IV SA/Wr 14/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. i J.S. na pismo Burmistrza Miasta Boguszowa-Gorc z dnia 22 sierpnia 2023 r., nr WGNL.7125.42.2023 w przedmiocie wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego postanawia: odrzucić skargę. Uzasadnienie: Pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. M. S. i J. S. (dalej: skarżący) – zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika – wnieśli skargę na opisane w sentencji pismo Burmistrza Miasta Boguszowa-Gorc (dalej: organ), informujące o zaistnieniu przesłanek do wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego. Zaskarżone pismo zostało wydane w odpowiedzi na wniosek J. S. z dnia 17 lipca 2023 r. o wykup lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu skargi skarżący opisali swoją sytuację mieszkaniową i wskazali, że odmowa wykupu lokalu mieszkalnego stanowi naruszenie ich interesu prawnego i uprawnienia do nabycia lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując że zaskarżone pismo jest jedynie informacją właściciela nieruchomości skierowaną do najemcy o zebranych dokumentach oraz istniejących przesłankach do wypowiedzenia umowy najmu. Wyjaśnił, że obecnie nie toczy się żadne postępowanie administracyjne w sprawie sprzedaży lokalu, a sprawa dotyczy uprawnień właścicielskich organu, wobec czego nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi z punktu widzenia objętej zakresem normowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023, poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi skarżący uczynili pismo informujące o zaistnieniu przesłanek do wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego, wydane w odpowiedzi na wniosek o wykup lokalu mieszkalnego. Tak zakreślony przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że pismo organu – mylnie oznaczone w skardze jako "postanowienie" – jest jedynie pismem informującym o stanowisku organu w przedmiocie złożonego wniosku o wykup lokalu mieszkalnego. Pismo to nie rozstrzyga żadnej sprawy administracyjnej, nie kształtuje praw czy obowiązków skarżących, nie stanowi władczego i jednostronnego rozstrzygnięcia. Ma wyłącznie charakter informacyjny, przez co nie może być przedmiotem skutecznie wniesionej skargi. Podkreślenia również wymaga, że sprawy dotyczące stosunku najmu, w tym zagadnienie wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego, należą do spraw z zakresu prawa cywilnego i zostały uregulowane w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm.; art. 659-692) oraz przede wszystkim w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 725 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy, tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która na zasadach i w wypadkach przewidzianych w tej ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, generalną regułą jest przynależność spraw z zakresu prawa i korzystania z lokali mieszkalnych, w tym należących do mieszkaniowego zasobu gmin, do materii cywilnoprawnej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej: NSA, z dnia 4 grudnia 2014 r., I OSK 3035/13, dostępne - podobnie jak wszystkie powołane niżej orzeczenia sądów administracyjnych - w CBOSA). Kwestie te nie mieszczą się zatem w granicach właściwości sądów administracyjnych. Stosownie do art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.), do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne. Dla wszelkich sporów dotyczących stosunku najmu właściwy będzie zatem sąd powszechny. Ponadto z uwagi na fakt, że zaskarżone pismo zostało wydane w odpowiedzi na wniosek o wykup lokalu mieszkalnego, należy wskazać, że dotyczy to również skarg w sprawach z takich wniosków. W kwestii ich niedopuszczalności wielokrotnie wypowiadał się NSA, stojąc na stanowisku, że w sprawach o wykup lokali mieszkalnych z publicznych zasobów nie występuje element władczy, administracyjny, ponieważ sprawy tego rodzaju mają charakter cywilnoprawny. W orzecznictwie podkreśla się, że najemca lokalu nie może wymusić na publicznym właścicielu nieruchomości, aby ten zbył na jego rzecz lokal mieszkalny, ponieważ podmiot publicznoprawny ma swobodę w zakresie gospodarowania swym mieniem (por. postanowienia NSA: z dnia 23 marca 2010 r., I OSK 442/10; z dnia 25 lipca 2012 r., I OSK 1644/12; z dnia 24 maja 2013 r., I OSK 914/13). Mając powyższe na uwadze, z uwagi na istnienie właściwości sądu powszechnego w sprawach wynikających ze stosunku najmu, sąd administracyjny nie jest uprawniony do podejmowania jakichkolwiek działań, które nie należą do jego kognicji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną.