/w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w P. został wykazany przychód w kwocie 20.371,60 zł, dochód - 20.371,60 zł, podatek należny - 0,00 zł, składki na ubezpieczenia zdrowotne odliczone od podatku - 1.578,78 zł oraz składki na ubezpieczenia społeczne odliczone od dochodu - 0,00 zł.
Zgodnie z § 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego - w przypadku gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne oblicza się według wzoru:
S - Sp (P - Sus),
gdzie znaczenie poszczególnych symboli jest następujące:
S - składka na ubezpieczenie zdrowotne wyrażona w złotych,
Sp - stopa procentowa składki na ubezpieczenie zdrowotne,
P - przychód wyrażony w złotych,
Sus - składka na ubezpieczenie społeczne wyrażona w złotych.
Strona osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, dlatego obliczona, zgodnie z wyżej podanym wzorem, składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 1.833,44 zł (S = 9% (20.371,60-0,00)-1.833,44).
Natomiast dochód rodziny, obliczony zgodnie z cytowanym art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynosi 18.538,16 zł (20.371,60 zł - 1.833,44 zł = 18.538,16 zł). Przeciętny miesięczny dochód członków rodziny wynosi 1.544,85 zł (18.538,16 zł : 12 miesięcy). Zatem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 772,42 zł (1.544,85 zł : 2 osoby) i tym samym przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o 47,42 zł (772,42 zł - 725 zł).
Skoro dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe, to oznacza, że nie została spełniona jedna z przesłanek do uzyskania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a zatem świadczenia te nie mogą zostać przyznane. Jak wskazano powyżej, uzyskanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uwarunkowane jest spełnieniem łącznie wszystkich przesłanek określonych w ustawie. Niespełnienie jednej z nich skutkuje brakiem prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Wyjaśniono, że przepisy normujące zasady i tryb przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), co oznacza, że decyzja wydana na ich podstawie jest decyzją związaną, a jej treść wyznacza przepis prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Z tych też względów organ nie ma możliwości orzekania w oparciu o uznanie administracyjne i niewypełnienie jednej ze wskazanych powyżej przesłanek, a w szczególności - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia. Inne bowiem działanie naruszałoby podstawowe zasady funkcjonowania organów administracji, które działają na podstawie przepisów prawa.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Podniósł, że do września 2011 r. pobierał na córkę alimenty z funduszu. Zaznaczył, że jest ojcem z I grupą inwalidzką w związku z wypadkiem komunikacyjnym i potrzebuje opieki osoby drugiej. Sam wychowuje córkę. Jego renta wynosi brutto 1.710 zł, a netto 1.427,30 zł. Stwierdził, że pracownik organu I instancji na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego wyliczył jego dochód netto 1.544,84 zł, w przeliczeniu na dwie osoby w wysokości 772,42 zł. W związku z tym, że na konto wpływa renta w wysokości 1.427,30 zł, a nie 1.544,84 zł złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., które utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżący podniósł, że przy wyliczaniu jego dochodu pracownik pominął podatek, który wynosi 18%, a nie 9%. Zaświadczenie z Urzędu Skarbowego za rok 2010 r. nie wykazuje wysokości podatku, tylko składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku. Pracownik organu I instancji zwiększył składki na ubezpieczenie zdrowotne do 9% i odjął je od dochodu i w ten sposób wyliczył dochód, a składka na ubezpieczenie nie jest odliczana od dochodu, tylko jak wynika z zaświadczenia od podatku. Skarżący podał wyliczenie dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, według którego osiągnął dochód miesięczny w wysokości 1.438,39 zł, a w przeliczeniu na dwie osoby w rodzinie w kwocie 719,20 zł. Ponadto podał, że według wyliczenia dochodu przez pracownika organu I instancji osiągnął miesięczny dochód w wysokości 1.544,85 zł, a dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w kwocie 772,42 zł. Skarżący zwrócił się z prośbą o wyjaśnienia dotyczące obliczenia dochodu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium argumentacja skargi nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przepisy prawa ściśle określają sposób wyliczenia dochodu rodziny. Organy orzekające w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mają swobody w wyborze metody wyliczenia wysokości dochodu rodziny, ale mają obowiązek stosować obowiązujące przepisy prawa. Zatem nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodu rodziny według obliczeń dokonanych przez skarżącego. W zaskarżonej decyzji został szczegółowo przedstawiony sposób wyliczenia dochodu rodziny przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie posiada natomiast kompetencji do oceny celowości oraz słuszności skarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z przepisem 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu uzasadniającym uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy cytowanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zwanej w dalszej części uzasadnienia ustawą. Wskazać należy, że ustawa ta reguluje pomoc Państwa osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów.
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo.
Ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego (art. 15 ust. 1 ustawy).
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego.
Trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, że uzyskanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego uwarunkowane jest spełnieniem łącznie wszystkich przesłanek określonych w ustawie. Niespełnienie jednej z nich skutkuje brakiem prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Osobą uprawnioną jest - w myśl art. 2 pkt 11 ustawy - osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy - świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo.
Bezsporne jest w sprawie, że córka skarżącego jest uprawniona do świadczenia alimentacyjnego od rodzica (K. Ż. – matki) na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, ponadto jest osobą, która nie ma ukończonego 18 roku życia.
W postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego organy administracji publicznej obowiązane są ponadto do ustalenia, czy spełnione zostało kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy.
Stosownie jdo treści art. 9 ust. 2 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.
Wymieniona ustawa samodzielnie nie stanowi o sposobie ustalania dochodu, dochodu rodziny, czy dochodu przypadającego na członka rodziny lecz odsyła w tej kwestii do ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 2 ust. 4 i 5). Stąd jak słusznie przyjęły orzekające w sprawie organy - dochód rodziny skarżącego stanowiący podstawę do ustalenia prawa do świadczeń alimentacyjnych na uprawnioną osobę należało ustalić zgodnie z zasadą wynikającą z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, przy czym dochód to, według art. 3 pkt 1a, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Z powyższego wynika, że w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego organy administracji publicznej obowiązane są do ustalenia, czy spełnione zostało kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy.
W niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo wyliczyły dochód miesięczny przypadający na osobę w rodzinie skarżącego i wydały rozstrzygnięcie odmawiające prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy. Organy ustaliły, że w 2010 r. rodzina skarżącego uzyskała dochód w wysokości 20.371, 60 zł, co wynika z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 15 września 2011 r.
Ustalenie zaś przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie, w celu ustalenia prawa świadczenia z funduszu alimentacyjnego, odbywa się poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Otrzymaną w ten sposób kwotę dzieli się na liczbę osób w rodzinie (według stanu na dzień złożenia wniosku), a następnie przez liczbę 12. Zmiany w obliczeniach, co należy podkreślić, mogą nastąpić jedynie skutkiem przyczyn określonych przez ustawodawcę jako utrata bądź uzyskanie dochodu.
Uwzględniając powyższe organy pomocy społecznej dokonały prawidłowych obliczeń, że miesięczny dochód przypadający na jednego członka w dwuosobowej rodzinie skarżącego stanowił kwotę 772, 42 zł. Kwota ta przekroczyła ustawowe kryterium dochodowe określone w ustawie tj. 725 zł, co przesądziło o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.
Podkreślenia wymaga, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego stanowią formę pomocy państwa skierowaną do rodzin o najniższych dochodach. Decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie ma charakteru uznaniowego. W związku z tym organ nie może przyznać świadczenia, jeżeli dochód rodziny obliczony zgodnie z zasadami określonymi w ustawie przekracza ustawowe kryterium dochodowe.
Sąd w pełni podziela argumentację Kolegium, że przepisy prawa ściśle określają sposób wyliczenia dochodu rodziny. Organy orzekające w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mają swobody w wyborze metody wyliczenia wysokości dochodu rodziny, ale mają obowiązek stosować obowiązujące przepisy prawa. Zatem nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodu rodziny według obliczeń dokonanych przez skarżącego. W zaskarżonej decyzji został szczegółowo przedstawiony sposób wyliczenia dochodu rodziny przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy. Należy podkreślić, że dokonane przez organy orzekające w sprawie wyliczenia są jasne i klarowne i nie wymagają dodatkowych objaśnień.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie dostrzega trudną sytuację życiową skarżącego, niemniej jednak stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom co oznacza, iż mają obowiązek stosowania obowiązujących przepisów rangi ustawowej.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że fakt nieprzyznania świadczenia zaskarżoną decyzją nie pozbawia strony skarżącej możliwości ubiegania się o to świadczenie na kolejny okres świadczeniowy, o ile zostaną spełnione przesłanki ustawowe.
Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego braku uznania przez organy pomocy społecznej za dochód utracony kwoty 1.532 zł, wypłaconej skarżącemu przez Urząd Skarbowy w P. jako ulgi przysługującej dla osób samotnie wychowujących dziecko oraz ulgi na dziecko, należy wskazać, iż kwota ta, nie może zostać uznana za dochód. Takie bowiem zdarzenie nie zostało wymienione jako dochód utracony w art. 2 pkt 17 ustawy. Powołany przepis enumeratywnie wymienia przypadki, kiedy w rozumieniu ustawy następuje utrata dochodu. Niedopuszczalne jest zatem stosowanie wykładni rozszerzającej i kwalifikowanie do dochodu utraconego tych przypadków, których nie wymienia powołany przepis.
Reasumując, wskazać należy, że zaskarżona w sprawie decyzja w przedmiocie odmowy świadczenia z funduszu alimentacyjnego, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne została wydana w zgodzie z obowiązującym prawem, po zgromadzeniu przewidzianych prawem dowodów, a jej uzasadnienie spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło