IV SA/Wr 136/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, , po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Wojewody "A" z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Henryka Ożoga. Skarżący S. K. wniósł w terminie skargę na decyzję Wojewody "A" z dnia [...] r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r., nr [...], orzekającą o utracie z dniem 15 listopada 2009 r. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. W piśmie z dnia 12 lutego 2011 r., złożonym na biurze podawczym Sądu w przeddzień rozprawy wyznaczonej na dzień 15 lutego 2011 r., skarżący S. K. wniósł o wyłączenie sędziego NSA Henryka Ożoga od rozpoznawania i orzekania w sprawie, gdyż "ma przekonanie, że Przewodniczący IV Wydziału WSA we Wrocławiu przekracza uprawnienia przyznane źródłami prawa godząc w uprawnienia strony dane art. 45 ust. 1 Konstytucji RP". W uzasadnieniu wniosku wskazano, ze w przedmiotowej sprawie w związku z wnioskiem o wyłączenie Sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej - Ilków, jak też długotrwałą chorobą sędziego sprawozdawcy Sędzi WSA Lidii Serwiniowskiej, doszło do naruszenia przez Przewodniczącego IV Wydziału przepisów § 22, § 26 i § 36 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646, dalej jako regulamin), jak też art. 23 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zakresie wyznaczania innego sędziego. Wnioskodawca zarzucił, iż z jednej strony przewodniczący wydziału ma uprawnienia prezesa w zakresie spraw dotyczących wydziału, lecz nie posiada uprawnień kolegium sądu, z drugiej strony mocą art. 45 ust. 1 Konstytucji wnoszący ma prawo do "właściwego sądu". Pismem z dnia 25 lutego 2011 r. sędzia NSA Henryk Ożóg oświadczył, że nie zna skarżącego S. K. i nie łączy go z nim żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, a także, iż w stosunku do niego nie zachodzą żadne inne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności i dawałyby podstawy do wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. Sędzia dodał, iż skarżącego "zna" jedynie z sali sądowej oraz kilkakrotnych przyjęć jako Przewodniczący Wydziału w ramach "wysłuchań" stron, które odbywały się przy udziale asystenta sędziego. Sędzia podniósł także, iż nie może odnieść się do treści wniosku o wyłączenie odnoszących się do jego zarządzeń, gdyż ocena ich nie należy do niego, jednakże dodał, że kierował się potrzebą jak najszybszego załatwienia tej sprawy wobec przedłużania się jej toku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziego jako oczywiście bezzasadny podlega oddaleniu. Stosownie do postanowień art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Sędzia natomiast, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z przepisem z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W myśl art. 21 p.p.s.a. sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Mając zatem na względzie powyższe zauważyć należy, że istota wyłączenia sędziego w oparciu o przesłanki bezwzględne wymienione enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., jak też w oparciu o przesłanki względne z art. 19 p.p.s.a., ma na celu zapewnić jak najpełniejszą realizację zagwarantowanego, między innymi na gruncie Konstytucji RP, prawa do sądu, poprzez stworzenie warunków umożliwiających każdemu rozpatrzenia jego sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Podstawą wyłączenia sędziego na wniosek nie mogą być jednak jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie strony. Konieczne jest bowiem wskazanie konkretnych okoliczności, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego. W przedmiotowej sprawie wnioskujący nie powoływał się na przesłanki bezwzględne, wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a., lecz swoje żądanie opierał na przeświadczeniu istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego NSA Henryka Ożoga. W przekonaniu wnioskującego tymi okolicznościami było podejmowanie czynności pomimo braku rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie jego wcześniejszego wniosku o wyłączenie innego sędziego (wydanie postanowienia z dnia 5 sierpnia 2010 r.), jak też wyznaczanie sędziów wbrew regulacjom regulaminu (sporządzenie zarządzeń przez sędziów, którzy nie byli sprawozdawcami w sprawie). W sytuacji tak wyartykułowanego uzasadnienia wyłączenia sędziego, pełniącego obowiązki przewodniczącego wydziału, należy stwierdzić, iż podniesione okoliczności bez ukierunkowania ich w stronę wykazania stronniczości sędziego, a chociażby jakiegoś ogólnego zamiaru pokrzywdzenia strony skarżącej, nie mieszczą się nawet w minimalnym stopniu w dyspozycji przepisu art. 19 p.p.s.a. Na marginesie można tylko wskazać, iż ewentualne nieprawidłowości przy prowadzeniu niniejszej sprawy, w tym także odnoszące się do wyznaczania składu sądu, mogą stanowić podstawę skargi kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., pod warunkiem jednakże, iż uchybienia te mogły mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy. Wobec braku przesłanek wyłączenia sędziego, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.