IV SA/Wr 142/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez W. D. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] r. Nr [...] , działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta J. , Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. , w sprawie przyznania świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej na M. K. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. W sprawie ustalono, iż w dniu [...] r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wpłynął wniosek W. D. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla M. K. . Do wniosku dołączone zostały m.in.: - zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. , - kopia odpisu skróconego aktu urodzenia dziecka, - kopia wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. o wysokości zasądzonych alimentów na dziecko M. K. - sygn. akt: [...] , - sentencja wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. o rozwodzie z B. D. - sygn. akt [...] , - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym [...] r. z dnia [...] r. W konsekwencji działający z upoważnienia Burmistrza Miasta J. , Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. , decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , przyznał świadczenie w formie zaliczki alimentacyjnej na M. K. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia [...] r do dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż zostało przyznane prawo do zaliczki alimentacyjnej, ponieważ strona spełnia przesłanki wymienione w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej do przyznania wymienionego świadczenia. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu stwierdzając, iż jej zdaniem należy się jej kwota [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. , decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm.) Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, iż zgodnie z art. 7 ust. l ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, póz. 732 / późn. zm.), zaliczka alimentacyjna, zwana dalej "zaliczką", przysługuje osobie uprawnionej, do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Według ust. 2 tego artykułu zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł. Z kolei w myśl art. 8 ust. l ustawy, zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż: 1) w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki -170,00zł dla osoby uprawnionej albo 250,00zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2) w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby lub więcej, uprawnione do zaliczki -120,00zł dla osoby uprawnionej albo 170,00zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast jak dowodzi dalej organ z treści ust. 2 tego artykułu wynika, że w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, kwotę zaliczki, o której mowa w ust. l, zwiększa się do: 1) w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki -300,00zł dla osoby uprawnionej albo 380,00zł jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2) w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby lub więcej, uprawnione do zaliczki -250,00zł dla osoby uprawnionej albo 300,00zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pod pojęciem osoby uprawnionej należy rozumieć m.in., osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywaną przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 5 lit. a ustawy). Z kolei zgodnie z treścią przepisu art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 z późn. zm.) za osobę samotnie wychowującą dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowują dziecka z ojcem lub matką dziecka. W niniejszej sprawie ustalono, że W. D. jest osobą rozwiedzioną i wychowuje syna M. K. ([...] lat). Ojcem dziecka jest Z. K. . W skład rodziny wchodzi więc W. D. i jej syn. Nadto na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. sygn. akt: [...] od Z. K. na rzecz syna M. zostały zasądzone alimenty w kwocie po [...] zł miesięcznie. Według zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia [...] r. egzekucja alimentów na podstawie powyższego wyroku była bezskuteczna w okresie ostatnich [...] miesięcy. W. D. w [...] r. osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości [...] zł. Jak wywodzi dalej organ z powyższego wynika że W. D. spełniała przesłankę do przyznania na rzecz syna zaliczki alimentacyjnej, gdyż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosił [...] zł i nie przekraczał kwoty [...] zł, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy. Dlatego też, w oparciu o przepis art. 8 ust. l pkt l ustawy, organ I instancji zaskarżoną decyzją przyznał stronie na syna zaliczkę alimentacyjną w wysokości [...] zł. Kolegium zwróciło uwagę na przepis art. 8 ust. l i ust. 2 ustawy, z którego wynikają dwa limity, i tak , zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej niż-w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki -170zł dla osoby uprawnionej (...) - art. 8 ust. l pkt l ustawy, (ust 2 tego samego przepisu) w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, kwotę zaliczki o której mowa w ust. l zwiększa się do: w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki - 300zł dla osoby uprawnionej (...)- art. 8 ust. 2 pkt l ustawy. Zdaniem organu l instancji, w przedmiotowej sprawie zaszła pierwsza z wymienionych wyżej okoliczności, co skutkowało przyznaniem zaliczki alimentacyjnej w kwocie [...] zł. Natomiast, w ocenie strony, wysokość zaliczki alimentacyjnej winna być zwiększona do kwoty [...] zł. Odnosząc się do powyższych zarzutów organ odwoławczy stwierdził , iż podstawą do zwiększenia kwoty zaliczki jest cytowany wyżej art. 8 ust. 2 ustawy, posługujący się pojęciem "dochód rodziny", które zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, póz. 2255 z późn zm.). Należy tu wskazać, że zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych. Dla celów ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez dochód rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W ramach tej definicji, brak jest jakichkolwiek zapisów świadczących o tym, iż przeciętny miesięczny dochód członków rodziny należy przeliczyć na osobę. Zakładając, iż ustawodawca jest racjonalny nie można więc utożsamiać - co też czyni strona w odwołaniu - dwóch pojęć, a mianowicie "dochodu rodziny" z "dochodem rodziny na osobę w rodzinie". Jak podnosi dalej Kolegium potwierdzeniem powyższego jest fakt stosowania przez ustawodawcę w art. 7 ust. 2 zwrotu "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie", podczas gdy w art. 8 ust. 2 ustawy używa pojęcia "dochód rodziny" -te dwa różne zwroty nie są stosowane zamiennie. Zdaniem organu orzekającego wysokość zaliczki alimentacyjnej w kwocie [...] zł została ustalona prawidłowo. Brak było bowiem podstaw do zwiększenia tej kwoty do wysokości świadczenia alimentacyjnego w oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy, gdyż przeciętny miesięczny dochód rodziny, wynosi [...] zł ([...] zł : 12 miesięcy) i przekracza kwotę 291,50 zł (50% kwoty 583 zł). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję W. D. wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podniosła, iż zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy przy orzekaniu uwzględnił wykładnię językową art. 8 wspomnianej ustawy. Powołany przepis nastręcza organom orzekającym w sprawie przyznania zaliczek alimentacyjnych problemy interpretacyjne, o czym świadczy zróżnicowane orzecznictwo. Strona stwierdziła, że niektóre właściwe w sprawie organy uwzględniają przy stosowaniu art. 8 ust. 2 ustawy 50% dochodu na osobę w rodzinie, a nie, tak jak w rozpatrywanej sprawie 50% dochodu rodziny. Podniosła, że na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityku Społecznej od września ukazywały się wyjaśnienia, że przez dochód, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy należy rozumieć dochód na osobę w rodzinie. Zdaniem skarżącej uwagi na różnice interpretacyjne należałoby skorzystać z innych metod wykładni powołanego wyżej przepisu. Ponadto W. D. podniosła, że ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej należy do pakietu przepisów prawa socjalnego. Przy ustalaniu uprawnień do zaliczki alimentacyjnej konieczne jest bowiem spełnienie określonego niedużego kryterium dochodowego. Przyjęcie, że w art. 8 ust. 2 powołanej ustawy chodzi o dochód rodziny, prowadziłoby do sytuacji, że takie same kryterium dochodowe tj. 583 zł. byłoby stosowane przy orzekaniu o podwyższeniu zaliczki dla osoby samotnej np. uczącej się i dla rodziny np dziesięcioosobowej. Taka sytuacja prowadziłaby do preferowania rodzin mniejszych lub osób samotnych, a dyskryminowania rodzin większych. W ocenie skarżącej zawężająca wykładnia przepisu art. 8 ustawy zastosowanej w przedmiotowej sprawie przez organ I i II instancji prowadzi do niemożliwej do zaakceptowania konsekwencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wywiedzioną w zaskarżonej decyzji. Podkreślono, iż podstawę materialnoprawną wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr.86, póz.732 z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą. Przepis art. 18 ust. 2 ustawy stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, a także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm). W odniesieniu do zarzutu skargi dotyczącego błędnej interpretacji, art. 8 powoływanej ustawy i w związku z tym nieprawidłowego ustalenia kwoty zaliczki alimentacyjnej, organ odwoławczy podkreślił, że w ramach pojęcia "dochód rodziny", którym posłużył się ustawodawca w art. 8 ust. 2 ustawy, zdefiniowanego w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, póz. 2255 z późn. zm.) brak jest jakichkolwiek zapisów świadczących o tym, iż przeciętny miesięczny dochód członków rodziny należy przeliczyć na osobę. Przez dochód rodziny należy bowiem rozumieć - przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Nie można więc utożsamiać dwóch pojęć, a mianowicie "dochodu rodziny" z "dochodem rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie". Jak wywodzi Kolegium potwierdzeniem powyższego jest fakt stosowania przez ustawodawcę w art. 7 ust. 2 zwrotu "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie", podczas gdy w art. 8 ust. 2 ustawy używa pojęcia "dochód rodziny" Jednocześnie te dwa różne zwroty nie są stosowane zamiennie. W konkluzji Kolegium stwierdziło iż treść przepisu art. 8 ust. 2 ustawy jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości. Biorąc pod uwagę literalne brzmienie tego przepisu, nasuwa się wniosek, iż większe zaliczki są przeznaczone dla tych osób uprawnionych, w których rodzinach miesięczny dochód rodziny jest najniższy i nie przekracza kwoty 291,50zł, niezależnie od tego, z jakiej liczby osób składa się rodzina. Natomiast żaden z przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie wskazuje, aby ustawodawca kierował się innymi względami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Według art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne ( art. 3 §1 w związku z art. 3 §2 pkt1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), Kryterium legalności przewidziane w art. 1 §2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy ( art145§ 1 pkt 1 lit.a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit.b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy(lit.c). Skarga zasługuje na oddalenie. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału, nie można bowiem zaskarżonej decyzji zarzucić istotnego naruszenia prawa. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, póz. 732 / późn. zm.). Stosownie do treści z art. 7 który określa przesłanki przyznania tego świadczenia (ust. 1) zaliczka alimentacyjna, zwana dalej "zaliczką", przysługuje osobie uprawnionej, do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zgodnie zaś z treścią ust. 2 tego artykułu zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł. Muszą więc wystąpić łącznie dwie przesłanki aby osobie uprawnionej w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 5) powołanej na wstępie ustawy przysługiwała zaliczka alimentacyjna. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż skarżąca spełnia powyższe przesłanki, do przyznania na rzecz syna zaliczki alimentacyjnej, a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosił [...] zł i nie przekraczał kwoty 583,00 zł, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy. Fakt ten, ustalony w toku prawidłowo przeprowadzonego w tym zakresie postępowania, na podstawie przedłożonych przez skarżącą wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dokumentow tj. -zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. , - kopia odpisu skróconego aktu urodzenia dziecka, - kopia wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. o wysokości zasądzonych alimentów na dziecko M. K. - sygn. akt: [...] , - sentencja wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. o rozwodzie z B. D. - sygn. akt [...] , - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym [...] r. z dnia [...] r. pozwolił w opinii sądu jednoznacznie włączyć skarżącą do kręgu osób objętych zakresem uprawnienia do otrzymania zaliczki alimentacyjnej na syna . Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest natomiast wysokość przyznanej zaliczki alimentacyjnej i w konsekwencji interpretacja przepisu art. 8 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zdaniem skarżącej kwota przyznanej zaliczki, powinna być ustalona w podwyższonej kwocie tj. [...] zł, bowiem w myśl zarzutów skargi organy orzekające w sprawie dokonały błędnej interpretacji wskazanego przepisu. Należy zauważyć iż z treści przepisu art. 8 ustawy, wynikają dwa limity i tak zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej niż-w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki -170zł dla osoby uprawnionej -ust. 1 pkt 1 ustawy, z kolei w myśl ust 2 tego samego artykułu w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, kwotę zaliczki o której mowa w ust. l zwiększa się do: w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki - 300zł dla osoby uprawnionej (...)- art. 8 ust. 2 pkt l ustawy. Ustawodawca art. 7 ust2 wymienia zaś kwotę 583 zł, łącząc ją z określeniem "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie" przy okazji wskazywania warunków niezbędnych do przyznania zaliczki alimentacyjnej. Należy zatem uznać w tym zakresie argumentację organów orzekających w niniejszej sprawie. W przypadku bowiem kiedy ustawodawca w jednym przepisie używa w zwrotu "dochód rodziny" przy jednoczesnym odesłaniu do wyraźnie określonej kwoty w artykule poprzedzającym, nie ma podstaw do przyjęcia, iż chodzi o dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Nie są to bowiem, w żadnym stopniu pojęcia tożsame. Przy interpretacji pojęcia " dochód rodziny" należy odwołać się do regulacji art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników..., zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, a także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm). Art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, póz. 2255 z późn. zm.) określa zaś, iż dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jak wynika zaś z ustaleń organu przeciętny miesięczny dochód rodziny W. D. samotnie wychowującej syna M. K. wynosił [...] zł zatem wbrew twierdzeniom skarżącej przekroczył 50% kwoty określonej w art. 7 ust2 -583 zł czyli 291,50zł. Reasumując, należy zatem stwierdzić, że organy administracji w tym zakresie prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy dotyczące wysokości przysługującego zaliczki alimentacyjnej. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona, zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.