IV SA/Wr 138/16
PostanowienieWSA we Wrocławiu2016-04-26
Skład orzekający: Ewa Orłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie dotyczącej odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, która nie uzyskuje dochodów, ale jej rodzina utrzymuje się z dochodów męża i ojca, a także ponosi znaczące wydatki, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (ustanowienie pełnomocnika) i całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych)?Ratio decidendi
Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu, uznając, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, biorąc pod uwagę jej brak dochodów, dochody rodziny oraz wysokość wykazywanych wydatków. Jednocześnie, postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych zostało umorzone jako zbędne, ponieważ skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z mocy prawa w sprawach dotyczących pomocy społecznej.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu i zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W uzasadnieniu podała, że nie uzyskuje dochodów, a jej sześcioosobowa rodzina utrzymuje się z dochodów męża i ojca, ponosząc jednocześnie wysokie wydatki. Skarżąca przedstawiła szczegółowe dane dotyczące dochodów i wydatków rodziny oraz dokumenty potwierdzające jej sytuację materialną.Rozstrzygnięcie
I. Przyznano prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu; II. Umorzono postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu; II. umorzyć postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych.
W jego uzasadnieniu podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem i dwiema dorosłymi córkami w wieku [...] lata i [...] lat oraz wnukiem i ojcem w wieku [...] lat. Źródło utrzymania rodziny stanowi "wypłata męża" w kwocie [...] zł netto miesięcznie i emerytura ojca w wysokości [...] zł netto. Natomiast skarżąca nie otrzymuje dochodów. Okoliczności te potwierdzają akta administracyjne sprawy, tj. decyzja organu I instancji z której wynika, że na dochód wieloosobowej rodziny skarżącej składa się dochód ojca i dochód męża. Z decyzji tej wynika ponadto, że miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł, a dochód na osobę wynosi [...] zł. Z zeznania podatkowego za 2014 r. wynika, że mąż uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Z danych z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że mąż posiada aktualnie status aktywnego przedsiębiorcy. Skarżąca podała, że wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: rata kredytu 480 zł, prąd 180 zł, woda 70 zł, Internet 45 zł, telefon 30 zł, podatek 200 zł, śmieci 46 zł, leki ojca 500 zł, ZUS 1100 zł, paliwo 200 zł, wyżywienie 2000 zł, utrzymanie studiującej stacjonarnie córki 800 zł, wydatki na wnuka i córkę 500 zł. Skarżąca wskazała, że nie posiada nieruchomości, oszczędności oraz przedmiotów i papierów wartościowych, wierzytelności.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2016 r. skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że jedynym dochodem męża jest dochód z działalności gospodarczej, a wskazana kwota [...] zł stanowi średni miesięczny dochód z tego tytułu. Nadesłała również fakturę wystawioną przez męża w styczniu 2016 r. w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą dokumentującą przychód brutto na łączną kwotę [...] zł na którą składa się wartość usługi [...] i wysokość podatku [...] zł. Przedłożyła także zeznanie podatkowe męża za 2015 r. PIT-28 dotyczące przychodu z działalności gospodarczej opodatkowanego w formie ryczałtu, z którego wynika, że ogółem przychody wyniosły [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne [...] zł, a na ubezpieczenie zdrowotne [...]zł, zaś należny ryczałt (podatek) wyniósł [..] zł oraz faktury z biura rachunkowego za prowadzenie mężowi ewidencji przychodu na kwoty [..] zł miesięcznie. Nadesłała także zaświadczenie potwierdzające naukę córki na [...] roku uczelni [...], umowę najmu pokoju zawartą przez tą studiującą córkę, z której wynika, że czynsz za najem wynosi 400 zł miesięcznie oraz przelewy z rachunków bankowych tej córki potwierdzające również wysokość czynszu z tytułu najmu pokoju, ostatni odcinek emerytury ojca na kwotę [...] zł (dochód) oraz faktury za leki ojca na kwoty: 246,64 zł, 80,43 zł, 67,09 zł, 89,44 zł, 88,14 zł, a także wydruk z konta bankowego za ostatnie trzy miesiące, z którego wynuka m. in., że przelewana jest z tego konta kwota [...] zł na konto studiującej córki oraz że spłacane są raty kredytu w kwotach 57,61 zł i 311,97 zł, opłaty na rzecz ZGKiM 103,06 zł, telefon 39,83 zł, podatek VAT 792 zł (za luty 2016.r), 492 zł (luty), Internet 46 zł oraz że mąż skarżącej uzyskał przychód z tytułu działalności gospodarczej w kwotach [...] brutto zł (przelew w kwietniu), [...] zł brutto (przelew w marcu), [...] zł brutto (przelew w lutym) – wykazany również wyżej opisaną fakturą i że mąż opłaca z tego konta ZUS np. w kwotach: 288,95 zł, 59,61 zł, 713,35 zł miesięcznie (kwiecień, marzec). Z konta tego wynika także, że skarżąca wpłaca kwotę 200 zł na kapitał na emeryturę (zlecenie stałe).
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym.
Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny.
Zgodnie z art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony.
Mając na uwadze, że skarżąca nie uzyskuje dochodów oraz wysokość dochodu męża i ojca, który stanowi źródło utrzymania dla sześcioosobowej rodziny i wysokość wykazanych wydatków związanych z utrzymaniem i brak majątku przyjąć trzeba, że wykazała ona, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu, co orzeczono w pkt I sentencji.
Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. "a" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z dotyczących pomocy i opieki społecznej.
W tej sytuacji postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu jako zbędne na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji.
W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy;
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i 249a w związku z art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło