IV SA/Wr 135/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi B. K.-K. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 1 do 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy B. K.-K. utrzymano w mocy decyzje własną z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podniesiono, że B. K.-K. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (dalej jako ustawa o kombatantach...). We wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich wnioskująca określiła jako miejsce represji zakłady pracy w których była zatrudniona oraz miejsce zamieszkania, a za dokładny opis represji uznała akta spraw zawarte w 10 segregatorach z innych postępowań cywilnych i karnych, których sygnatury wymieniła. Do wniosku dołączyła także swój życiorys, wyniki badań oraz zaświadczenia i świadectwa pracy. Kierownik Urzędu decyzją z dnia 22 grudnia 2009 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania uprawnień kombatanckich wskazując, że ustawa nie przewiduje przyznawania uprawnień kombatanckich cywilnym ofiarom wojny oraz osobom szykanowanym w latach 1967-1981 r. B. K.-K. w ustawowym terminie złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, z którego treści wynika, że nie zgadza się z wydaną decyzją i wnosi o jej zmianę. Podniosła m.in., że była represjonowana nie tylko w latach 1967-1981, jak to uznał Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ale także od 1945 r. do czasów obecnych, a więc 1998 r. Organ rozpatrując ponownie sprawę stwierdził, co następuje: We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji własnej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego -Kierownik UdSKiOR uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Organ nie neguje dotkliwości zdarzeń, które dotknęły stronę – B. K.-K. Stwierdzić jednak trzeba, iż zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działała na podstawie przepisów prawa, a więc wszelkie podejmowane przez nie decyzje muszą znaleźć oparcie w treści przepisów bezwzględnie obowiązujących (w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. O kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego). Ten akt prawny enumeratywnie wylicza tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub działalność z nią równoważną uzasadniającą przyznanie uprawnień kombatanckich. Wskazywane przez stronę okoliczności nie zostały przewidziane przez ustawodawcę polskiego, jako tytuł uprawniający do przyznania uprawnień kombatanckich. Organ wydający decyzję nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń odnośnie tytułów przysługujących uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach. Uregulowanie ustawowe wyklucza możliwość dowolnego interpretowania przepisów ustawy. Organ jest bowiem związany brzmieniem przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371). W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję B. K.-K. ponownie podniosła, że była represjonowana przez całe życie, począwszy od dnia, kiedy na niej jako rocznym niemowlęciu w 1945 r. zostało popełnione przestępstwo usiłowania zabójstwa w mieście powiatowym Mławie, gdzie mieszkała z rodzicami. Dalej skarżąca jeszcze raz opisała swoje życie i represja jakim miała być poddawana. Jej zdaniem była kilka razy podtruwana, prześladowana w swoim mieszkaniu przez namówionych do tego celu sąsiadów i okolicznych mieszkańców, oraz przez dwie świeckie siostry zakonne z UB –terenowe, osiedlowe opiekunki społeczne. Jej zdaniem była także szykanowana przez współpracowników, gdy pracowała, zwykle krótko, w kilku zakładach pracy, pozostając przez ok. 30 lat bezrobotną i mającą w związku z tym bardzo niską głodową emeryturę. W stanie wojennym została zagazowana w swoim mieszkaniu tajemniczym gazem z petardy. Skarżąca opisała także swoje sprawy sądowe które wytaczała w swojej obronie oraz jej choroby które były wynikiem jej sytuacji życiowej. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle tych przepisów zbadania przez Sąd wymaga kwestia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami cytowanej wyżej ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.), a także przepisami procedury administracyjnej. Oceniając decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w omówionym zakresie, Sąd nie stwierdził, aby została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które stanowiłoby podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Jako materialnoprawna podstawa zaskarżonej decyzji wskazane zostały art. 22 ust. 1 w związku z artykułami 1 do 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Określone w tej ustawie uprawnienia kombatanckie przysługują – zgodnie z jej art. 21 – "osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4 ...". Stosownie zaś do art. 22 ust. 1 "o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ... na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby...". Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o kombatantach, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Za działalność kombatancką uznaje się: 1) pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie, 2) uczestniczenie w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej, w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów Rzeczypospolitej Polskiej, 3) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945, 4) pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu w okresie wojny 1939-1945, z wyjątkiem formacji Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (NKWD) oraz innych specjalnych formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej, 5) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do końca 1956 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej, 6) uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu, 7) uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach ("Istriebitielnych Batalionach") na dawnych ziemiach polskich w województwach: lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim i wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, w latach 1944-1945. Oprócz wyżej wskazanych przypadków, ustawa w art. 2 uznaje za działalność równorzędną z działalnością kombatancką: 1) pełnienie funkcji cywilnych we władzach powstań narodowych oraz w administracji podziemnego Państwa Polskiego w okresie wojny 1939-1945, a także w podziemnych niepodległościowych organizacjach cywilnych w latach 1945-1956, 2) udział w okresie do 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych, 3) prowadzenie w okresie wojny 1939-1945 zorganizowanego i profesjonalnego tajnego nauczania dzieci i młodzieży, 31) dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci, 4) zaokrętowanie marynarzy polskich w charakterze członków załogi na statku bandery własnej lub bandery koalicyjnej, przeznaczonym do działań wojennych w okresie wojny 1939-1945, 5) uczestniczenie w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową Śląska, Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Gdańska, Pomorza i Ziemi Kaszubskiej oraz Warmii i Mazur, a także innych ziem zagarniętych przez zaborców, 6) czynny udział w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski w Poznaniu w czerwcu 1956 r., który spowodował śmierć lub uszczerbek na zdrowiu, 7) poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zalicza się również czas przebywania: 1) w niewoli lub obozach internowanych oraz w obozach podległych Głównemu Zarządowi do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych (GUPWI) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, i obozach podległych Wydziałowi Obozów Kontrolno-Filtracyjnych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, spowodowanego działalnością kombatancką, o której mowa w art. 1 ust. 2, 2) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych (GUŁag) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, a także w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski - spowodowanego działalnością, o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2. (art. 3 ustawy o kombatantach). Zgodnie z art. 4 ustawy o kombatantach, przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: 1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych: a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, 2) z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach, 3) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych: a) w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, b) na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR, 4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia. Z przytoczonych przepisów, wynika, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie może przyznać uprawnień kombatanckich, jeżeli nie zostaną potwierdzone fakty, o których mowa w art. 1 do 4, a złożony przez osobę zainteresowaną wniosek nie jest "udokumentowany" - przy czym trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 80 k.p.a., to, czy dana okoliczność została udowodniona Kierownik Urzędu zobligowany jest oceniać "na podstawie całokształtu materiału dowodowego". Wprawdzie stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie zainteresowanej, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). W tym kontekście należy podkreślić, że z akt sprawy wynika, że organ kombatancki poddał rzeczywiście wnikliwej analizie stan faktyczny sprawy, a sama ocena odpowiada wymogom art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena dowodów nie została skutecznie podważona przez skarżącą, która również w postępowaniu administracyjnym nie wskazała wynikającej z przepisów podstawy przyznania uprawnień kombatanckich. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powołanej wyżej, orzeczono jak w sentencji.