IV SA/Wr 137/25

WyrokWSA we Wrocławiu2025-09-11

Skład orzekający: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Katarzyna Radom

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję o przyznaniu zasiłku powodziowego w zaniżonej wysokości, nie wyjaśniając wątpliwości skarżącej co do oceny procentowego uszkodzenia lokalu mieszkalnego i nie weryfikując, czy osoba dokonująca oszacowania szkód posiadała wymagane kwalifikacje?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organy obu instancji nie wyjaśniły istotnych wątpliwości skarżącej dotyczących oceny procentowego uszkodzenia lokalu mieszkalnego, w tym nieuwzględnienia zniszczenia stropów, a także nie zweryfikowały, czy osoba dokonująca oszacowania szkód posiadała wymagane kwalifikacje zgodnie z Zasadami udzielania pomocy finansowej. Brak ten uniemożliwił sądowi weryfikację poprawności ustaleń faktycznych i naruszył zasady postępowania dowodowego.
Stan faktyczny
Skarżąca M. S. wniosła o przyznanie zasiłku powodziowego na remont lokalu mieszkalnego zniszczonego przez powódź. Organ pierwszej instancji przyznał zasiłek w wysokości 80 000 zł, uznając 40% uszkodzeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zakwestionowała wysokość zasiłku, twierdząc, że oszacowanie zniszczeń jest zaniżone, zwłaszcza w zakresie uszkodzenia stropów, które zostały uwzględnione w sąsiednich mieszkaniach. Skarżąca zarzuciła naruszenie zasad postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawny w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 2 stycznia 2025 r. nr SKO 4101/262/2024 w przedmiocie przyznania zasiłku powodziowego uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi M. S. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 2 stycznia 2025 r. nr SKO 4101/262/2024 – sprostowana postanowieniem tego organu z dnia 14 marca 2025 r. nr SKO 4101/262/1/2024 - utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta Kłodzka (dalej: Burmistrz, organ pierwszej instancji) z dnia 20 listopada 2024 r. nr DS/SP/5762/502/III/68/24 m.in. o przyznaniu zasiłku na remont i odbudowę lokalu mieszkalnego w wysokości 80 000 zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca w dniu 4 października 2024 r. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej w wysokości 200 000 zł w związku ze szkodami w lokalu mieszkalnym przy "ul. [...]" w K. Uzasadniając te wniosek wskazała, że w dniu 15 września 2024 r. fala powodziowa zalała jej mieszkanie do sufitu, zniszczeniu uległy ściany, podłogi, okna, drzwi, instalacja elektryczna, gazowa, wodna, kanalizacyjna oraz wyposażenie mieszkania. Decyzją z dnia 20 listopada 2024 r. - wydaną na podstawie art.art. 2, 6 pkt 10 i pkt 14, 7 pkt 15, 18 ust. 1 pkt 4, 39 ust. 1 i 2, 40 ust. 2 i 3, 106 ust.1 oraz 106 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283; dalej: u.p.s.) – m.in. przyznał zasiłek na remont i odbudowę lokalu mieszkalnego w wysokości 80 000 zł z przeznaczeniem na remont lokalu mieszkalnego (pkt 1 sentencji), zobowiązał do potwierdzenia poniesienia wydatków związanych z remontem i wskazał warunki tego zobowiązania (pkt 2 sentencji) oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 4 sentencji). W uzasadnieniu decyzji przywołał brzemiennie art. 40 ust. 2 u.p.s. oraz zatwierdzone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji "Zasady udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa z części 85 – Budżety wojewodów, dział 852 – Pomoc społeczna, rozdział 85278 – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. (dalej: Zasady udzielania pomocy) wskazując, że wartość pomocy finansowej do 200 000 zł przyznawana jest w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń powyżej 5% zniszczeń/uszkodzeń. Ustalił, w oparciu o rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 8 listopada 2024 r. oraz ocenę uszkodzeń budynku/lokalu mieszkalnego z dnia 10 października 2024 r. spowodowanych powodzią we wrześniu 2024 r., że 40 % udział uszkodzeń budynku/lokalu mieszkalnego. Na tej podstawie ustalił kwotę zasiłku w wysokości 80 000 zł (200 000 zł X40%). Określił też warunki wykorzystania, przeznaczenia zasiłku i jego rozliczenia, a także uzasadnienie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzję te doręczył skarżącej w dniu 20 listopada 2024 r. W odwołaniu skarżąca zakwestionowała wysokość przyznanego jej zasiłku celowego na odbudowę budynku mieszkalnego. Wyjaśniła, że mieszkanie przy "ul.[...]" w K., którego jest właścicielka i w którym mieszkała, a które zostało zniszczone w wyniku powodzi 15 września 2024 r. Nie zgodziła się z oszacowaniem zniszczeń tego mieszkania na 40%, ponieważ oszacowanie to znacznie odbiega od oszacowania innych mieszkań w jej bloku. Wskazała, że w oszacowaniu nie zostały uwzględnione zniszczenia stropów stanowiące 20% mieszkania, a które dla mieszkań sąsiadów (posiadających identyczne mieszkania w jej bloku), z sąsiednich klatek bloku wyniosło 60%. Brak zaznaczenia tej pozycji w protokole spowodował zaniżenie ogólnej sumy procentowego zniszczenia o 12%, co w konsekwencji spowodowało zaniżenie zasiłku celowego o 24 000 zł. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu wskazało, że podstawę prawną decyzji stanowił art. 40 ust. 2 u.p.s. Dokonało następnie jego wykładni akcentując, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że spełnienie kryteriów ustawowych - w tym przypadku: poniesienie strat w wyniku klęski żywiołowej - przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy jak i kwestia wysokości tego świadczenia nie oznacza powstania roszczenia. Świadczenie to nie stanowi rekompensaty, nie ma charakteru odszkodowawczego, czy zadośćuczynienia ze strony organów państwa za straty spowodowane klęska żywiołową, lecz ma służyć osobom znajdującym się w szczególnych dla nich sytuacjach, gdy ich podstawowe potrzeby nie mogą zostać zaspokojone przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości, narażając ich na egzystencję w warunkach nieodpowiadających godności człowieka. W przypadku powodzi pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mogą własnymi silami przezwyciężyć. Po ustaleniu, że pomoc ta jest niezbędna, organ może, lecz nie musi, przyznać zasiłek celowy. Celem zasiłku nie jest zapewnienie świadczeniobiorcy środków na pokrycie w całości wszystkich szkód powstałych w wyniku klęski żywiołowej, ani wszelkich wydatków związanych z remontem czy odbudową uszkodzonej przez powódź nieruchomości. Stanowi jedynie wsparcie dla osób dotkniętych klęską żywiołową i ma im pomóc zabezpieczyć podstawowe, niezbędne potrzeby bytowe. Następnie, organ odwoławczy powołał się na Zasady udzielania pomocy finansowej zastrzegając, że nie należą one do źródeł prawa, i wskazał, że stanowią one narzędzie służące do zobiektywizowania kryteriów przyznawanej pomocy poszczególnym wnioskodawcom. Odwołując się do konkretnych wytycznych zawartych w Zasadach udzielania pomocy finansowej oraz dokonanych w sprawie ustaleń stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo wyliczył kwotę zasiłku celowego. Wskazał, że stwierdzone przez komisję do spraw szacowania strat, powołaną przez Burmistrza Miasta Kłodzka, której przewodniczyła osoba o odpowiednich kwalifikacjach (o których mowa w Zasadach udzielania pomocy finansowej) określiła procentowy udział zniszczeń/uszkodzeń elementów konstrukcyjnych lokalu mieszkalnego skarżącej na poziomie 60% w przypadku ścian oraz na poziomie 100% w przypadku innych elementów, w tym stolarki okiennej i drzwiowej i w oparciu te ustalenia stosując wzór - wskazany w załączniku nr 8 i 8a do Zasad udzielania pomocy finansowej – wyliczyła procentowy stopień zniszczeń/uszkodzeń lokalu mieszkalnego na poziomie 40%, które jest prawidłowe. Kwestionowanie przez skarżącą wysokości przyznanego przez Burmistrza zasiłku celowego SKO uznało za bezzasadne ze względu na charakter i cel świadczenia. Odnośnie do kwestionowanego przez skarżącą szacowania szkód przez komisję wskazało, że oszacowania dokonała osoba posiadająca odpowiednie wyksztalcenie techniczne i praktykę zawodową stwierdzoną uprawnieniami budowlanymi, natomiast skarżąca nie przedstawiła dowodów, które podważyłyby wiarygodność sporządzonej przez te osoby uszkodzeń lokalu mieszkalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o: 1) dopuszczenie dowodu z dokumentu, tj. opinii technicznej z dnia 17 lutego 2025 r., dokumentacji zdjęciowej – na okoliczność procentowego udziału uszkodzeń z uwzględnieniem stopnia uszkodzenia stropów w mieszkaniu położonym w Ku przy "ul. [...]"; 2) stwierdzenie nieważności decyzji, albowiem została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego albo naruszeniem prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W licznych zarzutach skargi wskazała na naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 2 w zw. z art. 110 ust. 2 u.p.s. w zw. z Zasadami udzielania pomocy finansowej przez przyjęcie pełnej swobody organów przy wydawaniu decyzji w przedmiocie zasiłków celowych również w zakresie ustaleń faktycznych, niezależnie od stopnia uszkodzeń, i nie są związane treścią powyższych Zasad – podczas gdy ocena procentowego udziału uszkodzeń dotyczy ustalenia stanu faktycznego sprawy i wchodzi w zakres postepowania dowodowego, nie jest objęta zakresem uznania administracyjnego; 2) art. 32 Konstytucji RP poprzez przyznanie mieszkańcom zasiłków celowych w różnej wysokości z powołaniem się na różny procentowy udział uszkodzeń, choć mieszkania te znajdują się w jednym bloku i zostały uszkodzone w ten sam sposób (zalane tym samym poziomem wody), mają ten sam stopień zniszczeń, w tym tak samo zniszczone stropy, przy czym w sąsiednich mieszkaniach przyjęto 60% uszkodzeń stropów, a mieszkaniu skarżącej – 0%; 3) art. 7, art. 8 oraz art. 11 k.p.a. polegające na naruszeniu zasad prawdy obiektywnej i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w sytuacji gdy powstaną wątpliwości, czy procentowa ocena zniszczeń została przeprowadzona w sposób prawidłowy, a wystarczającym działaniem byłaby weryfikacja oceny uszkodzeń sąsiadujących lokalów mieszkalnych, co wykazałoby, ze w protokole oceny sporządzonym dla mieszkania skarżącej popełniono omyłkę; 4) art. 77 k.p.a. polegające na braku rozpatrzenia i zebrania całości wymaganego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie na tej podstawie błędnych ustaleń faktycznych mających wpływ na treść zaskarżonej decyzji; 5) art. 15 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji bez ponownego rozpoznania sprawy, czego przejawem jest m.in. bezrefleksyjne powielenie argumentacji organu pierwszej instancji, brak odniesienia się do zarzutów i wniosków odwołania, co stanowi zaprzeczenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz pozbawia skarżąca prawa do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy; 6) art. 80 k.p.a. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny dowodów przez przyjęcie, że uznaniowy charakter decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku celowego upoważnia organ do w pełni swobodnego ustalenia wysokości zasiłku, choć organy są zobligowane do stosowania szczegółowych wytycznych dotyczących przyznawania zasiłków, zawartych w Zasadach udzielania pomocy finansowej; 7) art. 85 § 1 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia oględzin nieruchomości, zmierzających do ustalenia zakresu oraz charakteru uszkodzeń lokalu mieszkalnego; 8) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji, polegające na niewskazaniu faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których oparto decyzję, niewyjaśnieniu podstawy prawnej decyzji oraz nieustosunkowaniu się do zarzutów odwołania. W uzasadnieniu skargi uargumentowała jej wniosku i zarzuty. Do skargi dołączyła opinię techniczną dotyczącą oceny uszkodzeń mieszkania położonego w K. przy "ul. [...]" spowodowanych powodzią we wrześniu 2024 r. sporządzona w dniu 17 lutego 2025 r. przez specjalistę ds. technicznych R. K. oraz 12 zdjęć dokumentujących stan lokalu mieszkalnego skarżącej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zagadnieniem spornym w sprawie jest przeprowadzona przez komisję powołaną przez Burmistrza ocena uszkodzeń lokalu mieszkalnego skarżącej spowodowanych powodzią we wrześniu 2024 r. oraz związana z wynikiem tego oszacowania wysokość przyznanego skarżącej zasiłku celowego na remont odbudowę tego lokalu mieszkalnego. Jako materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie organy obu instancji przyjęły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283; dalej: u.p.s.; m.in. art. 39, 40 ust. 1 i 2 oraz zatwierdzone w dniu 24 października 2024 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji "Zasad udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa z części 85 – Budżety wojewodów, dział 852 – Pomoc społeczna, rozdział 85278 – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. (dalej: Zasady udzielania pomocy finansowej), którymi organy były zobowiązane na podstawie art. 110 ust. 2 u.p.s. W sprawie jest bezsporne, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy społecznej w formie pomocy na remont lub odbudowę lokalu mieszkalnego (do 200 000 zł) położonego w K. przy "ul. [...]", którego jest właścicielką Niespornie też lokal ten, położony w budynku wielorodzinnym, został uszkodzony/zniszczony podczas powodzi we wrześniu 2024 r. Bezspornie ponadto ww. nieruchomość jest położona na terenie objętym stanem klęski żywiołowej w gminie miejskiej K. (powiat [...]), co wynika z § 2 pkt 1) lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz.U. z 2024 r., poz. 1859 ze zm.). Wedle organu odwoławczego warunki przyznania zasiłku należy oceniać na podstawie art. 39 i 40 u.p.s. oraz Zasad udzielania pomocy finansowej. Skarżącej przysługuje zasiłek celowy w wysokości 80 000 zł z uwagi na poziom procentowego uszkodzenia/zniszczenia lokalu mieszkalnego ustalonego wskutek oszacowania przeprowadzonego przez komisję powołaną przez Burmistrza, w której uczestniczyła osoba o kwalifikacjach specjalnych. Skarżąca na etapie postępowania administracyjnego nie przedstawiła dowodów podważających rzetelność i wiarygodność ustaleń zawartych w Ocenie uszkodzeń budynku spowodowanych powodzią we wrześniu 2024 r. z dnia 10 października 2024 r. Zdaniem skarżącej, oszacowanie uszkodzeń/zniszczeń jej lokalu mieszkalnego wskutek powodzi we wrześniu 2024 r. jest błędne, ponieważ nie uwzględnia zniszczenia stropów. W stosunku do mieszkań sąsiadów, położonych w tym samym bloku i zniszczonych w ten sam sposób, w tym stropy - przyjęto 60% poziom uszkodzeń/zniszczeń stropów, natomiast w przypadku skarżącej – 0%. Ocenę tę skarżąca uważa za naruszenie konstytucyjnej zasady równego traktowania, przekroczenie zasad uznania administracyjnego wskutek niezastosowania względem skarżącej zobiektywizowanych kryteriów przyznawania pomocy wynikających z Zasad udzielania pomocy finansowej oraz zaniechania przeprowadzenia postepowania dowodowego, mimo zgłoszonych w odwołaniu zarzutów i wątpliwości co do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd w pierwszej kolejności dostrzega, że skarżącej przyznany został zasiłek celowy w wysokości 80 000 zł na remont mieszkania uszkodzonego/zniszczonego wskutek powodzi we wrześniu 2024 r. Zauważa ponadto, że organy obu instancji całkowicie pominęły przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 1717; dalej: ustawa zmieniająca). Ustawa zmieniająca w art. 19 wprowadziła zmiany do ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw dodając m.in. przepis art. 69b. Przepis art. 69b ustawy zmieniającej ustala podstawę prawną i warunki wypłaty zasiłku celowego na remont, odbudowę, odtworzenie lokalu lub budynku - szczególnego w stosunku do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 40 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny (ust. 1). Przepis ten wszedł w życie w dniu 26 listopada 2024 r. Na podstawie art. 42 ustawy zmieniającej przepisy art. 69b ustawy zmienianej w art. 19 stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmienianej w art. 19, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu (ust. 1). W przypadku wniosków, o których mowa w ust. 1, termin, o którym mowa w art. 69b ust. 3 ustawy zmienianej w art. 19, wynosi 3 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 2). Zgodnie natomiast z art. 40 ust. 2 u.p.s., do którego odsyła art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Z przywołanych przepisów art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej w związku z art. 40 ust. 2 u.p.s. wynika, że nabycie prawa do zasiłku na remont odbudowę, odtworzenie lokalu lub budynku, wymaga spełnienia łącznie następujących warunków: 1) uprawnionymi do zasiłku jest rodzina, czyli osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 u.p.s.) oraz osoba, którą w kontekście tego przepisu jest osoba samotnie gospodarująca, czyli osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 9 u.p.s.), 2) które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., zatem wymaga wykazania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy powodzią a poniesioną stratą, 3) zasiłek jest przyznawany niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej osoby albo rodziny, przy czym ze względu na treść art. 40 ust. 2 u.p.s. uzależniony jest od wystąpienia niezaspokojonej potrzeby bytowej rodziny lub osoby, 4) zasiłek jest przeznaczony na ściśle określone cele: remont, odbudowa budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego. Jak potwierdzają akta administracyjne sprawy skarżąca złożyła wniosek o zasiłek na remont budynku (do wysokości 200 000 zł) w dniu 4 października 2024 r., natomiast organ pierwszej instancji wydał decyzję w tej sprawie w dniu 20 listopada 2024 r., czyli przed wejściem w życie art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej. Natomiast decyzja odwoławcza została wydana w dniu 14 marca 2025 r., czyli po wejściu w życie ww. przepisów i ze względu na przywołany art. 42 ustawy zmieniającej, wskazany przepis winien być zastosowany w sprawie. Sąd nie dostrzegł, by organy działały sprzecznie z tym przepisem, mimo jego niepowołania w sprawie. Zagadnieniem spornym jest po pierwsze rzetelność i wobec tego wiarygodność dowodu przeprowadzonego w sprawie na okoliczność oszacowania zniszczeń/uszkodzeń lokalu mieszkalnego skarżącej oraz ewentualne skutki błędów w tym oszacowaniu. Przeprowadzona w sprawie procedura odpowiada zatwierdzonym przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 24 października 2024 r. Zasadom udzielania pomocy finansowej. Zasady udzielania pomocy finansowej, jak Sąd wskazał, wiążą organy administracyjne nie tylko na podstawie art. 110 ust. 2 u.p.s. i są przez nie stosowane przy udzielaniu tej pomocy w związku ze skutkami powodzi we wrześniu 2024 r. w celu dochowania zasady równego traktowania poszkodowanych, ale także z uwagi na obowiązek właściwego wydatkowania, dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami środków publicznych pochodzących z budżetu państwa oraz ze środków unijnych (por. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2025/1525 z dnia 9 lipca 2025 r. w sprawie uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej w celu udzielenia pomocy Austrii, Polsce, Czechom, Słowacji i Mołdawii w związku z powodziami, które miały miejsce we wrześniu 2024 r. oraz Bośni i Hercegowinie w związku z powodziami, które miały miejsce w październiku 2024 r. – Dz.U. UE L 2025/1525 z 23 lipca 2025 r.). Zasady te określają więc jednolitą procedurę i kryteria przyznania zasiłku celowego na remont i odbudowę domu lub lokalu mieszkalnego, które maja zastosowanie do wszystkich poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. Słusznie argumentował organ, że służą one dochowaniu zasady równego traktowania beneficjentów tej pomocy. Ograniczenie kwoty tej pomocy do 200 000 zł - w stosunku do regulacji ustawowej, która w art. 69b ustawy zmieniającej nie stawia takiej granicy - nie narusza przepisu ustawowego. Uwzględnia możliwości budżetowe państwa, które jest dysponentem środków publicznych przekazywanych gminie na ten cel. Uznanie administracyjne, w ramach którego zapadają decyzję w sprawie zasiłków celowych, wyklucza roszczenie o przyznanie zasiłku w sytuacji spełnienia kryteriów jego przyznania. Z tego powodu, nawet w przypadku, gdy zostaną spełnione wszystkie wymogi (kryteria, warunki, przesłanki), właściwy organ ma gwarantowane ustawowo prawo odmowy przyznania zasiłku lub ograniczenia jego wysokości. Organy prawidłowo zastosowały względem skarżącej procedurę wynikającą z Zasad udzielania pomocy finansowej. Uwzględniły obowiązki wskazane w pkt III. Zasady udzielania pomocy remontowo-budowlanej i pkt VI Szacowanie szkód. Wynika z nich, że przyznanie zasiłku poprzedza oszacowanie procentu zniszczeń/uszkodzeń, którego dokonuje osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat powołana przez m.in. burmistrza, w której bierze udział pracownik organu nadzoru budowlanego wykonujący zadania służbowe (pkt 1). W uzasadnionych przypadkach, w tym stosownie do potrzeb oraz w sposób wykluczający konflikt interesów, zamiast pracownika organu nadzoru budowlanego, o którym mowa w ust. 1, w pracach komisji do spraw szacowania strat może wziąć udział inna osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje, zwłaszcza z uwzględnieniem uprawnień do pełnienia samodzielnych funkcji w budownictwie stosownie do art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 2 Prawa budowlanego (pkt 2). Osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, o której mowa w ust. 1, określa procentowy udział zniszczenia lub uszkodzenia, o którym mowa w załączniku nr 1 lub nr 2 do Zasada udzielania pomocy finansowej (pkt 3). Ocena uszkodzeń budynku, sporządzona przez pracownika organu nadzoru budowlanego, może być wykorzystana przy szacowaniu wysokości szkód w budynku/lokalu mieszkalnym lub budynku gospodarczym, a decyzja odnośnie je wykorzystania należy do podmiotów dokonujących szacowania wysokości szkód, wymienionych w pkt 1. Przedstawione zasady wraz z załącznikami do Zasad udzielania pomocy finansowej spełniają gwarancje równego traktowania poszkodowanych ustalając jednakowe kryteria oceny uszkodzeń/zniszczeń, od których zależy prawo do zasiłku i jego wysokość zapewniając przy tym obiektywny charakter tej oceny poprzez ustanowienie warunku dokonania takiej oceny przez osobę posiadającą uprawnienia zawodowe. Jak potwierdzają akta administracyjne sprawy Komisja ds. szacowania strat powołana na podstawie zarządzenia Burmistrza Miasta Kłodzka - zarządzenie to wraz ze zmianami stanowi część akt administracyjnych - w dniu 10 października 2024 r. przeprowadziła w lokalu mieszkalnym skarżącej ocenę uszkodzeń. Z oceny tej wynika konstrukcja ścian nośnych, ścianek, stropów, dachu i jego pokrycie. Wynika też stan zagrożenia - uszkodzenia budynku niezagrażające życiu i zdrowiu – uszkodzenie tynków wewnętrznych (100%), uszkodzenie okładzin podłogowych (100%), wyburzenie ścian działowych (50%). We wstępnej kwalifikacji uszkodzeń/zniszczeń budynku Komisja wskazała, że dotyczą one ścian – 60% oraz innych elementów (urządzenia co, cwu, stolarka okienna i drzwiowa itp.) – 100%. Określiła procentowy udział uszkodzenia/zniszczeń na poziomie 40%. Przeprowadzone przez Komisje ds. szacowania strat wskazane wyliczenie procentowego udziału uszkodzeń/zniszczeń przy przyjętym przez nią oszacowaniu strat uwzględnia metodę i sposób tego wyliczenia wskazane w Zasadach udzielania pomocy finansowej. Akta administracyjne te nie potwierdzają jednak, że oceny uszkodzeń dokonała osoba posiadającą uprawnienia zawodowe, o których mowa w Zasadach udzielania pomocy finansowej. Na arkuszu tej oceny są podpisane dwie osoby, przy czym jedna z nich to pracownica Urzędu Miasta Kłodzko powołana w skład Komisji ds. szacowania strat zarządzeniem Burmistrza z 10 października 2024 r. Nie można zweryfikować twierdzenia organu odwoławczego na podstawie zebranych w sprawie dowodów, że choćby jedna z tych osób spełniała wymóg legitymowania się uprawnieniami wymaganymi do oszacowania strat zgodnie z Zasadami udzielania pomocy finansowej. Nie wynika to z dokumentu Ocena uszkodzeń budynku sporządzonego w dniu 10 października 2024 r., ani pozostałych dowodów w sprawie. W tym stanie rzeczy nie jest niewątpliwe, że oszacowania strat, stanowiących podstawę wyliczenia udziału procentowego uszkodzenia/zniszczenia budynku w sprawie skarżącej dokonała osoba uprawniona. Ocena dowodowa tego dokumentu bez wyjaśnienia wskazanej kwestii, nie pozwala na wniosek, że dowód ten może stanowić podstawę ustaleń w sprawie. Ponadto, uzasadniony jest zarzut skargi dotyczący niewyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych w sprawie, które mają wpływ na wiarygodność dowodu w postaci Oceny uszkodzeń z dnia 10 października 2024 r. Skarżąca w odwołaniu wskazywała, że sąsiednie lokale mieszkalne w jej bloku były zniszczone w taki sam sposób, w tym w zakresie zniszczenia stropów, które zostały uwzględnione u sąsiadów w oszacowaniu szkód. W lokalu skarżącej takiego zniszczenia Komisja nie ustaliła. Nie można wykluczyć omyłki Komisji ds. szacowania strat w tym zakresie, co organ powinien był wyjaśnić, by dochować kryteriów przyznania zasiłku celowego w warunkach równego traktowania poszkodowanych. Wyjaśnienie tej kwestii nie stanowiłoby samo w sobie podważenia opinii specjalisty z zakresu wiedzy, której organ nie posiada, lecz prowadziłoby do usunięcia wątpliwości zgłoszonych przez skarżącą w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego warunkującego wysokość wsparcia zgodnie z regułami, którym podlegają wszyscy pozostali poszkodowani. Organ winien był więc zweryfikować te zastrzeżenia skarżącej, np. poprzez uzyskanie dodatkowych wyjaśnień od osoby uprawnionej, która dokonała tego oszacowania. Wszystko to przy założeniu, że oszacowania dokonała osoba legitymująca się wymaganymi uprawnieniami. Z tych względów ustalenie organów w zakresie procentowego udziału uszkodzenia/zniszczenia lokalu mieszkalnego oparte na oszacowaniu uszkodzeń i zniszczeń nie daje się jednoznacznie zweryfikować wobec braków w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy, jak również wobec zignorowaniu zastrzeżeń skarżącej i braku wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, zgłoszonych w odwołaniu. Ma to wpływ na wynik sprawy, ponieważ sąd administracyjny wobec treści art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Przekazane Sądowi akta administracyjne sprawy nie potwierdzają dochowania ww. zasad postępowania administracyjnego i w konsekwencji nie pozwalają na zweryfikowanie poprawności spornego ustalenia. Ponownie prowadząc postępowanie organ powinien ustalić, czy ocena uszkodzeń z dnia 10 października 2024 r. odnosząca się do lokalu mieszkalnego skarżącej została dokonana przez osobę legitymującą się uprawnienia wskazanymi w Zasadach udzielania pomocy finansowej i w konsekwencji, czy stanowi dowód w sprawie. Powinien też wyjaśnić stan faktyczny sprawy w zakresie zgłoszonych przez skarżącą zastrzeżeń dotyczących nieuwzględnienia zniszczeń/uszkodzeń stropów w jej lokalu mieszkalnym. W tym celu powinien umożliwić skarżącej przedstawienie dowodów w sprawie, zgromadzić lub włączyć zebrany już materiał dowodowy, a w razie potrzeby dopuścić dowody z pozostałych źródeł dowodowych, a następnie dokonać jego oceny dowodowej, dokonać ustaleń i ponownie ocenić z uwzględnieniem przepisu art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej i Zasad udzielania pomocy finansowej. Wskazane braki w aktach administracyjnych oraz wady postępowania dowodowego skutkuje stwierdzeniem, że organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu – na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło